III SA/Gl 320/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, z którą od 16 czerwca 2016 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej oraz z synami: D. (lat 20) i J. (lat 13). Ponieważ wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne utracił płynność finansową oraz posiadany majątek. Podupadł też na zdrowiu dlatego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę rzędu 1.459,48 zł, podczas gdy koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem to kwota ok. 600,00 zł. Wprawdzie skarżący posiada wierzytelności rzędu 468.129,56 zł, niemniej jednak wyjaśnił, że Spółka "A" uznała dług w 2014 r. Ten został odnowiony w 2016 r. ze wskazaniem "roczny termin płatności" bez jego bliższego skonkretyzowania. Ponieważ Spółka ta nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej należność jest nieegzekwowalna. Ponadto została ona obciążona zabezpieczeniem na rzecz Urzędu Skarbowego w W.. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - decyzję, na mocy której skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem 26 marca 2018 r. bez prawa do zasiłku; - paragony zakupionych leków wraz z kosztami usług medycznych i badań; - decyzję Wójta Gminy G. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500,00 zł; - informację o odmowie udzielenia kredytu na kwotę 47.500,00 zł; - akt notarialny, na mocy którego ustanowiono nieodpłatną służebność mieszkania na rzecz skarżącego; - zaświadczenia z "A" oraz Banku "B" w przedmiocie zamknięcia 2 stycznia 2017 r. i 27 maja 2016 r. rachunków bankowych w PLN i EUR; - ugodę zawartą z dłużnikiem Sp. jawną "A", na podstawie której dłużnik uznał dług w całości wynoszący 538.306,56 zł wraz z pismem z dnia 1 października 2017 r., z którego ustalono, iż kwota ta została pomniejszona o kwotę kompensat między firmami i aktualnie wynosi 468.129,56 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) jest kolejnym wnioskiem złożonym w tejże sprawie. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. A. K. został bowiem zwolniony z wpisu sądowego od skargi. Natomiast w pozostałym zakresie jego żądanie zostało oddalone. W tej sytuacji rolą rozpoznającego sprawę referendarza sądowego jest zbadanie, czy strona powołała nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska, czy też nie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, LEX nr 1492988). Ocena ta dokonywana jest w trybie art. 165 ustawy p.p.s.a., który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy możliwość weryfikacji zapadłych wcześniej rozstrzygnięć na podstawie wskazanego wyżej przepisu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Chodzi tu o tego rodzaju zmiany, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, czyli takie, które wskazują na wyraźne pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto w tym miejscu należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 w zw. z art. 165 ustawy p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uległa zmianie w stopniu przemawiającym za uwzględnieniem złożonego wniosku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 27 listopada 2017 r. W treści urzędowego formularza przywołał bowiem te same argumenty, które były już przedmiotem analizy w złożonym uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wynikało z nich, że nadal jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu żony, której dochody nie uległy zmianie. Te zasila dodatkowo świadczenie wychowawcze w kwocie 500,00 zł, którego wcześniej nie deklarowano. Podobnie wydatki kształtują się obecnie na poziomie 500,00 lub 600,00 zł, podczas gdy wcześniej była to kwota 800,00 zł. Natomiast posiadane wierzytelności z kwoty 500.000,00 zł zmniejszyły się do 468.129,56 zł (vide: rubryka nr 7.2.3.). Ponieważ okoliczność ta była znana rozpoznającemu sprawę na wcześniejszym etapie postępowania (vide: str. 3 postanowienia z dnia 27 listopada 2017 r.) nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Wobec powyższego przyjąć należało, że zawarta w postanowieniu z dnia 27 listopada 2017 r. argumentacja pozostaje aktualna, gdyż rozpoznający sprawę nie doszukał się podstaw do jego zmiany, czyli przyznania prawa pomocy w postaci pełnego zwolnienia z kosztów sądowych. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165 oraz art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.