III SA/Gl 119/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Ich dochody z tytułu pobieranych emerytur wynoszą łącznie 2.556,35 zł. Do powyższych skierowana została egzekucja, a kwota zajęcia wynosi 639,08 zł. Tymczasem ponoszone wydatki kształtują się na poziomie 350,00 zł. Obejmują one opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon, internet, abonament RTV, ogrzewanie. Dodatkowo z uwagi na stan zdrowia ok. 100,00 zł przeznaczają na leki. A ponieważ równolegle zaskarżyli jeszcze trzy inne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej zobowiązani będą do uiszczenia wpisu sądowego w łącznej kwocie 2.000,00 zł, co w ich przypadku nie jest możliwe. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 8 marca 2017 r. wezwano do ich uzupełnienia podając szczegółowo dokumenty źródłowe, które należało nadesłać. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy przedłożono: wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i jej męża, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2015 i 2016 wraz z decyzjami o waloryzacji pobieranych emerytur. Dodatkowo w piśmie z dnia 28 marca 2017 r. poinformowano, że skarżąca wraz z mężem zamieszkują u syna w kamienicy, wobec czego nie płacą czynszu, a jedynie tzw. media czyli gaz (ok. 230,00 zł – wydatek co drugi miesiąc), energię elektryczną (ok. 1.000,00 zł – wydatek co drugi miesiąc), telefon i internet (ok. 180,00 zł i 29,90 zł – vide: dołączone wyciągi bankowe). Odnośnie zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego osoby zamieszkałe pod adresem ul. [...] w K. poinformowano, że to zostanie przesłane do Sądu, po jego otrzymaniu, w terminie późniejszym. Podobnie jak zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia i zażywaniu leków. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca do dnia dzisiejszego nie przedłożyła wszystkich dokumentów źródłowych, o które była wzywana. Dotyczy to w szczególności wyciągu z rachunku bankowego męża, z którego 2 stycznia 2017 r. dokonano przeksięgowania środków w kwocie 1.945,30 zł. Nie można było zatem ustalić jakie jest jego saldo, albowiem dokonana na to konto operacja księgowa odnotowana 2 i 5 stycznia 2017 r. jako blokada środków została następnie zwolniona 9 stycznia 2017 r. Podobnie dokumenty źródłowe wskazujące do kogo należy i jaka jest powierzchnia oraz warunki, na podstawie których użytkuje mieszkanie przy ul. [...] w K. nie zostały nadesłane, mimo wezwania w tym zakresie. Nie można było zatem ustalić, czy skarżąca wraz z mężem zamieszkują razem z synem, czy też oddzielnie. Zaświadczenie o zameldowaniu nie zostało bowiem nadesłane, choć referendarz wstrzymał się z rozpoznaniem złożonego wniosku oczekując na jego dostarczenie w terminie późniejszym (vide: zapewnienie z dnia 28 marca 2017 r. oraz zarządzenie z dnia 31 marca 2017 r.), co jednak nie nastąpiło. Dotyczy to również zaświadczeń o stanie zdrowia i zażywanych lekach, które mimo zobowiązania się do ich nadesłania nie zostały do dnia dzisiejszego przedłożone. W tej sytuacji złożony wniosek jako niekompletny nie zasługiwał na uwzględnienie. Zawierał bowiem podane w sposób wybiórczy informacje, które nie tylko, że nie zostały uzupełnione, ale również budziły dalsze wątpliwości. Wynikało z nich bowiem, że skarżąca wraz z mężem zamieszkują u syna wobec czego nie płacą czynszu tylko tzw. media, ale gdzie syn aktualnie przebywa i czy poza mieszkaniem w kamienicy posiada jeszcze inne nieruchomości już nie podano, podobnie jak źródła pochodzenia środków, które 8 grudnia 2016 r. skarżąca wpłaciła na konto bankowe prowadzone w A w K.. A ponieważ na dzień 31 stycznia 2017 r. na rachunkach bankowych skarżącej i jej męża, których wyciągi przedstawiono, odnotowano saldo końcowe w łącznej kwocie 2.548,54 zł, przyjąć należało, że skarżąca nie wykazała jakoby zasługiwała na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym bardziej, że korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego. W jego gestii leży więc odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym oraz ich udokumentowanie, albowiem w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to strona, a gdy to nie jest możliwe ustanowiony pełnomocnik zobowiązani są złożyć na wezwanie - w zakreślonym terminie - dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, która uniemożliwia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, niepubl.). Dlatego też mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7, art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.