III SA/Gd 833/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2020 r. sprawy ze skargi I. K. na czynność Wójta Gminy z dnia 27 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do przedszkola 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej I. K. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu.

\Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2019 r. I. K. wystąpiła do Wójta Gminy o zwrot kosztów przejazdu jej niepełnosprawnego dziecka i jego opiekuna w roku szkolnym 2019/2020. Podała, że dziecko będzie uczęszczało do Przedszkola Niepublicznego "A" w S. W dniu 27 czerwca 2019 r. Wójt Gminy odmówił zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego dziecka I. K. i jego opiekuna do Przedszkola Niepublicznego "A" w S. w roku szkolnym 2019/2020. Wskazując na art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe organ stwierdził, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Przedszkole najbliższe to takie, które umożliwia realizację prawa do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu , zgodnie z treścią załączonego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka. Z informacji uzyskanych z przedszkola wskazanego przez wnioskodawczynię oraz z Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w D., porównując oferty edukacyjne organ stwierdził, że rodzaj i zakres prowadzonych zajęć w przedszkolach jest taki sam. Tym samym Przedszkole Niepubliczne "A" w S. nie stanowi najbliższego przedszkola w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy , a przedszkolem takim jest Przedszkole Publiczne w D. Odległość między miejscem zamieszkania wnioskodawczyni i jej dziecka w D. a przedszkolem w S. wynosi ok.19 km, zaś między miejscem zamieszkania wnioskodawczyni i jej dziecka a przedszkolem w D. – ok. 1,2 km. Tym samym to ostatnie przedszkole jest przedszkolem najbliższym również pod względem geograficznym. I. K. wniosła skargę na powyższą czynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podniosła, że w Przedszkolu w D. syn nie będzie miał indywidualnego nauczyciela wspomagającego , a takiego nauczyciela ma w przedszkolu w S. Praca włożona w rozwój syna w przedszkolu w S. daje efekty. Zarzuciła, że są przeciwskazania do zmiany przedszkola przez syna. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej czynności. Podniósł ponadto, że skarżąca nie przedstawiła na potwierdzenie stanowiska o istniejących przeciwskazaniach do zmiany przedszkola przez syna żadnych opinii czy zaświadczeń lekarza prowadzącego lub terapeutów; przeciwskazania takie nie wynikają też z załączonej dokumentacji. Pełnomocnik skarżącej przedłożyła przy piśmie z dnia 4 czerwca 2020 r. zaświadczenie lekarskie z dnia 22 maja 2020 r. , z którego wynika, że z uwagi na stan zdrowia dziecka zmiana obecnego przedszkola może spowodować pogorszenie jego funkcjonowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 31 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe ( tj. Dz.U. z 2019 r., poz.1148 ze zm.) dalej zwanej "ustawą", dzieci w wieku 3-5 lat mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego. Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 8 ustawy zapewnienie warunków do realizacji prawa, o którym mowa w ust. 6, jest zadaniem własnym gminy. Przywołany przez organ przepis art. 32 ust. 6 ustawy, który w niniejszej sprawie miał zastosowanie stanowi, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Z utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wynika, że użyte w art. 32 ust. 6 ustawy pojęcie "najbliższe" składa się nie tylko z elementów położenia geograficznego, czyli odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również z elementów posiadania przez daną placówkę warunków merytorycznych umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi z elementów winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki czy też zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna jest zatem nie tylko wskazanie przez gminę przedszkola innego niż wskazane przez rodziców, ale także wykazanie, że to przedszkole jest najbliższe w powyższym rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy. Najbliższym przedszkolem będzie zatem tylko takie przedszkole, które pozwala realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie stwierdzające potrzebę kształcenia specjalnego poprzez swe zalecenia indywidualizuje wobec określonego dziecka proces kształcenia, formę i programy nauczania oraz zajęcia rewalidacyjne, tworząc na przyszłość najlepsze warunki osiągnięcia celów systemu oświaty – art. 1 pkt 7 ustawy - oraz odpowiednie warunki szczególnej opieki zdrowotnej, których stworzenie dla dziecka przez władze publiczne gwarantuje art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Przedszkole najbliższe pod względem geograficznym miejsca zamieszkania dziecka, jednak nie pozwalające zrealizować wszystkich wytycznych wynikających z treści orzeczenia nie jest przedszkolem najbliższym w takim znaczeniu, jakie temu słowu nadaje art. 32 ust. 6 ustawy. Jeżeli takie przedszkole istnieje i znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka, to gmina powinna zapewnić dojazd lub zwrócić jego koszty do tego właśnie przedszkola, jako najbliższego geograficznie względem miejsca zamieszkania dziecka niepełnoprawnego. Innymi słowy - gmina odmawiając zwrotu kosztów dojazdu do przedszkola wnioskowanemu przez rodziców dziecka winna udowodnić, że przedszkole o takim samym standardzie funkcjonuje w odległości bliższej miejsca zamieszkania dziecka. Wójt Gminy w zaskarżonej czynności uznał, że przedszkolem najbliższym w rozumieniu omawianego przepisu jest przedszkole w D., bowiem zarówno w tym przedszkolu, jak i przedszkolu wskazanym przez skarżącą rodzaj i zakres prowadzonych zajęć jest taki sam, a przedszkole w D. geograficznie położone jest bliżej miejsca zamieszkania dziecka. Jednak, choć organ zasadnie dokonywał porównania obu przedszkoli przez pryzmat zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dotyczących dziecka skarżącej, to z posiadanych danych wyciągnął błędne wnioski. W zaleceniach orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 29 sierpnia 2017 r. wyraźnie wskazano, że najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego to kształcenie w przedszkolu ogólnodostępnym przy udziale nauczyciela wspomagającego mającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej , ewentualnie asystenta nauczyciela , który będzie wspierał dziecko w integracji z rówieśnikami, dostosowywaniu się do otoczenia i nowych warunków oraz nabywaniu nowych umiejętności. Z informacji udzielonej przez Przedszkole Publiczne w D. z dnia 16 września 2019 r. wynika, że nie zatrudnia ono nauczyciela wspomagającego, który będzie musiał być zatrudniony w momencie przyjęcia do przedszkola dziecka o potrzebie kształcenia specjalnego. W przedszkolu w S. dziecko skarżącej korzysta z pomocy nauczyciela wspomagającego , który jest tylko do jego dyspozycji ( czemu organ nie przeczy). Zauważyć wobec tego wymaga, że ocena możliwości wywiązania się porównywanych przez organ przedszkoli z zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka musi być dokonywana w oparciu o istniejący stan zatrudnienia w danej placówce , nie zaś o stan przyszły ( tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 183/17, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Istotne jest bowiem, czy porównywane placówki przedszkolne w chwili obecnej spełniają wymagania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie czy będą je – hipotetycznie - spełniały , i to w bliżej nieokreślonej przyszłości. Skoro więc bezsprzecznie przedszkole w D. nie zatrudniało nauczyciela wspomagającego, który wskazany jest w zaleceniach dla syna skarżącej jako najkorzystniejsza forma kształcenia specjalnego, a syn skarżącej w przedszkolu w S. nauczycielem takim dysponował, nie można podzielić poglądu Wójta Gminy, że oba przedszkola realizują zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej. Skoro bowiem przedszkole w D. nie zatrudnia nauczyciela wspomagającego, to nie spełnia ono zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżącej, w których wprost potrzebę kształcenia dziecka skarżącej z udziałem takiego nauczyciela wskazano. Ponadto , mimo że chodziło o wolne miejsce w przedszkolu dla dziecka 5- letniego, przedszkole w D. podało, że posiada miejsce w grupie 4 - latków. W tej sytuacji stwierdzić należy, że Wójt Gminy wadliwie uznał, że Przedszkole w D. jest przedszkolem najbliższym dla dziecka skarżącej w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy, bowiem za takie uznane być może jedynie przedszkole najpełniej realizujące zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, których to wymagań przedszkole to nie spełnia. Skoro Wójt Gminy nie wykazał, że istnieje inne przedszkole najbliższe - w rozumieniu ustawy - miejsca zamieszkania dziecka skarżącej, niż wskazane przez skarżącą, to skarżąca, jako rodzic dziecka, mogła wybrać najbliższe przedszkole w pełni realizujące zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju i domagać się od Wójta Gminy zwrotu kosztów przejazdu dziecka i jego opiekuna do wskazanego przez nią przedszkola w S. Dodać ponadto trzeba, że z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego wynika, że z uwagi na stan zdrowia dziecka skarżącej zmiana obecnego przedszkola może spowodować pogorszenie funkcjonowania dziecka. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzając, że zaskarżona czynność dokonana została z naruszeniem art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.