III SA/Gl 24/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...].

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz.256, kpa) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 71 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1409 ze zm., dalej ustawa), po rozpatrzeniu odwołania N. S. od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania skarżącej za bezrobotną z dniem [...] r. i odmowie przyznania z tą datą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utrzymał ją w mocy. Rozstrzygnięcie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym. [...] r., za pośrednictwem portalu praca.gov.pl skarżąca złożyła do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] wniosek o dokonanie rejestracji jako osoba bezrobotna. Jako adres czasowego zameldowania wskazała R. Informacji tej nie potwierdzono w rejestrze PESEL a z informacji telefonicznej wynikało, że skarżąca nie posiada meldunku czasowego w [...] a na stałe zameldowana jest w miejscowości K. gmina M. czyli poza terenem działania Urzędu. W tym stanie rzeczy organ I instancji, kierując się definicją osoby bezrobotnej wydał [...] r. decyzję o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotna a w konsekwencji odmawiającą także przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Podkreślił, że na dzień złożenia wniosku nie spełniała przesłanek do nabycia statusu osoby bezrobotnej. Od decyzji skarżąca wniosła odwołanie żądając jej uchylenia i orzeczenie zgodnie z wnioskiem lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy zgodnie z właściwością miejscową. W uzasadnieniu podkreślił, że chociaż nie jest zameldowana w [...] na pobyt czasowy ani stały to miasto to stanowi jej centrum życiowe i posiada rezydencją podatkową. Nie zgadza się ze stanowiskiem, że brak zameldowania stanowi przeszkodę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Wskazała na § 2 ust. 1 i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 kwietnia 2020 r. Dz. U. z 2020, poz.667), który określa właściwość urzędu pracy do rozpatrzenia wniosku o uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Nie jest sporne, że organem właściwym jest urząd pracy miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy albo przy braku zameldowania miejsca pobytu. Stąd brak miejsca zameldowania nie może stanowić przesłanki materialnej odmowy uznania za osobę bezrobotną.. Stosownie do art. 65 § 1 kpa kiedy organ stwierdził brak swojej właściwości do rozpatrzenia wniosku, to winien go przesłać do organu właściwego a nie wydać negatywnego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie uznał zasadności podniesionych w odwołaniu argumentów i zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ administracji stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy status osoby bezrobotnej oznacza to osobę, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli osoba jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w co najmniej połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie4 w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy praz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnione są przesłanki określone w lit. a-m. dalej organ wyjaśnił, że właściwość powiatowego urzędu pracy nie jest dowolna, ale ustalana wg miejsca zameldowania stałego lub czasowego danej osoby. Miejsce pobytu jest ważne wyłącznie w przypadku braku zameldowania a sam status osoby bezrobotnej od spełnienia przesłanek ustawowych. Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że w przypadku posiadania zameldowania centrum życiowe ma decydować o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, podobnie jak nie znajduje uzasadnienia argument odnoszący się do przekazania wniosku właściwemu ze względu na zameldowanie organowi zatrudnienia, w sytuacji, gdy celem złożonego wniosku było ubieganie się o przyznanie statusu na terenie oddziaływania organu I instancji a nie organu właściwego z racji zameldowania. Decyzja zaskarżona nie stoi na przeszkodzie uzyskania przez skarżącą statusu osoby poszukującej pracy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca osobiście. Wniosła u przyznanie jej statusu osoby bezrobotnej i poszukującej pracy albo uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest zameldowana w [...] ani na pobyt stały ani czasowy. Nie jest też zarejestrowana w innym urzędzie pracy. Dalej wskazała, że nie może stanowić przesłanki merytorycznej/materialnej nabycia statusu osoby bezrobotnej okoliczność wadliwego skierowania wniosku do niewłaściwego organu. Brak zameldowania w okręgu właściwości