III SA/Gl 210/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia 21 listopada 2025 r. nr ON.9531.2.1856.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z 21 listopada 2025 r., nr ON.9531.2.1856. 2025, po rozpatrzeniu wniosku A. S. (dalej; Skarżąca, Strona) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim (dalej: WZON; organ odwoławczy) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. (dalej: organ I instancji, Powiatowy Zespół) 30 lipca 2025 r., nr: [...]. W podstawie prawnej powołano się na art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913), art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024, poz. 575; dalej: k.p.a.) i § 19 ust. 3 pkt 2 (it. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r. poz. 857). Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 23 maja 2025 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla małoletniej córki. W dniu 30 lipca 2025 r. Powiatowy Zespół wydał orzeczenie, którym zaliczył małoletnią do osób niepełnosprawnych do dnia 9 sierpnia 2028 r. Orzeczenie doręczono skarżącej w dniu 20 sierpnia 2025 r. Pismem nadanym 24 września 2025 r. skarżąca wystąpiła o przywrócenie terminu, bez dołączenia odwołania. Po wezwaniu organu pismem z dnia 28 października 2025 r. uzupełniła brak, dołączając odwołanie i wskazując, że uchybienie było następstwem złego stanu zdrowia, operacji i rekonwalescencji pooperacyjnej. Dołączono dokumentację medyczną. Zaskarżonym postanowieniem WZON odmówił przywrócenia terminu, uznając, że pobyt w placówce medycznej był planowany, okres między opuszczeniem placówki a złożeniem pisma był znaczący, a skarżąca mogła skorzystać z operatora pocztowego albo formy elektronicznej. Powołał się na § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Termin upłynął w dniu 3 września 2025 r. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wskazała, że z powodu złego stanu zdrowia, operacji i stanu pooperacyjnego nie miała możliwości wniesienia odwołania w terminie. Wniosła o przywrócenie możliwości odwołania się od orzeczenia dotyczącego córki. Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy, a stan zdrowia nie uniemożliwiał jej dokonania czynności przy wykorzystaniu operatora pocztowego, środków elektronicznych albo pomocy innej osoby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja/ postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższego więc wynika, że jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy WZON zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania w ustalonych w sprawie okolicznościach. Oznacza to, że sąd ocenia legalność zastosowania art. 58 i art. 59 k.p.a. w kwestii czy organ prawidłowo ustalił i ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi. Oceniając w tych ramach niniejszą sprawę należało stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie twierdzenia skarżącej mogą zostać uznane za wystarczające do przywrócenia terminu. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę wnosi się w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 58 § 3 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania rozstrzyga organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Uprawdopodobnienie nie wymaga pełnego postępowania dowodowego, lecz przedstawienia takich okoliczności i dowodów, które czynią twierdzenie o braku winy wiarygodnym. Ocena braku winy następuje według obiektywnego miernika staranności, przy uwzględnieniu indywidualnych okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju przeszkody, czasu jej trwania, wpływu na możliwość dokonania czynności i możliwości skorzystania z pomocy innej osoby. Sam fakt choroby nie uzasadnia automatycznie przywrócenia terminu, lecz nie jest również dopuszczalne aprioryczne przyjęcie, że choroba albo pobyt w placówce medycznej pozostają bez znaczenia. Organ powinien zbadać, czy stan zdrowia rzeczywiście wyłączał możliwość dokonania czynności oraz czy strona mogła realnie posłużyć się pomocą innej osoby. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił datę doręczenia orzeczenia, długość terminu odwoławczego oraz datę nadania prośby o przywrócenie terminu. Nie wyjaśnił jednak dostatecznie, jaki był charakter operacji, w jakim okresie skarżąca przebywała w placówce, kiedy ustała przeszkoda zdrowotna, jaki był jej stan bezpośrednio po opuszczeniu placówki oraz czy była wówczas obiektywnie zdolna do sporządzenia i nadania odwołania. Planowy charakter pobytu medycznego nie wyklucza z góry, że stan zdrowia strony uniemożliwiał dokonanie czynności. Samo wskazanie możliwości wniesienia odwołania pocztą lub elektronicznie nie zastępuje oceny, czy skarżąca mogła realnie skorzystać z tych sposobów. Organ powinien był również rozważyć, czy skarżąca mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej oraz czy brak takiej pomocy można jej przypisać jako niedochowanie wymaganej staranności. Organ nie wyjaśnił zatem wyczerpująco istotnych okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowe ustalenie wpływu stanu zdrowia na możliwość wniesienia odwołania jest konieczne dla oceny przesłanki braku winy z art. 58 § 1 k.p.a. Uzasadnienie nie spełniało także w pełni wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym zasadny jest zarzut, który można odczytać ze skargi jako zakwestionowanie nieuwzględnienia wpływu choroby, operacji i rekonwalescencji na możliwość dokonania czynności procesowej. Skarżąca nie wykazała jeszcze, że przesłanka braku winy została spełniona, jednak przedstawiła okoliczności wymagające rzetelnej i zindywidualizowanej oceny. Sam fakt złego stanu zdrowia automatycznie nie powoduje obowiązku przywrócenia terminu. Konieczne jest ustalenie, czy stan zdrowia obiektywnie uniemożliwiał dokonanie czynności oraz czy nie było możliwe skorzystanie z pomocy innej osoby. Ocena ta musi jednak wynikać z pełnego materiału sprawy, a nie z ogólnych założeń dotyczących planowego leczenia i możliwości nadania przesyłki. Organ powinien ponownie zatem ustalić, kiedy ustała przyczyna uchybienia, i ocenić zachowanie siedmiodniowego terminu z art. 58 § 2 k.p.a. Powinien także ocenić skutki uzupełnienia braku polegającego na niedołączeniu odwołania do pierwotnej prośby. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną, uzupełni materiał w zakresie niezbędnym do ustalenia wpływu stanu zdrowia skarżącej na możliwość dokonania czynności procesowej, ustali datę ustania przyczyny uchybienia oraz ponownie oceni spełnienie wszystkich przesłanek z art. 58 k.p.a.