III SA/Gl 377/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Szpitala J. w P. [...] Spółka z o.o. w restrukturyzacji z siedzibą w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 25 lutego 2025 r. nr KT.PPR-B.55.26.2024.23 w przedmiocie nakazania umieszczenia stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 15 stycznia 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji) zaskarżoną decyzją z dnia 25 lutego 2025 r. numer KT-PPR-B.55.26.2024.9, po rozpatrzeniu odwołania Szpitala J. w P. samorządowej spółki z o.o. w restrukturyzacji (dalej: Szpital, pracodawca, strona skarżąca), utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach (dalej: organ I instancji) z 15 stycznia 2025 r., nr [...]. umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 164 (dalej: ustawa). W podstawie prawnej wydanej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 97). Rozstrzygnięcie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postępowanie w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy w ww. Szpitalu, zostało wszczęte w związku ze skargą z dnia 15 listopada 2024 r. m.in. pracownic: A. H., B. S. skierowaną do organu I instancji na podstawie art. 41 ust. 6 i 6a ustawy o emeryturach pomostowych, dotyczącą, jak wskazano we wnioskach, nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Z treści powołanej powyżej skargi wynika, m.in. żądanie umieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie. Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej inspekcji Pracy. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 97 z późn. zm.), do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych. Na zasadzie art. 11a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy; 1) umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie; 2) umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji. Inspektor pracy zawiadomił pracodawcę oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wszczęciu na ww. wniosek z dnia 15 listopada 2024 r. postępowania w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. W dniach 26,27.11; 17,18,23,30.12.2024 r. w Szpitalu J. w P. (Samorządowej Sp. z o.o. w restrukturyzacji, przy ul. [...]) przeprowadzono kontrolę. W toku kontroli dokonano ustaleń w ramach toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie nieumieszczenia stanowiska pracy "specjalistka położna" w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. W toku kontroli stwierdzono, że wnioskodawczynie są pracownikami Szpitala J. w P. wykonującymi zawód położnej, zatrudnionymi na stanowisku: "specjalistka położna". Na dzień kontroli wszystkie wnioskodawczynie zatrudnione były w pełnym wymiarze czasu pracy. Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych u pracodawcy inspektor pracy decyzją z dnia 15 stycznia 2025 r., nr rej.: [...] nakazał umieszczenie stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Przedmiotowy nakaz zaskarżył pracodawca, tj. Szpital J. w P. wnosząc odwołanie w dniu 24 stycznia 2025 r. W jego treści strona wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem inspektora pracy, iż zamieszczenie danego stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest uzależnione od kryterium częstotliwości wykonywania czynności w przedmiotowej sprawie, związanych z pracą w zespole operacyjnym w trybie ostrego dyżuru. Zdaniem strony, tak sformułowane stanowisko może prowadzić do zdecydowanego nadużywania przepisów powoływanej wyżej ustawy i wpisywania do wykazu stanowisk pracy zajmowanych przez osoby, które tylko incydentalnie wykonują prace o szczególnym charakterze. Na potwierdzenie powyższej tezy strona powołała postanowienia Sądu Najwyższego (sygn. akt II USK 184/23 oraz II USK 275/22), w myśl których, dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą. W dalszej części odwołania strona zarzuciła organowi, że podczas kontroli nie dokonał analizy długości czasu pracy spędzonego przez skarżące pracownice Szpitala na czynnościach związanych z pracą w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru Poprzestał bowiem tylko na potwierdzeniu, iż pracownice takie czynności w ogóle wykonują. Strona podkreśliła, że praca w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru jest dla każdej położnej zatrudnionej w Szpitalu na stanowisku specjalistka położna pracą wykonywaną rzadko lub incydentalnie, ponieważ, po pierwsze, położne wykonują w podmiocie leczniczym szereg innych czynności jak np. opieka nad położnicami, praca na oddziale, które zajmują większość dnia ich pracy, a po drugie, nie każdy zabieg operacyjny tj. cięcie cesarskie, jest wykonywany w trybie nagłym - część z nich, to zabiegi planowe. Strona wskazała również, że praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru gdyż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe. Tym samym, strona stoi na stanowisku, że żadna z pracownic zatrudnionych na stanowisku specjalistka położna nie wykonuje rodzaju pracy, która wyczerpuje wszystkie przesłanki do uznania jej za pracę o szczególnym charakterze. Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania zaskarżoną decyzją z 25 lutego 2025 r., , utrzymał w mocy nakaz organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r., poz. 1712) do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy; kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Ponadto w myśl art. 11a ww. ustawy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy: - umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie; - umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji. Wprowadzenie przez ustawodawcę powyższych rozwiązań spowodowało, że wniesienie skargi przez pracownika w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych umożliwia inspektorowi pracy ustalenie, czy wykonywane przez pracownika prace są faktycznie pracami prowadzonymi w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Inspektor pracy jest zatem uprawniony do dokonania merytorycznej oceny procesu kwalifikowania przez pracodawcę wykonywanych u niego prac jako prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, według kryteriów wskazanych w art. 3 ust 1-3 ustawy o emeryturach pomostowych. W konsekwencji, jeżeli w wyniku kontroli inspektor pracy stwierdzi, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik, nie zostało umieszczone w wykazie, a stanowisko spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem do wykazu, jest on uprawniony do wydania decyzji nakazującej umieszczenie tego stanowiska w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. W przedmiotowej sprawie, w celu rozpatrzenia skargi pracownika wniesionej w trybie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, inspektor pracy przeprowadził czynności kontrolne u pracodawcy Szpital J. w P. w okresie od 26 listopada do 23 grudnia 2024 r. Dokonane w ich trakcie ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli o numerze [...]. Kontrolą objęto akta osobowe w zakresie dotyczącym zapisów umów o pracę dotyczących stanowiska pracy i aktualnego zakresu czynności. Na ich podstawie stwierdzono, że wnioskodawczynie są zatrudnione na stanowisku specjalistka położna w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustalono także, że w zakresach czynności na stanowisku specjalistka położna nie wskazano prac polegających na pracach w zespołach operacyjnych. W aktach osobowych zamieszczono odpisy lub kopie zaświadczeń kursów dokształcających w zakresie pielęgniarstwa operacyjnego dla położnych: - A. H. - 04.06.2005 r. - 10.06.2005 r. kurs dokształcający "Pielęgniarstwo operacyjne - instrumentowanie do cięcia cesarskiego", - B. S. - 27.04.2022 r. - 23.10.2022 r. kurs kwalifikacyjny "pielęgniarstwo operacyjne dla położnych". Z uwagi na zakres kontroli do protokołu włączono również w charakterze dowodów, kopie protokołów przesłuchania świadków przesłuchanych podczas poprzedniej kontroli (stanowią załącznik nr 3 do protokołu kontroli). W toku przesłuchań świadkowie potwierdzili, że wykonują pracę instrumentariuszki podczas zabiegów cięcia cesarskiego. Zabiegi takie odbywają się w trybie planowym, ale również w trybie "nagłym". W przypadku przyjęcia pacjentki do cięcia cesarskiego wykonują czynności instrumentowania do zabiegu operacyjnego na sali cięć cesarskich. Podczas zabiegu cięcia cesarskiego czynności wykonują dwie położne. Jedna wykonuje zadania położnej instrumentariuszki, a druga położnej pomagającej (tzw. "brudnej"). Oprócz tego przez wspomniane położne wykonywane są też inne czynności, w tym związane z przygotowaniem sali operacyjnej. W toku przesłuchań wnioskodawczynie zwróciły uwagę na to. że posiadają dodatkowe kwalifikacje, które dają im możliwość samodzielnej pracy na bloku operacyjnym i sali cięć cesarskich tj. ukończony kurs pielęgniarstwa operacyjnego dla położnych. Powyższe potwierdziła przesłuchana w toku kontroli położna oddziałowa. W swoich wyjaśnieniach dodała również, że oprócz instrumentowania do cięcia cesarskiego osoby, zatrudnione na stanowiskach położnej - przygotowują pacjentki do porodu, zakładają dokumentację medyczną, prowadzą porody "siłami natury" wraz z lekarzem, przygotowują sprzęt, uzupełniają sprzęt, sprzątają. W trakcie cięcia cesarskiego jedna położna instrumentuje. a druga pracuje w charakterze tzw. "brudnej", "lotnej", której zadaniem jest wrzucanie sprzętu, nici. materiału, ubieranie, liczenie materiału szewnego, narzędzi, W toku obecnej kontroli pracownice