III SA/Gl 1059/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Gl 117/23 postanawia: odrzucić skargę.

Postanowieniem z 12 czerwca 2023 r., sygn. akt III SAB/Gl 117/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odrzucił skargę W. G. (dalej: skarżący) na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także ZUS) w przedmiocie ustalenia kapitału początkowego. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 19 czerwca 2023 r. Pismem z 2 grudnia 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Gl 117/23. Skarżący kolejnymi pismami z dni 9, 11 stycznia oraz 20 i 8 lutego 2024 r. przedstawiał pisma z załącznikami, które jego zdaniem stanowiły dowody na procedowanie organu rentowego niezgodnie z przepisami prawa (m.in. mataczenie, manipulacje, poświadczenie fałszu intelektualnego, bezczynność ZUS). Wskazał, że działania organu administracji pozbawiają go prawa do sądu. Jego zdaniem tut. Sąd nie rozpoznał sprawy oraz nie odniósł się do przedstawionych przez niego zarzutów oraz nie wziął pod uwagę braku właściwości w sprawie sądu powszechnego, mimo przedstawionych przez skarżącego dowodów. Skarżący wskazał na pismo Prezesa Wydziału Wizytacyjnego Sadu Okręgowego w K., według którego sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W odpowiedzi na skargę z 23 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie z zapisami art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Oznacza to konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego przyczynami nieważności (art. 271 p.p.s.a.), właściwymi przyczynami restytucyjnymi (art. 273 p.p.s.a.) oraz faktem wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272 p.p.s.a.). Sąd wyjaśnia, że skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Na posiedzeniu niejawnym Sąd bada, zgodnie z art. 280 p.p.s.a. czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd skargę odrzuci. Postanowieniem z 14 września 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Gl 117/23 starszy referendarz sądowy na podstawie art. 169 p.p.s.a. stwierdził prawomocność orzeczenia z 12 czerwca 2023 r. od dnia 20 lipca 2023 r. Skarżący w niniejszej sprawie powołał się na podstawę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., czyli strona nie była należycie reprezentowana lub pozbawiona możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa. Należy zauważyć, iż pozbawienie możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Skarżący podał również art. 272 § 1 p.p.s.a., tj. że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Ponadto wskazał podstawę z art. 273 § 2 p.p.s.a. twierdząc, że stan faktyczny sprawy został sfałszowany przez organ rentowy. Należy podkreślić, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - otrzymał odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Dodatkowo pismem z 24 listopada 2023 r. został poinformowany, że sprawa o sygn. akt III SAB/Gl 117/23 w przedmiocie bezczynności w kwestii ustalenia kapitału początkowego została prawomocnie zakończona, podobnie jak sprawa o sygn. akt III SAB/Gl 191/23 dotycząca wznowienia postępowania. Jednocześnie skarżący został poinformowany, iż może wzruszyć wspomniane orzeczenia składając: - skargę kasacyjną podpisaną przez pełnomocnika z wnioskiem o przywrócenie terminu, - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie profesjonalnego pełnomocnika z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym należy zwrócić uwagę na ograniczenie zawarte w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.: "nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała". W wypadku orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że strona mogła w toku postępowania, przez złożenie zwykłego środka odwoławczego, usunąć zarzucaną wadliwość postępowania. Tym samym powołana przez skarżącego podstawa z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie i nie może być rozpoznana merytorycznie. Wskazać należy, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a., nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Wskazany pogląd został wielokrotnie wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (na gruncie analogicznego brzmienia przepisów Kodeksu postępowania cywilnego – np. postanowienie SN z dnia 28 października 1999 r., sygn. II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo). Niemniej jednak po analizie pism skarżącego składanych na okoliczność wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że brak elementów obligatoryjnych skargi o wznowienie postępowania. Należy również wskazać, co wynika z przedmiotowej sprawy, skarżący kolejny raz domaga się wznowienia postępowania sądowego o sygn. akt III SAB/Gl 117/23 zakończonego postanowieniem z 12 czerwca 2023 r. Wówczas Sąd odrzucił skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia kapitału początkowego. Skarżący nie złożył od tego postanowienia skargi kasacyjnej. Co należy podkreślić, w sprawie było już prowadzone postępowanie sądowe pod sygn. akt III SAB/Gl 191/23, w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z 12 czerwca 2023 r. sygn. akt III SAB/Gl 117/23, w którym to Sąd odrzucił skargę postanowieniem z 6 września 2023 r. Postanowieniem z 26 października 2023 r. starszy referendarz sądowy stwierdził prawomocność tego postanowienia od dnia 13 października 2023 r. Zgodnie natomiast z art. 285 § 1 p.p.s.a. niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. To wyraz zasady stabilności orzecznictwa w wymiarze prawomocności orzeczeń. Jedyne wyjątki w tym zakresie przewidziane zostały w art. 285 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1, 2a i 3 p.p.s.a., tj. gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1); gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (§ 2), a także gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (§ 3). Jednocześnie podkreśla się w doktrynie, co należy mieć na uwadze, że zakaz dalszego wznowienia dotyczy nie tylko prawomocnych orzeczeń co do meritum sprawy, ale również orzeczeń, które kończą postępowanie z przyczyn formalnych. Ustawa nie określa bowiem rodzaju orzeczeń, których prawomocność wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania. Nie można zatem ponownie wystąpić ze skargą o wznowienie postępowania także w przypadku, gdy poprzednia skarga została odrzucona lub wywołane nią postępowanie zostało umorzone (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004, str. 358). Reasumując, w świetle art. 285 § 1 p.p.s.a., uprawomocnienie się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wznowienia postępowania powoduje niedopuszczalność jego ponownego wznowienia, niezależnie od podstaw uzasadniających ponowne wznowienie, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 285 § 2 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z 12 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 1572/06, z 24 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1864/04). Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Bowiem bezsporne jest, że w sprawie wydane zostało już prawomocne orzeczenie na skutek skargi o wznowienie postępowania sądowego (sygn. akt III SAB/Gl 191/23), wobec czego wniesienie kolejnej skargi o wznowienie - w świetle art. 285 p.p.s.a. było niedopuszczalne. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 285 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną.