III SA/Gl 1782/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P S.A. w W. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 12 października 2021 r. nr NS-HP.2332.2.33.2021 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z Zaskarżoną decyzją nr NS-HP.2332.2.33.2021 z 12 października 2021 r. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach (dalej: ŚlPWIS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A.z siedzibą w W. – [...] Zakład Spółki (dalej określanej jako pracodawca lub skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z 22 lipca 2021 r. nr [...] stwierdzającej u G. T. ( dalej określanego jako pracownik) chorobę zawodową – przewlekłe zapalenia [...] - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 roku poz. 1320 ze zm.; dalej określanego skrótem K.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej rozporządzenie RM) W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Podkreślił, że organ I instancji stwierdził u pracownika chorobę zawodową przewlekłego zapalenia [...] wym. w poz. 19/2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu RM, w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. nr [...] z 29 czerwca 2021 r. Odwołanie od decyzji PPIS w B. złożył zakład pracy, który, nie zgadzając się z ustaleniami organu, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że czynnikami szkodliwymi na stanowisku pracy maszynisty pojazdu trakcyjnego są: hałas i wibracje, a nie czynności związane z prowadzeniem pojazdu trakcyjnego. Odwołujący podkreślił, iż czuwak aktywny jest niezależnym urządzeniem kontrolującym czujność maszynisty, a dodatkowo działanie czuwaka uzależnione jest od prędkości pojazdu trakcyjnego. Jeżeli pojazd trakcyjny jedzie z prędkością poniżej 10% prędkości maksymalnej czuwak przechodzi w "tryb samokasowania", natomiast przy prędkości powyżej 10% prędkości maksymalnej czuwak aktywny włącza się co około 60-90 sekund. Spółka stwierdziła także, że czuwak można zdeaktywować ręką łub nogą naciskając przycisk na pulpicie łub przy podłodze, przyciski znajdują się w ergonomicznym zasięgu ręki i nogi bez konieczności wychylania ciała łub kończyn poza bezpośredni ich zasięg. Ruchy kończyn odbywają się w poziomie bez konieczności ich unoszenia. Na konie stwierdziła, że pracownik pracował głównie podczas wykonywania prac manewrowych, gdzie prowadzenie pociągu trwało około 5 godzin na zmianę roboczą, a pozostały czas zajmowały czynności bez ruchu pociągu bądź ruch ten odbywał się z prędkością poniżej 10 km/h, a więc bez aktywnego czuwaka. Uciążliwość obsługi czuwaków, nastawników i zaworu maszynistów niwelowana jest również (obok przerw) poprzez stosowanie rozwiązań ergonomicznych, wszystkie fotele w kabinie maszynisty są regulowane i obrotowe oraz wyposażone w podłokietniki; pulpity są dostosowane do pracy maszynisty, a nastawniki praktycznie nie wymagają używania siły pracownika. Wreszcie, zgodnie z załączonymi do odwołania kartami pracy drużyny trakcyjnej i pojazdów "T" pracownik w wybranych dwóch dniach pracy użył przycisku czuwaka 75 i 42 razy na zmianę roboczą. Konkludują pracodawca wniósł o uchylnie decyzji I instancji wraz z odmową stwierdzenia choroby zawodowej ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżoną decyzją ŚlPWIS nie uznał zasadności odwołania, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kodeksu pracy, wskazał, że w tej sprawie ustalono, iż pracownik była zatrudniony latach 1993-2019 u pracodawcy (zmieniającego w tym czasie swoją strukturę organizacyjną z przedsiębiorstwa państwowego na spółkę prawa handlowego – przypisek sądu) na stanowiskach; starszego rzemieślnika w zawodzie montera mechanika, pomocnika maszynisty spalinowych pojazdów trakcyjnych, pomocnika maszynisty pojazdów trakcyjnych, maszynisty pojazdów trakcyjnych, starszego maszynisty pojazdów trakcyjnych oraz starszego maszynisty pojazdów trakcyjnych wykonującego prace związane z obsługą pojazdu trakcyjnego pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie [...]. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że pracownik był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S.gdzie w orzeczeniu nr [...] z dnia 29 czerwca 2021 r. lekarze podali, iż ww. w trakcie pracy trzymał lewy łokieć na podłokietniku (z przerwą na obsługę pulpitu) co wiązało się z długotrwałym uciskiem na struktury stawu [...]