przedstawiły, wykonywaną pracę w trakcie cięcia cesarskiego, gdzie jednym z zadań jest instrumentowanie do zabiegu operacyjnego tj. podawanie narzędzi, materiału szewnego, opatrunkowego itd. W opisach wskazuje się na wykonywanie prac w zespołach operacyjnych. I tak jak wskazały pracownice na Sali są obecni; - operator -lekarz ginekolog, - asystent operatora - lekarz ginekolog, - położna instrumentariuszka - posiadająca kwalifikacje, - położna pomagająca ("[...]"), - pielęgniarka anestezjologiczna, - lekarz anestezjolog, - lekarz neonatolog, - położna neonatologiczna. Jedna z pracownic wskazała: osoby obecne na sali operacyjnej Bloku Porodowego: - zespół ginekologiczny - operator, asysta, położna instrumentariuszka, położna pomagająca, - zespół neonatologiczny - lekarz neonatolog, położna, - zespół anestezjologiczny - anestezjolog, pielęgniarka. Podczas kontroli dokonano także przeglądu warunków pracy na trakcie porodowym oraz sali cięć cesarskich. Jak stwierdzono na II piętrze mieści się oddział położniczo - ginekologiczny i trakt porodowy oraz sala cięć cesarskich. Sala cięć cesarskich jest wyposażona w stół operacyjny, lampy operacyjne, stanowisko dla operatora, instrumentariuszki, anestezjologa, pielęgniarki anestezjologicznej, stanowisko do resuscytacji noworodka oraz sprzęt typowy dla sali operacyjnej. Z ustaleń inspektora pracy wynika, że pracodawca ocenił ryzyko zawodowe na stanowisku "pielęgniarka/położna (pielęgniarka oddziałowa, pielęgniarka naczelna, pielęgniarka epidemiologiczna, pielęgniarka operacyjna, pielęgniarka pod nadzorem)". Okazano ocenę ryzyka zawodowego z dnia 1 września 2024 r. W opisie stanowiska pracy wskazano prace w zespołach operacyjnych pielęgniarki oraz położnej. Ponadto czynności kontrolne wykazały, że pracodawca ustalił wykaz stanowisk pracy, na których jest wykonywana praca o szczególnym charakterze. Inspektorowi pracy okazano wydruk dokumentu pn. "Centralny rejestr stanowisk od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r.". Widnieją w nim stanowiska: "pielęgniarka", "pielęgniarka oddziałowa", "specjalistka pielęgniarka", "ordynator", "młodszy asystent lekarz", "starszy asystent lekarz", "kierownik oddziału", "kierownik Bloku Operacyjnego", "specjalistka magister pielęgniarstwa". W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający dla ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji, jeżeli w wyniku kontroli inspektor pracy stwierdzi, że stanowisko, na którym jest zatrudniony pracownik, nie zostało umieszczone w wykazie, a stanowisko spełnia wszystkie przesłanki do objęcia go wpisem do wykazu, jest on uprawniony do wydania decyzji nakazującej umieszczenie tego stanowiska w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Pracownice przedstawiły pisemne opisy wykonywanych czynności zawodowych na Sali cięć cesarskich, gdzie jednym z zadań jest instrumentowanie do zabiegu operacyjnego tj. podawanie narzędzi, materiału szewnego, opatrunkowego itd. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy emeryturach pomostowych płatnik składek jest obowiązany prowadzić: - wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; - ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP. zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2. Z definicji zawartej w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W pozycji nr 24 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych ustawodawca wskazał "Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru". Warunkiem koniecznym do uznania, iż wykonywana praca ma charakter pracy o szczególnym charakterze jest, aby: - była to praca wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; - wykonywana praca została ujęta w wykazie prac o szczególnym charakterze (załącznik nr 2 do ustawy). Wymienione przesłanki muszą występować łącznie. Organ uznał, że z uwagi na zakres, rodzaj i charakter wykonywanych czynności przez wnioskujące pracownice, praca na stanowisku specjalistka położna spełnia przesłanki pracy w warunkach ostrego dyżuru. Praca przez nie wykonywana powoduje konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym. Tym samym możliwość należytego wykonywania przez pracownice pracy na stanowisku specjalistka położna w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, może zmniejszać się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. W ocenie organu odwoławczego argument Szpitala, że praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru gdyż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe, nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą pracy w warunkach ostrego dyżuru jest właśnie nieprzewidywalność i nagłość zdarzeń. Gdyby przyjąć interpretację strony skarżącej to spełnienie