III SA/Gd 977/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie z jego skargi na działalność Rady Miasta [...] w przedmiocie zaliczenia do kategorii dróg oraz ustalenia przebiegu dróg postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2017 r.

Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 grudnia 2016 r. (data wpływu do Sądu), następnie uzupełnionym pismem z dnia 17 stycznia 2017 r. (data wpływu do Sądu - 24 stycznia 2017 r.), skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń zawartych we wniosku oraz nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2017 r. dokumentów wynikało, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz samochodu osobowego o wartości 11.000 zł, w miesiącu styczniu, to jest w miesiącu, w którym złożył kompletny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, na rachunkach bankowych zgromadził środki o łącznej wartości 2.961,09 zł, jedynym źródłem jego dochodów jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wypłacana w kwocie 1.951,66 zł netto. Średnie, miesięczne udokumentowane koszty związane z eksploatacją domu, do których zaliczono opłaty za energię elektryczną, gaz, dostawę wody i odprowadzanie ścieków, wywóz śmieci, usługi multimedialne kształtują się na poziomie ok. 840 zł. Nadto skarżący ponosi koszty rehabilitacji w wysokości 212,31 zł miesięcznie. Na jego utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich dzieci, przy czym według oświadczenia skarżącego, matka dzieci partycypuje w kosztach ich utrzymania w sposób bezpośredni, to jest bez przekazywania skarżącemu środków pieniężnych. Ustalono również, że skarżący ponosi dodatkowo w imieniu K. S. koszty związane z opłatami czynszowymi za mieszkanie i garaż oraz opłatą za zużycie gazu, dotyczące mieszkania położonego w [...] przy ul. S. [...], przekazując tytułem wskazanych opłat miesięcznie kwotę 732,05 zł (wysokość opłat w styczniu br.). Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie stwierdzając, że wnioskodawca zadeklarował i udokumentował fakt ponoszenia miesięcznych wydatków w kwocie ok. 1.784 zł, co stanowi znaczną część uzyskiwanego przez niego świadczenia rentowego. Jednakże skarżący jest w stanie na bieżąco regulować swoje zobowiązania dotyczące opłat za dom, czy też związanych z użytkowaniem samochodu, a nadto ponosić dodatkowo opłaty za mieszkanie i garaż, które nie stanowią jego własności i których nie jest użytkownikiem. Ponadto skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich powodów ponosi wydatki w łącznej wysokości ok 732 zł miesięcznie za K. S. przeznaczając na ten cel własne oszczędności. Wydatki ponoszone na ten cel nie stanowią kosztów koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny, stąd też uiszczenie kosztów sądowych w wysokości 100 zł, zdaniem referendarza sądowego, nie będzie stanowiło uszczerbku w tym zakresie. Po pokryciu stałych wydatków związanych z utrzymaniem własnego mieszkania - pozostaje skarżącemu miesięcznie do dyspozycji kwota ok. 1.000 zł z której to kwoty jest on w stanie pokryć koszty sądowe sprowadzające się do kwoty 100 zł (wpis od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi). Skarżący złożył sprzeciw od powyższej wskazanego postanowienia referendarza sądowego nie podnosząc nowych okoliczności. Do sprzeciwu skarżący nie dołączył również jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej, z której wynikałoby, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Co oczywiste, niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. obliguje referendarza sądowego (sąd) do odmowy uwzględnienia złożonego wniosku. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowo określone przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zasadnie wskazano w postanowieniu referendarza sądowego, że odpowiedź skarżącego na wezwanie referendarza sądowego wydane na podstawie art. 255 p.p.s.a. nie usunęła wątpliwości co do sytuacji majątkowej skarżącego ujawnionych na etapie wstępnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy zasadnie skonstatował, że sytuacja majątkowa skarżącego pozwala mu na partycypowanie w kosztach sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do kwoty 100 zł wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 7 grudnia 2016 r. Istotnym jest ponadto wskazanie, że skarżący do momentu wydania postanowienia przez referendarza sądowego w żaden sposób nie wyjaśnił, z jakich powodów ponosi wydatki za K. S. przeznaczając na ten cel własne oszczędności. Również w złożonym sprzeciwie skarżący nie odniósł się w żaden sposób do zastrzeżeń referendarza sadowego dotyczących powodów, z tytułu których ponosi w imieniu K. S. koszty w wysokości 732,05 zł (wysokość opłat w styczniu br.). Przy uwzględnieniu powyższego należy przyznać rację referendarzowi sądowemu, że wydatki ponoszone na ten cel nie stanowią kosztów koniecznego utrzymania skarżącego i jego rodziny, stąd też uiszczenie kosztów sądowych nie będzie stanowiło uszczerbku w tym zakresie. Pomniejszając natomiast koszty miesięcznego utrzymania skarżącego o te wydatki, stwierdzić należy, że skarżącemu - po pokryciu stałych wydatków związanych z utrzymaniem własnego mieszkania - pozostaje miesięcznie do dyspozycji określona kwota, z której skarżący jest w stanie pokryć koszty sądowe w wysokości 100 zł, tym bardziej, że w kosztach utrzymania małoletnich dzieci skarżącego bezpośrednio partycypuje również ich matka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrzył sprzeciw zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), obowiązującym w sprawach postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r. Na podstawie tego przepisu, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Orzeka przy tym jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 punkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.