III SA/Gd 853/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: 1) umorzyć postępowanie z wniosku o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, 2) przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 853/16, referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 853/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Skarżący wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się ponownie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W toku rozpoznawania pierwszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na podstawie złożonych wówczas oświadczeń i dokumentów ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, przy czym jego małoletni syn przebywa w domu wnioskodawcy popołudniami oraz w weekendy. Wnioskodawca utrzymuje się z renty, z której po potrąceniu egzekwowanych należności alimentacyjnych, wypłacana zostaje kwota w wysokości 338,39 zł. Kwotę tę wnioskodawca przeznacza na zadeklarowane we wniosku koszty energii elektrycznej, wody i ogrzewania posiadanego domu. Na potwierdzenie swej sytuacji majątkowej skarżący przedłożył kopie zeznania podatkowego za 2015 r. wykazującego dochód w kwocie 10.430,16 zł, zaświadczenia urzędu pracy o statusie osoby poszukującej pracy, zaświadczenia komornika sądowego o prowadzeniu egzekucji z renty na poczet alimentów, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (woda, ścieki, energia elektryczna, telefon), a ponadto kopie dokumentów, z których wynika, że posiadana przez skarżącego zabudowana domem jednorodzinnym nieruchomość gruntowa jest obciążona na rzecz szeregu wierzycieli. Zgodnie ze złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniem (vide: rubryka nr 13 formularza PPF) wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, w tym pojazdów mechanicznych. Sytuacja majątkowa oraz możliwości płatnicze skarżącego, zobrazowana oświadczeniami zawartymi we wniosku sporządzonym na formularzu urzędowym PPF z dnia 24 kwietnia 2017 r., nie uległy zmianie. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek o przyznanie prawa pomocy lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem strona wystąpiła o przyznanie prawa pomocy również w zakresie, w jakim już to prawo pomocy w niniejszej sprawie jej przysługuje (postanowienie z dnia 13 stycznia 2017 r.), to zgodnie z art. 249a p.p.s.a. postępowanie w sprawie prawa pomocy w tym zakresie, jako zbędne, umarza się i dlatego na podstawie tego przepisu, stosowanego w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt. 1 sentencji. Odnośnie złożonego wniosku o ustanowienie adwokata referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę, niezmienione od czasu złożenia przez skarżącego pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności faktyczne, w tym niewielkie dochody, w zestawieniu z koniecznymi kosztami miesięcznego utrzymania wnioskodawcy, jak również wielkość istniejącego zadłużenia wnioskodawcy uznano, że wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w niniejszej sprawie, spełnia opisane wyżej ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawca wykazał, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania na jego obecnym etapie. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt. 2 sentencji postanowienia.