III SA/Gd 9/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Zarządu Powiatu z dnia 21 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w C. postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie.

Zarząd Powiatu (...) uchwałą z dnia 21 stycznia 2020 r. nr (...) powierzył pełnienie obowiązków Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w (...) J.B., powołując się na przepis art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ( t.j.: Dz. U z 2019 r., poz. 511 ze zm.) powoływanej dalej jako: u.s.p. Wojewoda (...) zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości i zarzucając jej naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 49 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 295 ze zm.), polegające na powierzeniu pełnienia obowiązków kierownika podmiotu leczniczego bez podstaw prawnych oraz na pominięciu konkursowego trybu wyłaniania kandydata na stanowisko kierownika. W odpowiedzi na skargę Zarząd Powiatu (...) wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżona uchwała podjęta została wobec złożonej w dniu 20 stycznia 2020 r. rezygnacji dotychczasowego pełniącego obowiązki Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w (...) – Z.R.. Powołanie osoby pełniącej obowiązki dyrektora szpitala było konieczne dla zapewnienia ciągłości zarządzania szpitalem. Wobec złożonej przez poprzednika rezygnacji nie było innej możliwości działania, niż powierzenie pełnienia obowiązków osobie, która nie została wyłoniona w konkursie. Ze względu na konieczność sanowania powierzenia obowiązków dyrektora szpitala, w dniu 26 marca 2020 r. Rada Powiatu (...), uchwałą nr (...), powołała komisję konkursową do przeprowadzenia postępowania konkursowego na stanowisko Dyrektora SP ZOZ w (...). Podkreślono, że w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 decyzją Nr (...) z dnia 4 marca 2020r. Wojewoda (...) nałożył na SP ZOZ w (...) obowiązek pozostawania w stanie podwyższonej gotowości w celu przyjęcia osób znajdujących się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, a następnie w dniu 6 kwietnia wydał polecenie dotyczące m.in. zmiany organizacji pracy izby przyjęć oraz szpitalnego oddziału ratunkowego w sposób umożliwiający bezpieczną segregację i separację osób z podejrzeniem lub chorych na COVID-19, a także wyznaczenia stref dla osób z podejrzeniem COVID-19. Podejmowane przez Zarząd Powiatu (...) i dyrekcję SP ZOZ działania organizacyjne, związane z wprowadzonym z mocą od dnia 14 marca 2020 r. stanem zagrożenia epidemicznego, a następnie od dnia 20 marca 2020 r. stanem epidemii, były i są nieodzowne do czasu zakończenia epidemii. Ze względu na konieczność minimalizowania ryzyka zakażeń wirusem SARS-CoV-2 oraz podejmowania skutecznych działań mających na celu udzielanie pomocy medycznej w warunkach epidemii nie było możliwości przeprowadzenia postępowania konkursowego w pełnym zakresie. Podjęcie dalszych czynności konkursowych zaplanowane było na wrzesień 2020r. lecz okazało się to niemożliwe z uwagi na drugą "falę" zachorowań na COVID-19 i konieczność pełnej gotowości dyrekcji i pracowników SP ZOZ do udzielania świadczeń medycznych w stanie epidemii. Powiat był zmuszony do przedsięwzięcia działań zmierzających do łagodzenia skutków epidemii przy realizacji trwających działań restrukturyzacyjnych i dostosowania do nowej lokalizacji oddziału dziecięcego, jak również oddziału internistycznego. Zarząd Powiatu (...) przy piśmie z dnia 10 lutego 2021 r. nadesłał odpis swej uchwały nr (...) z dnia 25 stycznia 2021 r. w przedmiocie odwołania J.B. ze stanowiska pełniącego obowiązki Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w (...). Przytaczając treść art. 78 ust. 1, art. 82 ust. 1 u.s.p. oraz art. 147 § 1 p.p.s.a. Zarząd wskazał, że upłynął już roczny termin, w czasie którego możliwe było stwierdzenie nieważności uchwały. Organ wskazał, że zaskarżona uchwała została przesłana Wojewodzie w terminie 7 dni (art. 78 ust. 1 u.s.p.) oraz nie stanowi aktu prawa miejscowego. Z tych powodów sąd nie ma możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Skoro zaskarżona uchwała nie rodzi już skutków prawnych, to bezprzedmiotowe jest postępowanie sądowe mogące doprowadzić jedynie do stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa, skutkujące utratą mocy prawnej dopiero od daty orzeczenia sądu. W tej sytuacji, zdaniem organu postępowanie sądowoadministracyjne powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym zwrot normatywny: "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oznacza, iż: chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdzenie, czy sprawa sądowoadministracyjna istnieje, zależy od tego, czy wydanie przez sąd wyroku może w okolicznościach danej sprawy spowodować skutki w sferze stosunków prawnych, których dotyczy zaskarżony akt lub czynność. Jeśli analiza sprawy wykaże bowiem, że jej merytoryczne rozstrzygnięcie nie może skutków takich wywołać, to wydanie wyroku należy uznać za zbędne, a postępowanie za bezprzedmiotowe. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie była uchwała Zarządu Powiatu (...) z dnia 21 stycznia 2020r. nr (...) o powierzeniu pełnienia obowiązków Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w (...) J.B. Uchwała ta stanowiła akt organu jednostki samorządu terytorialnego inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawach z zakresu administracji publicznej. Tego rodzaju uchwały podlegają kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 §2 pkt 6 p.p.s.a. Art. 147 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Art. 82 ust. 1 u.s.p. stanowi, że nie stwierdza się nieważności uchwały organu powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 82 ust. 2 u.s.p., jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Skutki stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu sięgają daty jej podjęcia (ex tunc). W konsekwencji, przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego uchylenie przez organ stanowiący samorządu terytorialnego zaskarżonej uchwały będącej aktem prawa miejscowego. Istota orzeczenia o stwierdzeniu nieważności takiej uchwały pozwala bowiem na usunięcie jej skutków prawnych wywołanych wskutek jej funkcjonowania przez określony czas w obrocie prawnym. Jak wskazano jednak wyżej, zaskarżona uchwała nie była aktem prawa miejscowego. Nie uchybiono także obowiązkowi przedłożenia jej organowi nadzoru. Zatem z powodu upływu jednego roku od daty podjęcia uchwały brak było prawnej możliwości stwierdzenia jej nieważności. Jedyną prawną formą orzeczenia uwzględniającego skargę, jaką zgodnie z powołanymi przepisami potencjalnie dysponował sąd administracyjny było więc stwierdzenie niezgodności z prawem uchwały. Skutkiem takiego orzeczenia jest utrata mocy prawnej z dniem orzeczenia (art. 82 ust. 2 zd. 2 u.s.p.). Zaskarżona uchwała przestała wywoływać skutki prawne wskutek uchwały Zarządu Powiatu (...) z dnia 25 stycznia 2021r. nr (...) o odwołaniu J.B. ze stanowiska pełniącego obowiązki Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w (...). Skoro skutkiem ewentualnego orzeczenia Sądu uwzględniającego skargę mogło być jedynie spowodowanie utraty mocy prawnej zaskarżonej uchwały z dniem orzeczenia, to jego wydanie należało uznać za zbędne, w sytuacji, w której zaskarżona uchwała wskutek działania organu już nie wywierała jakichkolwiek skutków prawnych. Konkludując, uznać należało, że z uwagi na to, że orzeczenie sądu w niniejszej sprawie nie mogło spowodować jakichkolwiek skutków w sferze stosunków prawnych, których dotyczyła zaskarżona uchwała, postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu przepisu art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia.