III SA/Gd 858/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF oraz dodatkowych oświadczeń, skarżący J. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie złożonych oświadczeń oraz na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z niepełnosprawną matką, utrzymując się z alimentów pobieranych w wysokości 800 zł miesięcznie, przeznaczając tę kwotę na zadeklarowane we wniosku wydatki na ogrzewanie, żywność, wywóz nieczystości i leki. Matka wnioskodawcy nie pracuje, pobierała rentę rolniczą z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do dnia 30 kwietnia 2014 r. W 2015 r. wnioskodawca nie osiągnął żadnych dochodów, prowadzoną działalność gospodarczą zawiesił (dane wynikające z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Zarówno wnioskodawca, jak i jego matka nie posiadają rachunków bankowych. Zadeklarowany w formularzu PPF lokal mieszkalny jest użytkowany przez ojca wnioskodawcy i wnioskodawca nie osiąga z tego lokalu żadnego dochodu. Zgodnie ze złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniem (vide: rubryka nr 13 formularza PPF) wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, w tym pojazdów mechanicznych. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę ww. okoliczności faktyczne, w tym wstrzymanie wypłaty matce wnioskodawcy renty rodzinnej, wysokość świadczeń alimentacyjnych wypłacanych wnioskodawcy, w zestawieniu z koniecznymi kosztami miesięcznego utrzymania wnioskodawcy i jego matki, uznano, że wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie (wynoszących na obecnym etapie postępowania 200 zł wpisu od skargi), spełnia opisane wyżej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca wykazał, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania na jego obecnym etapie. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.