III SA/Gl 1112/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi M.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO.4204.240.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 20 listopada 2023 r. nr SKO.4204.240.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z 19 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania prawa jazdy M. N. (dalej jako Strona lub Skarżący). Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 17 października 2023 r. Skarżący wystąpił do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. o wydanie prawa jazdy kat. A,B. Po wygenerowaniu profilu kandydata na kierowcę postanowieniem z 19 października 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił wszczęcia postępowania. W toku postępowania sprawdzającego ustalił, że Skarżący posiada niemieckie prawo jazdy zatrzymane za jazdę pod wpływem [...]. Na tej podstawie 14 lipca 2023 r. wydana została decyzja o odmowie wydania profilu kandydata na kierowcę, w celu uzyskania prawa jazdy kat. A,B. Decyzja ta nie została zaskarżona, a zatem obowiązuje. Nie zgadzając się z powyższym Skarżący złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. Organowi I instancji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie norm prawa europejskiego w zakresie wygaśnięcia uprawnień skarżącego w innym kraju należącym do UE, co powinno być uwzględnione w innych krajach UE zgodnie z art. 15 dyrektywy unijnej 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. Ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że Skarżący posiada niemieckie prawo jazdy, podczas gdy Skarżący zrzekł się niemieckiego prawa jazdy, co spowodowało wygaśnięcie jego uprawnień. Podniósł, że w chwili zatrzymania polskiego prawa jazdy w Niemczech, ważny jest okres zawieszenia prawa jazdy poza granicami kraju. Jeśli okres zawieszenia jest nadal ważny, polskie organy administracyjne nakładają ograniczenia lub zakaz prowadzenia pojazdów na terenie Polski na czas jego obowiązywania w Niemczech, natomiast cofnięcie prawa jazdy wskazuje, że wraz z zatrzymaniem prawa jazdy, dokument wygasa. Tymczasem Skarżący zrzekł się prawa jazdy na terenie Niemiec, co oznacza, że nie posiada aktualnie uprawnień do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia utrzymało je w mocy (vide: postanowienie z 20 listopada 2023 r. nr SKO.4204.240.2023). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazało, że w przypadku Skarżącego decyzją z 14 lipca 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił wydania profilu kandydata na kierowcę, co wiązało się z odmową wydania prawa jazdy kat. A,B. Decyzję tę Skarżący odebrał 24 lipca 2023 r. Nie skorzystał z możliwości jej zaskarżenia, a zatem ta stała się ostateczna. W tej sytuacji złożony 17 października 2023 r. kolejny wniosek w tym przedmiocie, tożsamy z wnioskiem, który Skarżący złożył 6 czerwca 2023 r., nie mógł uruchomić nowego postępowania w sprawie wydania prawa jazdy kat. A,B. Nie ma bowiem prawnych możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydawania dwóch decyzji w tej samej sprawie. Takie działanie byłoby podstawą do uruchomienia trybu nadzwyczajnego z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dlatego za prawidłowe uznało stanowisko organu I instancji, co do tożsamości podmiotowej i przedmiotowej, która wystąpiła w niniejszej sprawie. Jednocześnie nie dopatrzyło się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 61a k.p.a., albowiem do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania, o których mowa w tym przepisie, zalicza się sytuację, która wystąpiła w niniejszej sprawie. Na dowód organ przywołał szereg orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości pierwotnie wydanej decyzji. Odnosząc się natomiast do podniesionych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622 z późn. zm.) uniemożliwia wydanie prawa jazdy nawet wówczas, gdy kandydat spełnia pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy określone w art. 11 tej ustawy. Stanowi on odzwierciedlenie regulacji zawartych w art. 11 ust. 4 dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. UE L 2006.403.18 z póżn. zm.), zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione. Celem tej regulacji, jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Służy to zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach publicznych we wszystkich państwach członkowskich. Ponadto polski organ prowadzący postępowanie w sprawie o wydanie prawa jazdy, jest związany ustaleniami organu niemieckiego ds. ruchu drogowego, nie powinien zatem podejmować tego rodzaju działań, które miałyby służyć ustalaniu wiarygodności czy też prawdziwości wpisów dokonanych w ewidencji urzędowej innego