III SA/Gl 298/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 27 lutego 2023 r. nr SKO.IV/424/878/2023 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "organ odwoławczy" lub "kolegium") decyzją z dnia 27 lutego 2023 r., nr SKO.IV/424/878/2023, po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej: "skarżący" lub "strona skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. (dalej: "organ I instancji") z 16 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku dla gospodarstw domowych. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy J. o dodatek dla gospodarstw domowych, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1967, ze zm., dalej również jako "ustawa"). Skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w budynku przy ulicy [...] w J. Skarżący podał we wniosku, że w gospodarstwie domowym jest wykorzystywane główne źródło ciepła w postaci kominka na drewno kawałkowe. Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 6, ust. 7, ust. 9, ust. 10, ust. 11, ust. 15, ust. 20, ust. 21, art. 25 ust. 1, ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, art. 23 ust. 3, art. 29 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej również jako "k.p.a."), Wójt Gminy J. odmówił przyznania skarżącemu dodatku dla gospodarstw domowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż skarżący wg. bazy pesel jest zameldowany na pobyt stały w K. i że nie posiada zameldowania na pobyt czasowy w żadnej innej miejscowości. Z wpisu do CEEB wynika, że w budynku jednorodzinnym w J. zainstalowany i eksploatowany jest 1 kominek/koza/ogrzewacz powietrza na paliwo stałe, który posiada funkcję centralnego ogrzewania, jak również 1 kocioł gazowy, który ogrzewa wodę oraz spełnia funkcję centralnego ogrzewania. Organ I instancji dokonał weryfikacji deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - z informacji Urzędu Gminy J. nr [...] z dnia 21 grudnia 2022 r. wynika, że deklaracja dot. odpadów komunalnych dla ww. budynku w J. została wyzerowana z dniem 1 stycznia 2022 r. Po tej dacie skarżący nie złożył żadnej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku postępowania skarżący oświadczył, że z uwagi na chorobę, w grudniu 2022 r. przebywał poza J. i zwrócił się z prośbą o kierowanie korespondencji na wskazany adres w K.. Jak wynika z koperty, w której został nadany wniosek, pod adresem tym mieści się Kancelaria Adwokacka skarżącego. W wyniku postępowania administracyjnego organ I instancji - w oparciu o zgromadzone w sprawie informacje, zawarte we wniosku strony o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych oraz informacje pozyskane z publicznych rejestrów, dokonał weryfikacji przedmiotowego wniosku i uznał, iż strona nie prowadzi gospodarstwa domowego pod adresem w J. podanym we wniosku. W rezultacie organ I instancji stwierdził, że skarżącemu nie przysługuje dodatek dla gospodarstw domowych. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji wskazał, że o zamieszkaniu decyduje taki pobyt osoby, który pozwala na przyjęcie, że to właśnie w tym mieszkaniu dochodzi do zaspokajania codziennych potrzeb życiowych danej osoby i to ono stanowi jej życiowe centrum. W dniu 6 lutego 2023 r. skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie żądając jej zmiany i przyznania mu świadczenia w formie dodatku dla gospodarstwa domowego w kwocie 1000 zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie powyższego wniosku do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że mieszka on na stałe w J. (jest to jego centrum życia domowego), dlatego przysługuje mu prawo do ww. dodatku. Swoje stanowisko uzasadnił m.in. tym, że od 2000 r. płaci podatek od nieruchomości w J., a brak złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi związany jest ze znikomą ilością śmieci z powodu stanu zdrowia, ciężkiej choroby oraz pandemii. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Kolegium nie podzieliło zawartej w nim argumentacji i decyzją z dnia 27 lutego 2023 r., nr SKO.IV/424/878/2023, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie kluczowa jest odpowiedź na pytanie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa i zgromadzonego materiału dowodowego, można stwierdzić, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych. Organ odwoławczy wskazał, iż prawo do dodatku dla jednoosobowego gospodarstwa domowego związane jest m.in. z faktem zamieszkiwania i gospodarowania przez wnioskodawcę w nieruchomości wskazanej we wniosku o wypłatę tego dodatku. Niespełnienie przez osobę fizyczną przesłanki zamieszkania i gospodarowania pod adresem wskazanym we wniosku o wypłatę musi więc skutkować odmową przyznania dodatku. Kolegium zwróciło uwagę, że