III SA/Gl 277/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, działający w imieniu Spółki pełnomocnik oświadczył, że A dysponuje bardzo skromnymi środkami finansowymi na rachunkach bankowych, które wynoszą ok. 2.577,00 zł. Ponieważ B wypowiedział umowę factoringu po ujawnieniu zajęć egzekucyjnych II [...] Urzędu Skarbowego, Spółka została zmuszona do natychmiastowej spłaty limitu, który na dzień wypowiedzenia, to jest 13 października 2016 r. wynosił 351.791,29 zł oraz 27.533,52 EUR plus odsetki karne. Podobnie C z uwagi na zajęcia egzekucyjne nie przedłużył okresu finansowania kredytu w rachunku bieżącym o kolejny rok. Tym samym kredyt w wysokości 388.135,48 zł stał się całkowicie wymagalny w dniu wygaśnięcia dotychczasowej umowy kredytowej, to jest 27 października 2016 r. Wierzytelność została przekazana Centrum Restrukturyzacji Windykacji C w K., albowiem saldo kredytu na dzień 11 stycznia 2016 r. wynosiło (-) 163.090,19 zł. Dodatkowo Spółka zobowiązana była ponosić koszty z tytułu podpisanej umowy leasingu, dlatego też stan środków w kasie Spółki na dzień 11 stycznia 2017 r. to kwota ok. (-) 110.000,00 zł. Wprawdzie w oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach podano, że saldo zgromadzonych na rachunkach bankowych zasobów finansowych to kwota 734,30 zł i 419,02 EUR plus kapitał Spółki wynoszący 186.000,00 zł i aktywa trwałe, które oszacowano na 98.796,49 zł, niemniej jednak w ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę wynoszącą (-) 271.552,61 zł. 28 marca 2017 r. (vide: data stempla pocztowego) do akt sprawy nadesłano postanowienie Sądu Rejonowego w G. Wydziału XII Gospodarczego z dnia [...] r. sygn. akt [...], na mocy którego ogłoszono upadłość Spółki z o.o. A, której majątek został zabezpieczony poprzez ustanowienie 10 lutego 2017 r. tymczasowego nadzorcy sądowego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych, w tym z należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie w nim wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z kosztów sądowych nie została spełniona. Jak bowiem ustalono podstawowym przedmiotem działalności Spółki z o.o. A była sprzedaż hurtowa sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego. Wprawdzie z tego tytułu w ostatnim roku obrotowym poniesiono stratę wynoszącą (-) 271.552,61 zł, a 1 marca 2017 r. ogłoszono upadłość tej Spółki, niemniej jednak należy zauważyć, że okoliczność ta w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że ten znacznie przewyższa należny od skargi wpis. Obejmuje bowiem ruchomości i należności długoterminowe oraz aktywa obrotowe w postaci zapasów, należności krótkoterminowych oraz środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych. Łącznie jego wartość oszacowana została na kwotę 299.298,02 zł i 1.281,05 EUR, w tym wartość zapasów magazynowych wynoszących 22.161,55 zł oraz wartość środków pieniężnych w kasie i na rachunkach bankowych rzędu 163.622,14 zł i 641,45 EUR. A ponieważ w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie podkreśla się, iż realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11, Lex nr 948891 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 83/11, Lex nr 783857). Podobnie optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może stanowić podstawy przemawiającej za uwzględnieniem złożonego wniosku, skoro Spółka posiada jeszcze przysługujące jej należności, które wynoszą 109.014,33 zł i 639,60 EUR. Wobec powyższego przyjąć należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Tym bardziej, że należny w niniejszej sprawie wpis sądowy wynosi 100,00 zł, a z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu wynika, że tut. Sąd w sprawach o sygn. III SA/Gl 276/17 i III SA/Gl 278/17 zwrócił stronie skarżącej tytułem nadmiernie uiszczonego w tych sprawach wpisu sądowego kwoty rzędu: 396,00 zł i 557,00 zł, które w zupełności wystarczą na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.