III SA/Gd 987/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2017 r., złożonym na formularzu urzędowym PPF, skarżąca A. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącej, a nadto w oparciu o załączony do skargi dokument zaświadczenia o wypłacanym skarżącej świadczeniu emerytalnym, jak i dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych, ustalono, że zamieszkuje ona wspólnie wraz z mężem, córką i wnuczką w lokalu mieszkalnym. Skarżąca nie pracuje, jej mąż zaliczony został do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, wymaga pomocy osób drugich w czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Obecnie skarżąca oraz jej mąż pobierają świadczenia emerytalne w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł, zaś córka skarżącej uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. Wedle oświadczenia, skarżąca nie posiada żadnego majątku, czy też oszczędności, ani też wartościowych przedmiotów, w tym pojazdów mechanicznych. Skarżąca określiła stałe miesięczne koszty utrzymania, na które składają się koszty czynszu (193 zł), opłat za telewizję (37 zł), energii elektrycznej (356 zł), wody (88 zł), spłaty kredytu (176 zł), które pokrywane są ze wskazanego wyżej dochodu. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że skarżąca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uznając oświadczenia skarżącej za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku okoliczności faktyczne, w tym fakt braku zatrudnienia skarżącej i jej męża, stopień niepełnosprawności męża skarżącej oraz fakt niewysokich dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym składającym się z czterech osób, w tym małoletniej wnuczku skarżącej, a nadto braku oszczędności i znaczącego majątku, uznano, że skarżąca, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc wysokość zadeklarowanych przez skarżącą wydatków związanych z kosztami utrzymania i spłaty kredytu, przyjąć należało, że skarżąca wykazała dostatecznie, że spełnia przesłankę przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Nadwyżka dochodu nad wskazanymi we wniosku wydatkami, która po przeliczeniu na liczbę osób wspólnie gospodarujących w gospodarstwie domowym skarżącej, daje kwotę 582 zł na osobę miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego tak wyliczona kwota nie może zostać spożytkowana na pokrycie kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru, skoro niewątpliwie pokrywa ona codzienne koszty zakupu żywności, czy odzieży. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.