ww. ustawa o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, nie zawiera definicji pojęcia "zamieszkania", zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Organ odwoławczy wskazał, iż ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów wynika, że pomimo, iż we wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, jako miejsce zamieszkania skarżący wskazał adres w J., to jednocześnie nie jest on pod tym adresem zameldowany ani na pobyt stały ani na pobyt czasowy. Adres ten nie jest także wskazany przez skarżącego jako adres do korespondencji. Ponadto z dowodów zebranych w toku postępowania ustalono, że pod adresem tym brak jest deklaracji strony skarżącej o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Natomiast, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jeśli nieruchomość jest zamieszkiwana, to właściciel nieruchomości jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi (ilość generowanych odpadów nie ma przy tym znaczenia). Kolegium wskazało, iż okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazują, że miejscem zamieszkania strony skarżącej nie jest J., ponieważ skarżący nie przebywa tam z zamiarem stałego pobytu i nie znajduje się tam centrum jego spraw osobistych i majątkowych. Skarżący jest zameldowany na pobyt stały pod adresem w K. i chociaż adres meldunkowy nie jest przesądzającym dowodem, to w świetle innych zgromadzonych dowodów również brak jest jakichkolwiek przesłanek aby uznać, że centrum aktywności życiowej skarżącego znajdowało się na terenie Gminy J.. Skarżący nie przedstawił przekonujących dowodów na poparcie takiego stanowiska. Dodać także trzeba, że czynnikiem wskazującym na zamieszkiwanie nie może być fakt opłacania podatku od nieruchomości, na który powołuje się skarżący. To, że skarżący jest właścicielem nieruchomości oznacza, że ciąży na nim obowiązek uiszczania danin publicznych związanych z posiadaną nieruchomością. Niemniej jednak w żadnym przypadku sam fakt opłacania podatku od nieruchomości – jak i rachunków za media - nie świadczy jeszcze o zamieszkaniu w danej nieruchomości. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący nie złożył deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co potwierdza, że nie zamieszkuje pod adresem w J.. W dniu 3 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego zarzucając jej naruszenie: 1) przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 22 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw poprzez nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sytuacji, gdy w trakcie weryfikacji wniosku organ powziął wątpliwości co do prowadzonego przez skarżącego jednoosobowego gospodarstwa domowego w miejscu jego zamieszkania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w konsekwencji organ nie ustalił, iż skarżący zamieszkuje w J., 2) przepisów prawa materialnego, a to art. 24 ust. 1 ww. ustawy poprzez odmowę prawa do świadczenia w formie dodatku dla gospodarstw domowych w wysokości 1000 złotych; 3) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej winno było uchylić skarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż nie może się zgodzić ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji, ponieważ jego gospodarstwo domowe mieści się w J.. Skarżący podniósł, że wszelka korespondencja prowadzona z nim w formie listu zwykłego jak i poleconego przez Urząd Gminy w J. była kierowana na jego adres zamieszkania, t.j. do Jaworza oraz iż w aktach sprawy nie ma ani jednej nieodebranej przesyłki kierowanej do niego na ten adres. Gdyby taka sytuacja miała miejsce to mogło by to świadczyć, iż skarżący nie mieszka w J.. Ponadto skarżący przyznał, iż faktycznie ostatni raz uiścił opłatę za wywóz odpadów w dniu 13 grudnia 2021 r., oraz iż po tej dacie, nie korzystał z firmy "O", ale nie świadczy to, że przestał mieszkać w J.. Skarżący podkreślił, że miejsce zameldowania nie świadczy o miejscu, w którym prowadzone jest gospodarstwo domowe. Wskazał, iż aktualnie jest po rozwodzie, a majątek wspólny, w którego skład wchodzi mieszkanie w K., jak również nieruchomość położona w J., została podzielona według nieformalnego podziału majątku wspólnego, w ramach którego jego była małżonka mieszka w K., a on sam mieszka w J.. Podatki od swoich dochodów skarżący płaci w Urzędzie Skarbowym w K., albowiem w K. prowadzi podstawową działalność gospodarczą, czego zresztą nigdy nie ukrywał i dlatego jako adres do doręczeń wskazywał katowicki adres swej kancelarii, albowiem tam znajduje się główny sekretariat, który zajmuje się między innymi przyjmowaniem jego korespondencji urzędowej, sądowej i prywatnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022r., poz. 