III SA/Gl 11/18

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że żadnych składników majątku nie posiada. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córkami: M. - lat 14 i A. - lat 12. Poza dochodem z prac dorywczych, który w całości przeznacza na ich utrzymanie, a który wynosi 1.000,00 zł, korzysta z pomocy finansowej rodziców, albowiem z mężem pozostaje w faktycznej separacji. Jako uzupełnienie powyższych danych do akt sprawy nadesłała: - zeznanie podatkowe za 2015 r., jako że w roku 2016 żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu nie uzyskała; - wydruki z rachunku bankowego, którego saldo końcowe w okresie ostatnich trzech miesięcy wynosiło: (-) 3.025,43 zł, (-) 2.984,61 zł i (-) 2.799,05 zł; - decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz młodszej córki A.; - rachunki za wodę (100,20 zł), energię elektryczną (113,14 zł) oraz gaz (204,30 zł). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przyznaje się takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do wskazania, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córkami. Poza dochodem z prac dorywczych, który w całości przeznacza na ich utrzymanie, a który wynosi 1.000,00 zł, korzysta z pomocy finansowej rodziców, albowiem z mężem pozostaje w faktycznej separacji. Powyższych danych jednak w żaden sposób nie udokumentowała, mimo wystosowanego w tym przedmiocie wezwania z dnia [...] r. Co istotne dokumenty źródłowe, które przedłożyła, nie potwierdzały zawartych w treści formularza informacji, albowiem z decyzji Wójta Gminy o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz młodszej córki ustalono, że to mąż skarżącej wnioskował o jego przyznanie. Trudno było zatem dać wiarę twierdzeniu jakoby małżonkowie pozostawali w separacji i prowadzili oddzielne gospodarstwo domowe, skoro z wyciągów bankowych, które nadesłano ustalono również, że to mąż przelewa na konto prowadzone w "A" następujące kwoty: 300,00 zł, 100,00 zł (listopad), 500,00 zł (grudzień), 300,00 zł, 70,00 zł, 10,00 zł, 220,00 zł (styczeń). Dzięki temu skarżąca może korzystać z przyznanego do rachunku limitu zadłużenia, który wynosi 3.000,00 zł, albowiem poza wpłatami męża na koncie tym nie odnotowano innych operacji uznaniowych poza jedną zaksięgowaną [...] r. na kwotę 820,50 zł. Z powyższego limitu - jak ustalono - dokonywane są spłaty zaciągniętego kredytu, którego w treści urzędowego formularza nie wymieniono. Co istotne na rachunku bankowym skarżącej w okresie ostatnich trzech miesięcy nie zaksięgowano żadnej operacji, która mogłaby wskazywać na ponoszone w związku z koniecznym utrzymaniem wydatki. Wprawdzie nadesłano kserokopie dokumentów obrazujących należne opłaty za wodę, gaz i energię elektryczną, niemniej jednak należy zauważyć, że dokumenty te wystawione są na Z. i A. K.. Z uwagi na to, że treść tych dokumentów informacji o sposobie regulowania opłat nie zawiera można wnioskować, że te dokonywane są w formie elektronicznej, ale z pewnością nie z konta skarżącej, jako że przedłożone wydruki takowych nie zawierają. A ponieważ w żaden sposób nie podano, czy figurujące na rachunkach osoby (Z. i A. K.) zamieszkują wspólnie ze skarżącą, albowiem zaświadczenie w tym przedmiocie, mimo wystosowanego wezwania nie zostało nadesłane, podobnie jak oświadczenia rodziców w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, albowiem jego zasadność rozpatruje się w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń jakie występują w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony z uwzględnieniem wysokości posiadanych przez wnioskodawcę środków pomniejszonych o dokonywane wydatki związane z koniecznym utrzymaniem. Ponieważ te nie zostały w sposób jednoznaczny podane, a rozpoznający sprawę nie ma obowiązku domyślać się i samodzielnie dochodzić rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy w sytuacji, gdy ten budzi wątpliwości. Dlatego też przyjąć należało, że dopóki skarżąca nie nadeśle wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.