organu oraz ocenianiu ich konsekwencji na gruncie uprawnień do prowadzenia pojazdów na terytorium Niemiec. Wynikający z treści przepisu art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami zakres ustaleń organu obejmuje badanie, czy wnioskodawca uzyskał prawo jazdy za granicą, czy to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami cofnięte, za istotny przyjmując okres, na który prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie cofnięto, albowiem tylko w tym okresie ukonstytuowany analizowanym przepisem zakaz wydania prawa jazdy może obowiązywać. Ponadto przepis ten realizuje cele dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy, uniemożliwiając osobom wykluczonym z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Nie zgadzając się z powyższym Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości zarzucił mu: - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie norm prawa europejskiego w zakresie wygaśnięcia uprawnień Skarżącego w innym kraju należącym do UE, co powinno być uwzględnione w innych krajach UE stosownie do art. 15 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r.; - naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że w sprawie istnieje już inna decyzja, podczas gdy poprzednia decyzja została wydana przy przyjęciu, że Skarżący ma niemieckie prawo jazdy, a w niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący nie posiada już takiego prawa jazdy, co wskazuje, że w sprawie nie ma tożsamości przedmiotowej; - błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że Skarżący posiada niemieckie prawo jazdy, podczas gdy Skarżący zrzekł się niemieckiego prawa jazdy, co spowodowało wygaśnięcie jego uprawnień; - błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że Skarżący jest w okresie orzeczonej niemożności prowadzenia pojazdów i dąży do ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń, podczas gdy taka sytuacja w niniejszym stanie faktycznym nie ma miejsca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu w tej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy odmowa wszczęcia postępowania na wniosek skarżącego była zasadna. Nie jest przedmiotem tej sprawy ocena kwestii merytorycznych – wydania bądź odmowy wydania prawa jazdy po uprzednim wygenerowaniu profili kandydata na kierowcę. Do rozstrzygnięcia tej kwestii w sprawie nie doszło, gdyż utknęła ona na etapie odmowy wszczęcia postępowania. W tej zatem kwestii proceduralnej Sąd obowiązany jest zająć stanowisko i ocenić legalność postanowienia najpierw Prezydenta Miasta C., a następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. Podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie jest przepis art. 61a § 1 k.p.a. o treści Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Wykładnia tego przepisu przyjęta przez orzekające w sprawie organy jest prawidłowa. Jedną z uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania jest to, że wniesienie żądania dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2023 r. wydany w sprawie o sygn. akt I OSK 2153/22). Jeśli chodzi o sprawę już rozstrzygniętą, to oczywiście decyzją ostateczną przy tożsamości podmiotu i przedmiotu postępowania. Jako decyzję, którą sprawa została już rozstrzygnięta organy wskazały decyzję Prezydenta Miasta C. z 14 lipca 2023 r. o numerze [...]. Decyzją tą "odmówiono skarżącemu wydania Profili Kandydata na Kierowcę w celu uzyskania prawa jazdy kat. A,B w związku z posiadaniem niemieckiego prawa jazdy". Tożsamość podmiotu nie budzi tu żadnych wątpliwości. Tożsamość przedmiotu również, bo trzeba zwrócić uwagę na to, że wydając decyzję z 14 lipca 2023 r. organ znał już fakt, iż skarżący złożył 24 lutego 2021 r. do organu niemieckiego oświadczenie o zrzeczeniu się niemieckiego prawa jazdy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Powoływanie się we wniosku z 17 października 2023 r. na oświadczenie o zrzeczeniu się niemieckiego prawa jazdy w niczym nie zmienia przedmiotu rozstrzygnięcia skoro fakt ten został już uwzględniony w decyzji z 14 lipca 2023 r. Obecne stanowisko skarżącego sprowadza się do polemiki z ustaleniami przyjętym w decyzji z 14 lipca 2023 r., a głównie z ustaleniem jakoby skarżący posiadał niemieckie prawo jazdy, ale właściwą drogą było złożenie odwołania od tej decyzji, a nie nowego wniosku o wszczęcie postępowania, w którym ta sama kwestia miałaby być ponownie rozstrzygnięta z odmienną oceną faktu, który był znany organowi wydającemu decyzję z 14 lipca 2023 r. W tej sytuacji stanowisko organów obu instancji o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 5 k.p.a. Sąd uznała za zgodne z prawem i dlatego skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 )