1967), dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: 1) kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo 2) kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo 3) kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków (...). Stosownie do ust. 2 cyt. artykułu, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Organy obu instancji nie kwestionują, że kominek na drewno kawałkowe podany we wniosku o wypłatę dodatku spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy, spór dotyczy natomiast tego, czy strona spełnia warunek do uznania jej za prowadzącą gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy pod adresem w J.. W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena organów obu instancji, że tak nie jest i świadczy o tym kilka różnych dowodów. Na wstępie zauważyć należy, że skarżący we wniosku zadeklarował, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – karta 35 akt administracyjnych, pkt 2. Ustawa definiuje pojęcie tego gospodarstwa wiążąc je z samotnym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem, a zatem ze stanem faktycznym. Stosownie do art. 25 Kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem decydujący dla uznania danego adresu za miejsce zamieszkania jest fakt przebywania w nim i zamiar tego przebywania na stałe. Tym samym nie są istotne inne okoliczności, takie jak np. związek sentymentalny z danym miejscem. I tak, strona wskazała adres w K. jako właściwy dla doręczeń, co pozwala na wyciągnięcie wniosku, że to z tą miejscowością łączą się jej interesy życiowe. Ponadto, zgodnie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 1191): 1. Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. 2. Obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego. Natomiast strona nie jest zameldowana pod adresem w J., a przeciwnie: posiada meldunek w K., w których zresztą prowadzi kancelarię adwokacką. Wreszcie, zgodnie z art. 6h pkt 1 ustawy z 13 września 1996r. o trzymaniu czystości i porządku w gminach, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, na terenie której są położone nieruchomości lub lokale są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z powyższego a contrario wynika, że opłaty takiej nie ponoszą jedynie właściciele takich nieruchomości, w których nikt nie zamieszkuje. Natomiast deklaracja skarżącego od 1 stycznia 2022r. została wyzerowana. Dla Sądu oczywistym jest, że warunki życia istniejące w Europie nieuchronnie prowadzą do wytwarzania odpadów w każdym miejscu, gdzie mieszkają ludzie. Zatem oświadczenie strony zawarte w odwołaniu, że z uwagi na stan zdrowia, ciężką chorobę i pandemię ilość śmieci jest znikoma i nie ma potrzeby kontynuowania opłat za ich wywóz jest niewiarygodne. Odpadki powstają zarówno w gospodarstwach osób zdrowych, jak i chorych, gdyż obie te grupy odżywiają się czy zużywają chemię gospodarczą. Natomiast umowa na wywóz śmieci, w tym wywóz wielkogabarytowy, zawarta była w okresie od 2013 do stycznia 2022r., zatem w dacie złożenia wniosku już nie obowiązywała. Zatem wszystkie wyżej wymienione okoliczności analizowane łącznie prowadzą do wniosku, że strona nie wykazała, że faktycznie mieszka w J.. Odnośnie opłacania podatku od nieruchomości zauważyć należy, że jest to podatek związany z faktem posiadania nieruchomości, a nie zamieszkiwaniem w niej, zatem nie stoi ono w sprzeczności z uznaniem, że strona w nieruchomości w J. nie zamieszkuje. Również okoliczność, że strona jest rozwiedziona i – wg oświadczenia – dokonała podziału majątku w ten sposób, że była żona mieszka w K., a strona w J., nie może zmienić tej oceny. Z jednej strony nie została ona w żaden sposób uprawdopodobniona, a strona nadal jest zameldowana w mieszkaniu w K., z drugiej wszystkie inne, wyżej wymienione okoliczności wskazują, że miejscem zamieszkania strony nie jest J.. Odnosząc się do zarzutu skargi dot. zaniechania przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co pozwoliłoby ustalić, że skarżący mieszka w J., Sąd go nie uwzględnił, gdyż z dowodów już zgromadzonych jasno wynikał wniosek przeciwny, nie było więc wątpliwości, które mogłyby być wyjaśnione przy pomocy wywiadu środowiskowego. Wobec powyższego nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 24 ust. 1 ustawy oraz 138 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż decyzja organu I instancji była prawidłowa i została wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Organ odwoławczy nie miał zatem podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, wszystkie wyżej wskazane okoliczności faktyczne prowadzą do wniosku, że rozpoznając sprawę organ nie naruszył prawa. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł o oddaleniu skargi.