III SA/Gl 304/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Piotr Pyszny (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję "A" w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do stypendium rektora 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od "A" w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] A w K. (dalej jako organ), utrzymała w mocy decyzję organu z dnia[...]r. nr [...]w sprawie nieprzyznania M. D. (dalej jako strona, skarżąca) studentce 6 roku studiów jednolitych magisterskich na kierunku [...] w Wydziale Nauk [...] w S., prawa do pobierania w roku akademickim 2020/2021 stypendium rektora. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art 86 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3, art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 85) w zw. z art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. ,poz. 256 - dalej jako kpa) oraz Regulaminu przyznawania świadczeń dla Studentów B w K. stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr [...] Rektora B w K. z dnia [...] r. oraz Zarządzenia nr [...] z dnia [...] r. Rektora B w K. w sprawie ustalenia wysokości świadczeń dla studentów i doktorantów w roku akademickim 2020/2021. W stanie faktycznym sprawy strona w roku akademickim 2010/2011 rozpoczęła studia w Wydziale [...] B w K. na kierunku [...]. Z listy studentów została skreślona po dwóch miesiącach studiowania – w grudniu 2010 r. Następnie w roku akademickim 2015/2016 strona rozpoczęła studia na kierunku [...] w Wydziale Nauk [...] w S.. W roku akademickim 2020/2021 rozpoczęła szósty rok studiów. Organ wskazał, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – do 5 miesięcy. Powołując się na brzmienie przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce oraz stosowne postanowienia Regulaminu organ wskazał, że stypendium jest przyznawane na okres nie dłuższy niż 6 lat. Organ powołał się na stanowisko Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, w którym wskazano, że chodzi o łączny okres, w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów – niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na której są odbywane. Dla biegu terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz je pobiera. Organ uznał zatem, że skarżąca rozpoczęła pierwsze studia na kierunku [...] w roku akademickim 2010/2011 i ten rok akademicki wlicza się do sześcioletniego okresu, przez który przysługuje stypendium Rektora. Skoro w roku akademickim 2020/2021 skarżąca odbywa szósty rok studiów na kierunku [...], to łącznie studiuje już siódmy rok, co wyklucza przyznanie jej stypendium rektora. W skardze do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż na dzień składania wniosku o stypendium rektora skarżącej przysługiwał status studenta od ponad 6 lat, podczas gdy w rzeczywistości na dzień 4 października 2020 r. skarżąca posiadała status studenta przez łączny okres 5 lat, 2 miesięcy i 8 dni, - naruszenie prawa materialnego, a to art. 93 § 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędną wykładnię i tym samym przyjęcie, iż określony 6-letni okres, w którym student może ubiegać się o świadczenia powinien być liczony od momentu rozpoczęcia studiów, podczas gdy należy go odnosić do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało. W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Argumentacja uzasadnienia skargi sprowadza się do kilku kwestii: Po pierwsze – skarżąca wskazała, że studiowała [...] jedynie przez okres 2 miesięcy i tylko ten czas winien zostać wliczony do łącznego czasu studiowania; Po drugie – sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania stypendium; Po trzecie – sześcioletni okres, w którym studentowi przysługuje świadczenie należy liczyć wyłącznie w odniesieniu do tych okresów, w których student faktycznie świadczenie pobiera. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, choć tylko część podniesionych w niej zarzutów zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej jako ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl z kolei art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie ulegało wątpliwości Sądu, że skarżąca podjęła studia w roku akademickim 2010/2011 na kierunku [...] i zakończyła studiowanie na tym kierunku już w grudniu 2010 r. Następnie podjęła studia na kierunku [...] w roku 2015/2016 i studia te kontynuuje nadal. Stan faktyczny pomiędzy stronami w tym zakresie był bezsporny, sporna pozostawała jego ocena prawna. Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, student może ubiegać się o stypendium rektora. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 91 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora otrzymuje student przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest: 1) laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty; 2) medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie. Stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1). W myśl art. 93 ust. 1 ustawy, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: 1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat; 2) nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy: a) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, b) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają również przepisy Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów B stanowiącego Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr [...] z [...] r. – dalej jako Regulamin. W myśl § 2 ust. 1 pkt 3 student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium Rektora. Zgodnie z § 21 ust. 1 i 2 Regulaminu stypendium Rektora może otrzymać student, który uzyskał w poprzednim roku akademickim średnią ocen nie mniejszą niż 4,01 lub osiągnięcia naukowe, artystyczne lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. O przyznanie stypendium Rektora może ubiegać się student, który spełnia kryteria określone w ust. 1 oraz zaliczył rok studiów i jest wpisany na kolejny rok akademicki. Paragraf 21 ust. 3 reguluje wymogi otrzymania stypendium Rektora przez studentów pierwszego roku, które zresztą nie odbiegają od regulacji ustawowej w tym zakresie. Dokonując wykładni przepisów ustawowych Sąd doszedł do wniosku, że sześcioletni okres przysługiwania świadczeń nie może być utożsamiany wyłącznie z posiadaniem przymiotu studenta. Skoro zarówno przepisy ustawy, jak i Regulaminu stawiają studentom dodatkowe wymagania, których spełnienie jest niezbędne do ubiegania się o stypendium Rektora, to sześcioletni okres, przez który przysługuje stypendium Rektora należy utożsamiać z czasem, w którym student spełniał kryteria do jego otrzymania wynikające z ustawy i Regulaminu, niezależnie od tego, czy złożył wniosek o stypendium i czy rzeczywiście je pobiera. Okres ten zaczyna zatem biec dla studenta pierwszego roku, jeżeli został przyjęty na pierwszy rok studiów w roku złożenia egzaminu maturalnego, jest laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub jest medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie. Okres ten zaczyna biec dla studentów późniejszych lat studiów od momentu uzyskania w poprzednim roku akademickim średnią ocen nie mniejszą niż 4,01 lub posiadania osiągnięć naukowych, artystycznych lub osiągnięć sportowych we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, zaliczenia roku studiów i uzyskania wpisu na kolejny rok akademicki. Sześcioletni okres, przez który świadczenie przysługuje oznacza wyłącznie taki czas, w którym student spełnia kryteria do ubiegania się o stypendium, w którym może złożyć wniosek i to stypendium otrzymać. Bez znaczenia zaś pozostanie to, czy faktycznie ten wniosek złoży i czy stypendium pobierze. Błędne zatem jest stanowisko organu, że sam fakt posiadania przymiotu studenta decyduje o rozpoczęciu biegu sześcioletniego okresu, przez który stypendium przysługuje. Sam fakt podjęcia studiów nie oznacza bowiem, że stypendium studentowi przysługuje w rozumieniu art. 93 § 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Rację należy jednak przyznać organowi co do sposobu liczenia sześcioletniego okresu przysługiwania świadczeń. Stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1). Bez znaczenia zatem dla sposobu liczenia sześcioletniego okresu jest fakt skreślenia skarżącej z listy studentów w roku akademickim 2010/2011. Jeżeli skarżąca podejmując wówczas studia na kierunku [...] spełniała kryteria otrzymania stypendium Rektora określone w ustawie i Regulaminie, to ten pierwszy rok w całości należy wliczyć do okresu sześcioletniego. Jeżeli jednak nie spełniała kryteriów do otrzymania tego stypendium, to ten rok wliczony być nie może. Nie ma racji skarżąca twierdząc, że w stanie faktycznym jej sprawy winno się wliczać wyłącznie czas faktycznego studiowania, czyli dwa miesiące. Z ustawy nie wynika taka możliwość, skoro stypendia są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc. Bez znaczenia pozostaje to, że faktyczna wypłata następuje przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy. Uzyskanie np. w poprzednim roku akademickim odpowiedniej średniej ocen, zaliczenie roku i uzyskanie wpisu na następny rok studiów powoduje, że ten rok, na który student został wpisany jest pierwszym rokiem, kiedy świadczenie mu przysługuje. Przyjęta przez organ wykładnia przepisu art. 93 § 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce była zatem błędna, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali, w których latach akademickich skarżąca spełniła warunki do otrzymania stypendium i ponownie dokona oceny jej wniosku złożonego na rok akademicki 2020/2021. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie z uwagi na zagrożenie epidemiczne Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a odpisy zarządzenia zostały doręczone stronom.