III SA/Gl 320/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, z którą od [...] r. pozostaje w rozdzielności majątkowej oraz z synami: D. (lat 20) i J. (lat 13). Ponieważ wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne utracił płynność finansową oraz posiadany majątek. Podupadł też na zdrowiu dlatego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę rzędu [...] zł, podczas gdy koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem to kwota ok. [...] zł. Wprawdzie skarżący posiada wierzytelności rzędu [...] zł, niemniej jednak wyjaśnił, że Spółka "A" uznała dług w 2014 r. Ten został odnowiony w 2016 r. ze wskazaniem "roczny termin płatności" bez jego bliższego skonkretyzowania. Ponieważ Spółka ta nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej należność jest nieegzekwowalna. Ponadto została ona obciążona zabezpieczeniem na rzecz Urzędu Skarbowego w W.. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - paragony zakupionych leków wraz z kosztami usług medycznych i badań; - decyzję Wójta Gminy G. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500,00 zł; - informację o odmowie udzielenia kredytu; - akt notarialny, na mocy którego ustanowiono nieodpłatną służebność mieszkania na rzecz skarżącego; - zaświadczenia z "B" oraz Banku "C" w przedmiocie zamknięcia [...] r. i [...] r. rachunków bankowych w PLN i EUR; - ugodę zawartą z dłużnikiem Sp. jawną "A", na podstawie której dłużnik uznał dług w całości wynoszący [...] zł wraz z pismem z dnia [...] r., z którego ustalono, iż kwota ta została pomniejszona o kwotę kompensat między firmami i aktualnie wynosi [...] zł; - rachunki ponoszonych wydatków za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż złożony obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym w niniejszej sprawie. W jego ramach skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. Tymczasem postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2017 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z wpisu sądowego od skargi, natomiast w pozostałym zakresie jego wniosek oddalono. A ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349) utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Dlatego też przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku należało mieć na uwadze wskazaną wyżej regulację prawną. Oznacza to związanie zawartą w obowiązującym orzeczeniu prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy, gdyż zamieszczona w art. 165 ustawy p.p.s.a. przesłanka wskazuje na "zmiany okoliczności sprawy", czyli odnosi się do zmian występujących zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności te aby mogły zostać uwzględnione muszą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które były już przedmiotem analizy przy wydawaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, bądź uznanie ich w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i zawarte w nim argumenty za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 ustawy p.p.s.a. jest bowiem zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku w tym samym zakresie co wniosek już wcześniej rozpatrzony (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Oceniając złożony w niniejszej sprawie kolejny wniosek w powyższym świetle stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany sytuacji majątkowej strony skarżącej dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2017 r. Dokonując porównania sytuacji materialnej strony skarżącej – w świetle oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu stwierdzić należy, iż aktualnie skarżący uzasadnia swój wniosek poprzez przywołanie tych samych przesłanek, co poprzednio. Wynika z nich, że nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z uwagi na brak jakichkolwiek udokumentowanych dochodów nie może zaciągnąć kredytu. Pozostaje zatem na utrzymaniu żony, której wynagrodzenie za pracę nie uległo zmianie. Zasila je dodatkowe świadczenie wychowawcze w kwocie 500,00 zł, którego wcześniej nie deklarowano. Podobnie wydatki kształtują się na tym samym poziomie, czyli [...] zł. Natomiast posiadane wierzytelności z kwoty [...] zł zmniejszyły się do [...] zł (vide: rubryka nr 7.2.3.). Ponieważ okoliczności te były znane rozpoznającemu sprawę na wcześniejszym etapie postępowania (vide: str. 2 i 3 postanowienia z dnia 27 listopada 2017 r.) nie mogły odnieść zamierzonego skutku. To oznacza, że zawarta w postanowieniu z dnia 27 listopada 2017 r. argumentacja pozostaje aktualna, gdyż treść kolejnego wniosku o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej strony skarżącej. Skoro bowiem strona ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie stanu majątkowego to porównanie poprzedniego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wskazać należy, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie w tym przedmiocie. Zatem w okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia z dnia 27 listopada 2017 r. Wprawdzie do wniosku dołączono aktualne dokumenty źródłowe, niemniej jednak z ich treści nie wynika aby sytuacja wnioskodawcy ulegała stopniowemu pogorszeniu z uwagi na narastający brak środków finansowych. Zaświadczenie o odmowie udzielenia kredytu było bowiem do wcześniejszego wniosku dołączone, a zatem fakt kolejnej odmowy jego przyznania z uwagi na brak udokumentowanego dochodu wnioskodawcy, nie stanowi okoliczności mającej istotny wpływ dla rozpoznawanej sprawy. Podobnie jak posiadanie nieściągalnych wierzytelności, czy ustanowienie nieodpłatnej służebności mieszkania na rzecz skarżącego, skoro wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, zostały do wniosku dołączone. Ich wysokość w porównaniu do poprzednich wydatków nie uległa zwiększeniu, jako że wcześniej deklarowano je na poziomie [...] zł (vide: str. 2 postanowienia z dnia 27 listopada 2017 r.), a teraz na poziomie [...] zł (vide: opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków). Natomiast wydatki na leczenie jak wynika z dołączonych do wniosku paragonów z maja 2018 r. i czerwca 2018 r. kształtują się na porównywalnym jak we wniosku z dnia [...] r. poziomie. To z kolei oznacza, że aktualna pozostaje argumentacja zawarta w postanowieniu z dnia 27 listopada 2017 r., gdyż rozpoznający sprawę nie doszukał się podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy w postaci pełnego zwolnienia z kosztów sądowych. Wobec powyższego działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.