organu zatrudnienia nie może być postrzegany jako brak spełnienia przesłanki materialnej do uznania wnioskodawczyni za bezrobotną i orzekania w zakresie związanych z tym faktem świadczeń. Organ nie odniósł się nawet do obrazy art. 65 kpa i braku przekazania sprawy organowi właściwemu. W odpowiedzi na powyższą skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że celem wniosku było uzyskanie statusu osoby bezrobotnej na terenie R. a nie organu na terenie działania, którego skarżąca jest zameldowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ppsa) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z postanowieniami art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. W związku z powyższym sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym Zgodnie z regułami określonymi w art. 1 pkt 1 kpa będą znajdowały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z ewentualnym uwzględnieniem przepisów szczególnych wprowadzających odstępstwa od ogólnych reguł. W tym art. 65 § 1 kpa, który stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu winno zawierać uzasadnienie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 16.02.2005 r. II SA/Gd 692/03). Wskazać należy zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia w sposób jednoznaczny wskazuje właściwość organu do rozpoznania wniosku. Wiąże ją wyłącznie z miejscem zameldowania na pobyt czasowy lub stały. Skarżąca nie była i nie jest zameldowana w [...] ale wyłącznie zamieszkuje w tym mieście, co nie jest wystarczające dla uznania się organu – Powiatowego Urzędu Pracy w [...] za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku niezależnie od celu jego złożenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 20.02.2020 r. III SA/Kr 1415/19,, WSA w Gliwicach z 11.12.2018 r. IV SA/GL 761/18, pub. CBOIS). Miejsce zamieszkania określa właściwość organu wyłącznie w przypadku braku zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Skarżąca jest zameldowana na pobyt stały w miejscowości K., gmina M. co determinuje właściwość miejscowa organu i wniosek winien być przekazany do powiatowego urzędu pracy obejmującego zakresem działania tą miejscowość. Zasadność tego stanowiska potwierdzają zapisy § 2 ust. 1 i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 14 kwietnia 2020 r. (Dz. U., poz. 667). Sama kwestia statusu bezrobotnego nie zależy od właściwości organu ale przesłanek merytorycznych uprawniających do jego przyznania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 16.01.2018 r. IV SA/GL 604/17, z 15.12.2017 r. IV SA/GL 612/17, wyrok NSA z 18.01.2018 r. I OSK 1075/17, z 20.01.2017 r. I OSK 107/17). W związku z tak określona właściwością miejscowa organu w każdym przypadku, gdy organ administracji, do którego zgłosi się osoba wnioskująca o uznanie za bezrobotną, powinien złożony przez nią wniosek przekazać organowi właściwemu do jego rozpatrzenia a wnioskodawcę o tym powiadomić. Nie upoważnia to jednak organu, który nie jest właściwy miejscowo w sprawie, do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, ja k to miało miejsce w niniejszej sprawie. W takim przypadku zgodnie z regułami określonymi w art. 65 § 1 kpa, organ do którego złożono wniosek powinien przekazać go do organu miejscowo właściwego. Jest to o tyle istotne, że data złożenia wniosku ma znaczenie dla ustalenia daty przyznania statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok WSA w Lublinie z 15.05.2018 r. II SA/LU 1221/17, publ. CBOIS). W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji, mimo że wiedziały, że skarżąca nie jest zameldowana pod wskazanym adresem w [...], co powoduje, że nie są w sprawie właściwe wydały merytoryczne rozstrzygnięcie odmawiające przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej kierując się przesłanką pozaustawową. Dlatego też należy stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, to jest orzekały w sprawie organy niewłaściwe. W związku z tym uwzględniając powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ppsa i art. 156 § 1 pkt 1 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzje oraz decyzję ją poprzedzającej jako wydaną niezgodnie z właściwością miejscowa organu. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji powinny dokonać ustaleń związanych z aktualnym miejscem zameldowania na pobyt stały lub czasowy skarżącej i od tego uzależnić dalszy przebieg postępowania. W przypadku zamieszkiwania w innym okręgu urzędu pracy wniosek przesłać, zgodnie z regulacją art. 65 § 1 kpa do organu właściwego miejscowo celem jego merytorycznego rozpatrzenia.