. Nadto pracownik w wywiadzie podał występujące od 3-4 lat drętwienia obu rąk, bóle stawów [...] oraz kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo-krzyżowego. W 2019 r. zgłosił się do ortopedy. Na podstawie badania fizykalnego i USG [...] rozpoznano zapalenie [...]. W styczniu 2020 r. był leczony operacyjnie - usunięto zmienioną zapalnie [...]. Lekarze specjaliści biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i dokumentacji medycznej, w tym aktualne wyniki badania USG, dane dotyczące sposobu wykonywania pracy oraz wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji uznali, iż zaistniały, z przeważającym, prawdopodobieństwem, podstawy do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia [...]. Natomiast w odpowiedzi na zarzuty odwołania organ podkreślił, że PPIS w B. szczegółowo sporządził ocenę narażenia zawodowego (karta narażenia zawodowego z dnia 20.01.2021 r.), w której opisano, iż zasadniczym urządzeniem obsługiwanym przez maszynistę w czasie pracy jest pulpit z urządzeniami sterowniczymi i pomiarowo-kontrolnymi. Prace wykonywane na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego polegają na obsłudze nastawnika jazdy, hamulca zespolonego, hamulca lokomotywy i rozruchu oraz obsłudze czuwaka usytuowanych na pulpicie, nie zaś jedynie na czynności gaszenia czuwaka na czym koncentruje się Strona w odwołaniu z dnia 06.08.2021 r. Podczas pracy lewy łokieć ułożony jest na podłokietnikach z przerwą na obsługę pulpitu, hamulców oraz czuwaka, uciskając [...]. Powyższa karta została podpisana również przez Specjalistę ds. BHP Odwołującej Spółki oraz Dyrektora Zakładu, którzy potwierdzili sposób wykonywania pracy opisany w karcie. PPIS w B. dokonał własnych ustaleń oraz wskazał jasno, iż ww. był narażony zawodowo na powstanie przewlekłego zapalenia [...]. Odnosząc się do kwestii ilości godzin przepracowanych przez pracownika na zmianie roboczej organ odwoławczy zaakcentował, że zgodnie z ustaleniami upowszechnionego orzecznictwa sądów administracyjnych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia z dnia 03.03.2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 760/15, z dnia 21.04.2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 109/17, z dnia 16.10.2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 177/17) przepis art. 235' Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo - skutkowego między warunkami pracy, a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. W postępowaniu diagnostyczno- orzeczniczym to lekarz orzecznik wiąże objawy chorobowe z narażeniem występującym w środowisku pracy. W przedmiotowej sprawie upoważnieni lekarze właśnie takie powiązanie ustalili (wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 5/15).Bezspornie u pracownika choroba wystąpiła. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżący pracodawca zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2351 K.p. poprzez uznanie, że w ustalonych okolicznościach sprawy można z było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, w oparciu tylko o jedno orzeczenie lekarskie, że stwierdzona u pracownika choroba ma zawodową etiologię. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który powinien uzupełnić materiał dowodowy o kolejna opinie biegłego z zakresu medycyny pracy o specjalności neurologa. W uzasadnieniu skargi odwołał się do tych samych argumentów, co przedstawione w odwołaniu, w szczególności do opisu i tabeli czynności wykonywanych przez pracownika. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 239, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom zarzucić naruszenia przepisów prawa. Na wstępie wskazać trzeba, że za podstawę wyroku Sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, albowiem nie stwierdził naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi należy zauważyć, co trafnie zaakcentował organ odwoławczy, że w sprawie szczegółowo sporządzono ocenę narażenia zawodowego (karta narażenia zawodowego z 20 stycznia 2021 r.), w której opisano, iż zasadniczym urządzeniem obsługiwanym przez maszynistę w czasie pracy jest pulpit z urządzeniami sterowniczymi i pomiarowo-kontrolnymi. Prace wykonywane na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego polegają na obsłudze nastawnika jazdy, hamulca zespolonego, hamulca lokomotywy i rozruchu oraz obsłudze czuwaka usytuowanych na pulpicie, nie zaś jedynie na czynności gaszenia czuwaka na czym koncentruje się skarżący pracodawca. Podczas pracy lewy łokieć ułożony jest na podłokietnikach z przerwą na obsługę pulpitu, hamulców oraz czuwaka, uciskając [...]