kryterium pracy w warunkach ostrego dyżuru byłoby niemożliwe. Mało prawdopodobnym jest aby w trakcie zmiany roboczej pracownicy wykonywali tylko i wyłącznie pracę w warunkach ostrego dyżuru. Mogą bowiem wystąpić okresy w trakcie których nagłe zdarzenia nie wystąpią w ogóle. Organ stwierdził, że możliwość wpisania danego stanowiska pracy do wykazu prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nie jest uwarunkowana wykonywaniem pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówką roboczą. Szpital nie zgodził się ze stanowiskiem organu i wniósł 2 kwietnia 2025r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności naruszenie: - przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez uznanie, że praca wykonywana na stanowisku specjalistka położna jest pracą o szczególnym charakterze, a co za tym idzie zapisów załącznika nr 2 poz. 9 do ustawy o emeryturach pomostowych poprzez błędne uznanie, iż osoba pracująca na stanowisku specjalistka położna wykonuje czynności tożsame z pracami personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Wskazując na powyższe naruszenia wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia 25 lutego 2025 r. numer KT-PPR-B.55.26.2024.9 oraz poprzedzającej jej decyzji inspektora pracy z dnia 15 stycznia 2025 r. nr rej. [...], 2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi Szpital m.in. wskazał, że zamieszczenie danego stanowiska pracy w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest uzależnione od kryterium częstotliwości wykonywania czynności, które uznać można za pracę o szczególnym charakterze. Co za tym idzie, skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, iż każda osoba, która, nawet incydentalnie, wykonuje czynności w zespołach operacyjnych może zostać zakwalifikowana do grona pracowników, którzy wykonują prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Tak sformułowane stanowisko bowiem może prowadzić do zdecydowanego nadużywania przepisów powoływanej wyżej ustawy i wpisywania do wykazu stanowisk pracy zajmowanych przez osoby, które tylko incydentalnie wykonują pracę mogącą hipotetycznie być uznaną za pracę o szczególnym charakterze. Zdaniem strony stanowiska zajmowane przez poszczególnych pracowników wiążą się z określonym zakresem obowiązków przyporządkowanym do tych właśnie stanowisk i to właśnie zakres tych obowiązków winien determinować ewentualne umieszczenie, bądź brak umieszczenia konkretnego stanowiska pracy w wykazie. W konsekwencji, celem oceny, czy praca na danym stanowisku jest pracą o szczególnym charakterze należy, zdaniem skarżącej wziąć pod uwagę zakres obowiązków obowiązujący danego pracownika jak również częstotliwość wykonywania czynności, które ewentualnie mogłyby być uznane za pracę o szczególnym charakterze. Dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem, którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazach stanowiących załączniki nr 1 i nr 2 do ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą. Mając na względzie powyższe oraz biorąc pod uwagę stanowisko skarżącej podkreślić w dalszej kolejności należy, iż podczas kontroli, poza przesłuchaniem świadków, kontrolujący nie dokonał analizy długości czasu pracy spędzonego przez skarżące pracownice Szpitala na czynnościach związanych z pracą w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru. Kontrola poprzestała tylko na potwierdzeniu, iż pracownice takie czynności w ogóle wykonują. Natomiast niezwykle istotne jest, iż praca w zespole operacyjnym w warunkach ostrego dyżuru jest dla każdej położnej zatrudnionej w Szpitalu na stanowisku specjalistka położna pracą wykonywaną rzadko lub incydentalnie, ponieważ, po pierwsze, położne wykonują w podmiocie leczniczym szereg innych czynności jak np. opieka nad położnicami, odbieranie porodów naturalnych, praca na oddziale, które zajmują większość dnia ich pracy, a po drugie, nie każdy zabieg operacyjny tj. cięcie cesarskie, jest wykonywany w trybie nagłym większość z nich, to zabiegi planowe. Skarżąca wskazała, iż nazwa stanowisk pracowników zatrudnionych w Szpitalu koreluje z zakresem czynności tych osób. W Szpitalu J. w P. nie ma położnych, które pracują tylko i wyłącznie na sali cięć cesarskich. Każdorazowo bowiem położne wykonują, nawet większą część swojego czasu pracy na oddziale, opiekując się przebywającymi tam pacjentkami. Według strony zdarza się, iż położne zatrudnione w Szpitalu na cały miesiąc przechodzą do pracy wyłącznie na Oddziale, w ogóle nie wykonując czynności na sali cięć cesarskich. Te zaś położne, które pracują wyłącznie na trakcie porodowym, uczestniczą w zabiegach operacyjnych, przeprowadzanych zarówno w trybie nagłym jak i w trybie planowym, przez