III SA/Gl 113/17

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. (Z.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą z powodu utraty płynności finansowej, albowiem zalega ze spłatą kredytu obrotowego (80.000,00 zł), gotówkowego (120.000,00 zł), podatkami (40.000,00 zł) oraz składkami ZUS (15.000,00 zł). Obecnie pracuje jako sprzedawca, a otrzymywane wynagrodzenie w całości przeznacza na opłaty za mieszkanie (350,00 zł), energię elektryczną i gaz (150,00 zł), internet (50,00 zł) oraz telefon (100,00 zł). Dlatego też wraz z małoletnim synem pozostaje na utrzymaniu najbliższej rodziny. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono wydruk z CEIDG potwierdzający zawieszenie prowadzonej działalności od 7 kwietnia 2015 r., akt notarialny ustanawiający rozdzielność majątkową z A. Z., umowę o kredyt ekspresowy z dnia 4 lutego 2014 r. zawartą celem finansowania prowadzonej działalności, którego raty ustalono na kwotę 1.589,18 zł. Pozostałe dokumenty źródłowe obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową zobowiązała się nadesłać w terminie późniejszym z uwagi na oczekiwanie na ich wystawienie (vide: pismo z dnia 28 marca 2017 r.). Do dnia dzisiejszego te nie zostały przedłożone. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca w treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyła się jedynie do przywołania swojej sytuacji finansowej. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego swojego męża zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 682) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). W tej sytuacji, pismem z 8 marca 2017 r. zobowiązano skarżącą w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych w treści urzędowego formularza danych. Wprawdzie w odpowiedzi na powyższe skarżąca podała, że dochody jej męża wynoszą 3.000,00 zł netto, natomiast jej wynagrodzenie kształtuje się na poziomie 1.700,00 zł netto, podczas gdy stałe wydatki wraz z ratami zaciągniętych kredytów zamykają się w kwocie 3.000,00 zł (vide: kserokopia kolejnego druku PPF rubryka nr 10 i 11), niemniej jednak powyższego w żaden sposób nie udokumentowała, choć uzyskanie dokumentów wskazujących na koszty bieżącego utrzymania nie wymaga większego wysiłku. Co prawda poinformowała (vide: niepodpisane pismo z dnia 28 marca 2017 r.), że oczekuje na wydanie pozostałych dokumentów, które będzie mogła odebrać 30 marca 2017 r. Te jednak do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane, choć mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem sytuacja skarżącej po złożeniu wniosku uległa zmianie. W chwili obecnej jest na etapie poszukiwania pracy, a zatem pozostaje wraz z synem na utrzymaniu męża, z którym posiada spisaną intercyzę. Niemniej jednak okoliczności pozostawania bez pracy w żaden sposób nie udokumentowała (choćby poprzez nadesłanie świadectwa pracy lub innego dokumentu źródłowego wskazującego, że zarejestrowała się jako osoba bezrobotna z prawem lub bez prawa do zasiłku). Dotyczy to także zarobków i stanu majątkowego jej męża, albowiem zaświadczenia o zarobkach i posiadanych przez niego rachunkach bankowych, a nadto składnikach majątku, nie nadesłała, choć mieszkanie, w którym wspólnie zamieszkują stanowi jego własność, a jego powierzchnia nie została podana (vide: rubryka nr 7 formularza). Podobnie pozostałe dokumenty wskazujące na posiadanie gruntów ornych o pow. [...] ha i [...] ha (vide: akta administracyjne sprawy, k-21), których wydruk z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych można było uzyskać od ręki, nie zostały nadesłane. Co więcej majątek ten nie został wymieniony w rubryce nr 7 formularza. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że za błędne uznaje się stanowisko skarżącej jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jej męża z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, a jej uniemożliwiało podanie stosownych informacji w tym zakresie, skoro instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się jak sama nazwa wskazuje do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Na małżonkach ciąży bowiem obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Dlatego też przyjąć należało, że skarżąca ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Ewentualne szacowanie ich wysokości może mieć bowiem miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ te w rozpoznawanej sprawie okazały się niekompletne, brak było wystarczających podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.