III SA/Gd 852/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 1 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

W dniu 2 kwietnia 2016 r. M. J. (dalej zwana: stroną". "skarżącą") złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę R. J. Prezydent Miasta decyzją z dnia 13 maja 2016 r. nr [...] odmówił stronie przyznania świadczenia wychowawczego na R. J. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia podano art. 2 pkt 11 art. 5 pkt 3, art. 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214), w związku z art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r. poz. 23) – dalej zwanej: "k.p.a.". W uzasadnieniu organ wskazał, że strona nie spełnia przesłanki art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny za 2014 r. wynosił 1.232,53 zł. Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji ponosząc, że łączny dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi miesięcznie 2.262,30 zł netto, co w przeliczeniu na jedną osobę stanowi 1.131,15 zł i oznacza, że dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego. Zdaniem odwołującej zaistniała sytuacja wynika z tego, że w 2014 r. można było odliczyć ulgę na dziecko w wysokości 1.112,04 zł. Nie oznacza to jednak, że prawo działa wstecz i na tej podstawie po dwóch latach przyznana ulga i nowe świadczenie zostają odebrane. Odmowa przyznania świadczenia dla niepełnosprawnej córki jest bardzo krzywdząca zarówno dla strony jak i dziecka. Strona wyjaśniła, że sama jest osobą bardzo schorowaną i samotnie wychowuje niepełnosprawne dziecko wymagające stałej, profesjonalnej rehabilitacji, lekarstw zaopatrzenia w konieczne środki medyczne i sprzęt rehabilitacyjny. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 sierpnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, 2, 19, 20, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 4, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł. Z załączonego orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 30 czerwca 2015 r. wynika, że R. J. od urodzenia jest osobą niepełnosprawną. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok 2014. Dochód jest wyliczany zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do którego odsyła ustawa o ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia lub powiększenia dochodu rodziny od samego faktu utraty lub uzyskania dochodu przez któregoś z jej członków - niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Chodzi bowiem o wyeliminowanie z dochodów rodziny tych dochodów, których członek rodziny w okresie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia już nie uzyskuje oraz dodanie do dochodów rodziny tych dochodów, które, któryś z członków rodziny uzyskał w roku bazowym, lub po tym roku. Ma to na celu, możliwie najbardziej obiektywne zbliżenie się do sytuacji dochodowej osoby (i jej rodziny) starającej się o przyznanie zasiłku i ustalenie faktycznego aktualnego miesięcznego dochodu rodziny. W ocenie organu odwoławczego ustalając dochód rodziny organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że strona w 2014 r. uzyskała dochód w łącznej wysokości 32.506,92 zł. Dochód ten po odliczeniu składki na należny podatek dochodowy, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł ostatecznie 29.580,66 zł, tj. 2.465 zł miesięcznie. W przeliczeniu na 1 osobę wyniósł zaś 1.232,53 zł. Taki dochód przekracza określone w art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci kryterium dochodowe. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że powoływane wyżej ustawa nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia wychowawczego z uwagi na trudną sytuację finansową czy też zdrowotną rodziny w sytuacji, gdy jej dochód nawet nieznacznie przekracza ustalone kryterium dochodowe. Kolegium zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji finansowej rodziny, jednakże przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci szczegółowo określają przesłanki przyznania tego świadczenia, a organy są związane tymi przepisami i nie mogą przyznać świadczeń wbrew ich treści. Na zakończenie Kolegium wskazało, że w przypadku zmiany sytuacji dochodowej rodziny np. utraty aktualnie uzyskiwanego dochodu, strona będzie mogła również zwrócić się o przyznanie świadczenia wychowawczego na aktualny okres świadczeniowy. M. J. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a tym samym uniemożliwienie nabycia prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skarżąca twierdziła, że dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę począwszy od 2014 r. do chwili obecnej nie przekracza kwoty 1.200 zł netto miesięcznie. Skarżąca utrzymuję się z córką z renty, której wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 788,54 zł, oraz z renty córki, której wysokość do wypłaty wynosi miesięcznie 1.473,76 zł. Zwróciła uwagę, że organy orzekające w sprawie dokonały analizy dochodów rodziny wyłącznie w oparciu o rok 2014, nie uwzględniając wszystkich zmian, jakie zaszły od tego czasu do chwili obecnej. Niezasadnie do dochodów za 2014 r. doliczono kwotę 1.112,04 zł, którą odliczyła od podatku tytułem ulgi na dziecko, oraz kwotę 990,26 zł tytułem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z wyliczeń skarżącej wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł wówczas 1.177,48 zł. W jej odczuciu zaskarżona decyzja jest krzywdząca, tym bardziej, że córka jest dzieckiem niepełnosprawnym, ale w pełni rozwiniętym intelektualnie, zdolnym, pracowitym, ambitnym i ciekawym świata. Niestety z uwagi na niepełnosprawność skarżaca nie ma możliwości zarobkowych i zaspokojenia materialnych potrzeby dziecka. W ocenie skarżącej organ prowadząc postępowanie naruszył szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., nie dopełnił bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontrola zaskarżonej decyzji organu odwoławczego prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona. Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta orzekającej o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córkę R. J. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), zwana dalej "ustawą" . Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 ( art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wymienionej wyżej przepisy precyzyjnie wskazują sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawierają ustawową definicję dochodu, określając również, jakie należności można odliczyć od osiągniętego przychodu. Biorąc za punkt odniesienia dochód dwuosobowej rodziny skarżącej za rok 2014 organ prawidłowo ustalił, że dochód netto w 2014 r., wyliczony w oparciu o powyższe zasady, wynosi 29.580, 66 zł ( dochód w wysokości 32.506,92 zł pomniejszony o należny podatek - 1 936 zł i składkę zdrowotną – 990,26 zł), tj. 2.465, 05 zł miesięcznie. Rodzina skarżącej składa się z dwóch osób, a zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 1.232,53 zł. Z powyższego wynika, że kwota osiągniętego w roku 2014 dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego uprawniającej do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, w której członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodów rodziny skarżącej uprawniających do uzyskania świadczenia uwzględniając wyłącznie dochody uzyskane w 2014r., znajduje to oparcie wynika to z art. 2 pkt 2 ustawy. Sąd nie podziela również stanowiska skarżącej, że niezasadnie do dochodów za 2014 r. doliczono kwotę 1.112,04 zł, którą odliczyła od podatku tytułem ulgi na dziecko, oraz kwotę 990,26 zł tytułem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z dokonanych przez oba organy wyliczeń wynika, że dochód strony został pomniejszony o kwotę 990,26 zł tytułem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odnośnie doliczenia do dochodu kwoty 1.112,04 zł, którą skarżąca odliczyła od podatku tytułem ulgi na dziecko, należy zauważyć, że - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie doszło do doliczenia tej kwoty do dochodu za 2014 r. Skarżąca skorzystała w 2014 r. z tzw. ulgi prorodzinnej na jedno dziecko w wysokości 1.112,04 zł, co spowodowało obniżenie kwoty podatku należnego za ten rok. Skarżąca, poza powyższym, nie podała żadnych okoliczności, z których by wynikało że organ wyliczył dochód nieprawidłowo. Niewątpliwie więc dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy. W konsekwencji skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na jedyne dziecko w rodzinie. Naruszenie przepisów postępowania może być powodem do uwzględnienia skargi jedynie wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie prawa materialnego – gdy miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił stanowiska, skarżącej że organy orzekając w sprawie dopuściły się naruszenia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Organy nie dopuściły się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy zebrały materiał dowodowy niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy z zachowaniem zasad wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. oraz przestrzegając przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r. poz. 214). Na koniec Sąd stwierdza, że sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie może w swoim orzecznictwie opierać się na kryterium słuszność lub sprawiedliwości społecznej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.