maksymalnie 10% swojego czasu pracy. Nadto dodatkowy warunek pracy o szczególnym charakterze, który dotyczy tylko pracy na sali operacyjnej w warunkach ostrego dyżuru nie istnieje. Szpital w swoim stanowisku wskazywał, iż praca położnych na sali cięć cesarskich nie zawsze jest pracą w warunkach ostrego dyżuru z uwagi na fakt, iż znaczna część wykonywanych zabiegów to cięcia planowe. Powyższe świadczy o tym, że nie spełnia się w takim wypadku przesłanka zakwalifikowania danego stanowiska do wykazu, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r o emeryturach pomostowych. Końcowo strona nadmieniła, iż to na pracodawcach ciąży obowiązek oceny, czy dany rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika na określonym stanowisku pracy powinien być uznany za pracę w szczególnych warunkach, czy o szczególnym charakterze, zgodnie z definicjami tych prac zawartymi w ustawie o emeryturach pomostowych. Zatem to pracodawca powinien ocenić, czy czynności wykonywane przez położną można zaliczyć do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Stanowisko skarżącej jest natomiast w tej kwestii niezmienne i biorąc pod uwagę dokonaną przez Szpital wnikliwą analizę czynności wykonywanych przez położne zatrudnione na stanowisku specjalistka położna, żadna z tych osób nie wykonuje rodzaju pracy, która wyczerpuje wszystkie przesłanki do uznania jej za pracę o szczególnym charakterze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, przepis art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli jest decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z 25 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach z 15 stycznia 2025 r. umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych, prowadzonym przez danego pracodawcę, w tym przypadku Szpital. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją nakazu były m.in. przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 o emeryturach pomostowych. Zgodnie z art. 41 ust. 4 tej ustawy płatnik składek jest obowiązany prowadzić: 1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; 2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2. Stosownie zaś do art. 41 ust. 6 ww. ustawy w przypadku nieumieszczenia stanowiska pracy, na którym pracownik wykonuje pracę, w wykazie, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, lub nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w ust. 4 pkt 2, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. Powyższe wynika z faktu, że ustawą z 9 marca 2022 r. o zmianie ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 755), która weszła w życie 1 stycznia 2023 r., rozszerzono katalog zadań Państwowej Inspekcji Pracy o kontrolę wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust 4 pkt 1 ustawy. Zmiana stanu prawnego dotyczyła zarówno nowelizacji przepisów ustawy o emeryturach pomostowych i jaki ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Na mocy ww. ustawy nowelizacyjnej dokonano zmiany treści artykułu 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych, który otrzymał zacytowane wyżej brzmienie, przewidujące uprawnienie pracownika do zawiadomienia Państwowej Inspekcji Pracy, że chociaż wykonuje pracę o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach, to dane stanowisko pracy, nie zostało umieszczone w wykazie, jaki na mocy art. 41 ust. 4 pkt 1 ma obowiązek prowadzić jego pracodawca, jako płatnik składek. W zakresie zmian jakie ustawa nowelizacyjna wprowadziła w ustawie o PIP wskazać należy na zmianę brzmienia art. 10 ust. 1 pkt 9a oraz art. 11a tej ustawy. Zatem po zmianach przepis art. 11a ustawy o PIP wprost stanowi, że właściwe organy Państwowej Inspekcji pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy: 1/ umieszczenia stanowiska pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w wykazie stanowisk pracy, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z wykazu oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tym wykazie; 2/ umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty wpisu dokonanego w tej ewidencji. Jednocześnie zgodnie z ustawą nowelizującą art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP otrzymał brzmienie, zgodnie z którym do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy: kontrola wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Organy Państwowej Inspekcji Pracy posiadają zatem kompetencje do czynienia ustaleń, czy dane stanowisko pracy powinno znaleźć się w wykazie prowadzonym przez określonego pracodawcę z uwagi na to, że w danym zakładzie pracy stwierdzone zostanie, że występują stanowiska pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Należy jednak wskazać, że organy PIP nie mogą pomijać proporcji pomiędzy podstawowymi obowiązkami pracownika i obowiązkami dodatkowymi o charakterze incydentalnym. Prezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w uchwale 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r. o sygn. akt I OPS 4/12 wskazującej, że "W postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy." A contrario, jeśli pracownik wykonuje dodatkowo poza podstawowymi obowiązkami, które nie mają szczególnego charakteru, prace o takim charakterze, nie można uznać, że sporadycznie wykonywana praca jest przesłanką do umiesz- czenia pracownika w ewidencji pracowników, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych. Organy w kontrolowanej sprawie stanęły na stanowisku, że praca specjalistki położnej mieści się w pojęciu prac personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Tymczasem obowiązki specjalistki położnej wykonywane w takich warunkach mają charakter dodatkowy i uboczny w odniesieniu do podstawowych obowiązków na tym stanowisku. Sąd w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska i argumentacji organów w przedmiotowej sprawie. W szczególności Sąd w stanie faktycznym sprawy nie znajduje podstaw prawnych do ustalenia, że stanowisko pracownic Szpitala (specjalistka położna) powinno być uwzględnione przez stronę skarżącą jako pracodawcę, poprzez umieszczenie w wykazie, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy, jako stanowisko, na którym wykonuje się pracę o szczególnym charakterze. W ocenie Sądu zarówno zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak i wykładnia przepisów ustawy o emeryturach pomostowych nie pozwala na przyjęcie, że praca na stanowisku specjalistka położna jest pracą o szczególnym charakterze. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 3 ust. 3 ustawy, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W wykazie prac o szczególnym charakterze stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych ustawodawca nie wymienił pracy specjalistki położnej, natomiast wymieniono prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. W ocenie Sądu słuszny okazał się zarzut skargi, że poprzez nakaz umieszczenia stanowiska specjalistka położna w wykazie prac o szczególnym charakterze doszło do istotnego naruszenia przez organy art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z punktem 24 załącznika nr 2 do tej ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy. Z powyższego zdaniem Sądu - wynika, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze mogą być uznani ci, którzy: - wykonują prace odpowiadające definicji z art. 3 ust. 3, - wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy i wykonują te prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Przy czym dla uznania, że pracownik wykonuje prace w szczególnym charakterze wszystkie wyżej wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. W ocenie organów, ustawodawca nie uzależnił ujęcia danego stanowiska pracy w prowadzonym przez pracodawcę wykazie od kryterium częstotliwości wykonywania czynności związanych z pracą w warunkach ostrego dyżuru. Sąd nie podzielił takiej wykładni przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którą w tej sprawie należało wziąć pod uwagę jedynie treść art. 3 ust. 3 ustawy z pominięciem dalszych przepisów tej ustawy i gdzie skupiono się na wskazaniu, że przepisy prawa nie precyzują, aby wykazem prowadzonym przez pracodawcę można było obejmować tylko takie stanowiska, na których praca o szczególnym charakterze jest wykonywana jako podstawowe zadanie pracowników. W ocenie Sądu należy mieć na uwadze proporcję pomiędzy podstawowymi i dodatkowymi obowiązkami pracownika. W kontrolowanej sprawie pracownice przede wszystkim wykonywały inne podstawowe obowiązki, których większość nie miała szczególnego charakteru tj. nie były zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru (załącznik Nr 2, poz. 24). W zakresie czynności pracownic nie wskazano prac polegających na pracach w zespołach operacyjnych w warunkach ostrego dyżuru. Podsumowując, w ocenie Sądu w wykazie stanowisk pracy o szczególnych charakterze prowadzonym przez pracodawców powinny być umieszczane stanowiska, w ramach których przeważające i główne zadania służbowe polegają właśnie na wykonywaniu prac wymienionych w ustawowym wykazie w pełnym wymiarze czasu pracy. Przez wydanie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji doszło zatem do naruszenia art. 11a ustawy o PIP oraz art. 3 ust. 3 i ust. 5 w związku z poz. 24 Załącznika Nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy z 15 stycznia 2025 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się 200 zł wpisu od skargi i 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.