III SA/Gl 1590/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. (C.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie 2.346,00 zł skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że od 2013 r., kiedy to zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą, jest osobą bezrobotną. Nie posiada żadnego majątku, albowiem ten w związku z problemami ze spłatą leasingu oraz zaciągniętego kredytu został zlicytowany. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i dwójką dzieci w wieku [...] i [...] lat. Ich źródłem utrzymania jest prowadzona przez męża działalność gospodarcza, która przynosi dochody rzędu 2.000,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożyła: - zaświadczenie z ZUS informujące, iż w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. skarżąca nie figurowała jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz zatrudnienia, a nadto zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. potwierdzające, iż zeznanie podatkowe za 2015 r. nie zostało złożone; - wydruk z CEIDG dotyczący prowadzonej przez męża działalności gospodarczej w przedmiocie [...]; - wydruki z rachunku bankowego męża, którego saldo na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosiło 85,20 zł; - faktury VAT dokumentujące wysokość ponoszonych przez męża wydatków dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej (vide: faktury za usługi telekomunikacyjne i internetowe); - wydruk z CEIDG potwierdzający wykreślenie skarżącej z ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą; - faktury VAT dokumentujące ponoszone w związku z koniecznym utrzymaniem wydatki za usługi telekomunikacyjne (40,09 zł), usługi internetowe (29,02 zł), energię elektryczną (94,83 zł i 147,40 zł), wywóz odpadów (67,80 zł) oraz wodę (87,39 zł); - dokumenty wskazujące, iż posiadany przez skarżącą i jej męża majątek został zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podane w treści urzędowego formularza dane nie pokrywały się z dołączonymi do akt dokumentami źródłowymi. Mianowicie w treści wniosku skarżąca podała, że wraz z dwójką dzieci pozostaje na utrzymaniu swojego męża, którego dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynoszą 2.000,00 zł. Jednakże z wydruku CEIDG, który dołączyła do pisma z dnia 30 stycznia 2017 r. wynika, że działalność ta od 6 października 2016 r. jest zawieszona. Pojawia się zatem pytanie skąd pochodzą środki na bieżące utrzymanie skarżącej i jej rodziny, bo przecież z czegoś muszą żyć. Podobne wątpliwości budzi pochodzenie środków, z których na bieżąco regulowane są opłaty za tzw. media, czyli energia elektryczna (94,83 zł i 147,40 zł), wywóz odpadów (67,80 zł), woda (87,39 zł), telefon (40,09 zł) czy internet (29,02 zł). A ponieważ to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, że odpowiednich informacji i dokumentów musi dostarczyć sama skarżąca. Brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku bądź poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Dlatego też na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.