. Powyższa karta została podpisana również przez Specjalistę ds. BHP skarżącego oraz Dyrektora Zakładu, którzy potwierdzili sposób wykonywania pracy opisany w karcizedstawione przez skarżącego zestawienie czynności obejmujących jeden miesiąc 2019 r. nie może być uznane za miarodajne, biorąc pod uwagę, że pracownik czynności związane z prowadzeniem lokomotyw wykonywał samodzielnie, jak wynika z karty narażenia od 1 listopada 2000 r. do 31 października 2019 r., a więc 18 lat. Wcześniej pracował jako pomocnik maszynisty. Zatem argument, by organ sanitarny raz jeszcze prześledził karierę zawodową pracownika i poszukał innej niż zawodowa przyczyny choroby pracownika nie ma uzasadnienia w ustalonych faktach. Zwłaszcza w sytuacji, gdy cała kariera zawodowa pracownika, poczynając od 1993 r. związania jest w istocie z jednym pracodawcą podlegającemu różnym zmianom organizacyjno- prawnym. Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie stwierdziły chorobę zawodową – choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia [...] - wym. w poz. 19/2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Zgodnie z art. 2351 K.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w rozp. RM z 30 czerwca 2009r., wydanego na podstawie delegacji ustawowej z Kodeksu pracy, uregulowano m.in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych; jednoznacznie określono kompetencje poszczególnych organów i jednostek medycznych. Zgodnie z § 4 ust. 1 - właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednak z mocy § 5 ust. 1 - właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Natomiast w ust. 2 tego paragrafu ustalono tryb orzeczniczy i kognicje odpowiednich jednostek orzeczniczych I stopnia i II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia, którymi ustanowiono instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy. Mocą § 8 ust. 1 decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zaakcentować również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Zatem bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez stosownych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (vide: wyroki NSA m.in. z dnia 24.03.2000r., I SA 2334/99, z dnia 8.11.2000r., I SA 664/00; WSA w Gdańsku III SA/Gd 604/15 z dnia 01.10.2015r.). Powyższe stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 2002 r. Natomiast wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Konkludując przedstawione uwarunkowania prawne stwierdzić więc należy, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w świetle cyt. § 8 rozp. RM właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownych orzeczeniach lekarskich. W rozpatrywanej sprawie lekarze jednostki orzeczniczej I stopnia w wyniku przeprowadzonych badań rozpoznali u pracownika chorobę zawodową biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i dokumentacji medycznej, w tym dane dotyczące operacji stanu zapalnego [...] pracownika., dane dotyczące sposobu wykonywania pracy wynikające z karty oceny narażenia zawodowego oraz wyniki przeprowadzonych badań uznali, iż zaistniały podstawy do rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia [...] W orzeczeniu zawarto stosowne uzasadnienie. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w celu wydania w sprawie kolejnej opinii jednocześnie nie sformułował konkretnych zarzutów podważających opinię już wydaną w sprawie. Nie negując, że pracownik wykonywał powtarzalną czynność dezaktywacji czuwaka formułuje niczym nie poparty wniosek (oprócz zestawienia czynności za jeden miesiąc 2019 r.), że taka czynność powtarzana przez wiele lat pracy pracownika nie mogła doprowadzić do stanu zapalnego [...]. Zauważyć należy, że nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej przedmiotowego uszczerbku na zdrowiu. Każde badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Natomiast orzeczenie jednostki orzeczniczej ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Orzeczeni specjalistycznej plażówki medycznej, oparte także na dokumentacji medycznej pracownika dotyczącej operacji stanu zapalnego [...], nie budzi wątpliwości sądu. Podobnie jak związek przyczynowo skutkowy pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną choroba zawodową. W świetle powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.