III SA/Gd 645/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi ‘A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę.

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 marca 2015 r. ustalającego koszty postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...] w wysokości 900 zł, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania odwoławczego, toczącego się przed Dyrektorem Izby Celnej w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...], zlecono uzyskanie opinii jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów, zgodnie z art. 23b ustawy o grach hazardowych. Przedmiotowy automat do gier został zbadany przez Jednostkę Badającą - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B., upoważnioną przez Ministra Finansów - nr upoważnienia [...] z dnia 27 listopada 2012r. Wydana opinia z badania sprawdzającego z dnia 26 marca 2014 r. ma wynik negatywny, co oznacza, że automat nie spełnia wymogów ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych, w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przesłanką uzasadniającą wydanie przedmiotowego rozstrzygnięcia była negatywna opinia z badania sprawdzającego, zawierająca opis stwierdzonych nieprawidłowości, która jest jedynym wymogiem art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych. Zasadne zatem było obciążenie spółki kosztami tego badania. Koszty badań przeprowadzanych przez laboratoria celne określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 kwietnia 2004r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzone przez laboratoria celne. Stawka przewidziana za przedmiotowe badania jest jednolita dla wszystkich automatów i urządzeń do gry i wynosi 900,00zł. Badanie wykonała jednostka badająca, która na dzień zlecenia i wykonania badania dysponowała i dysponuje upoważnieniem Ministra Finansów. W kompetencji organu nie leży badanie zasadności umieszczenia jednostki badającej na liście jednostek upoważnionych do badań automatów. W niniejszym postępowaniu ocenie podlega jedynie kwestia obciążenia strony kosztami badania automatu. "A" Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 23b ust. 3 w zw. z art. 23f ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 5 pkt 1 oraz ust. 6 i art. 129 ust. 3, art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3, art. 15 ust. 6, art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935 ze zm.), jak również z art. 5 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) Nr 339/93 przez wadliwe przyjęcie, iż Izba Celna w G. posiada status jednostki badającej, podczas gdy: - o posiadaniu przez statusu jednostki badającej decyduje przedstawienie certyfikatu adekwatnego do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a nie jakiegokolwiek certyfikatu, - fakt udzielenia upoważnienia nie przesądza o uzyskaniu przez dany podmiot statusu jednostki badającej i możliwości przeprowadzania w tym charakterze badań, gdyż upoważnienie jest udzielane na okres nie dłuższy niż okres ważności akredytacji, wobec czego do uzyskania statusu jednostki badającej konieczne jest udzielenie ważnego upoważnienia przez Ministra Finansów i posiadanie właściwej akredytacji ; upoważnienie udzielone wbrew warunkom ustawy jest nieważne z mocy prawa, - lista jednostek badających publikowana na stronie internetowej Ministerstwa Finansów nie jest źródłem prawa i nie kreuje uprawnień. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że badanie sprawdzające może być wykonane wyłącznie przez podmiot posiadający status jednostki badającej. Izba Celna w G. nigdy nie uzyskała takiego statusu z uwagi na brak uzyskania akredytacji potwierdzającej kompetencje do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, jakimi są automaty o niskich wygranych. W ocenie skarżącej wykładnia przepisów art. 23 f ust 1 u.g.h. w związku z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 15 ust. 6 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy o systemie oceny zgodności oraz w związku z art. 129 ust. 3 i art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jednostką badającą może być podmiot posiadający akredytację z zakresem adekwatnym do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych. Opinia z badania automatu lub urządzenia do gier ma postać aktu wiedzy specjalnej, w związku z tym dostarczenie wiadomości specjalnych nie może pochodzić od jednostki nie mającej potwierdzonych certyfikatem kompetencji do badania urządzeń elektronicznych. Skarżąca następnie odniosła się do przebiegu starań Izby Celnej w G. o uzyskanie akredytacji konkludując, że przyjęta w tej Izbie procedura badawcza nie może być wykorzystana do badania wyposażenia elektronicznego. Stwierdziła, że skoro Izba Celna w G. nie posiada akredytacji w zakresie wiążącym się tematycznie z urządzeniami – automatami do gier o niskich wygranych, to wadliwie udzielone upoważnienie nie może odnieść skutku prawnego. Według skarżącej upoważnienie udzielone wbrew warunkom ustawy jest nieważne z mocy prawa. Nie zgodziła się też , że źródłem uprawnień Izby Celnej w G. miałaby być lista jednostek badających publikowana na stronie internetowej Ministerstwa Finansów, bowiem komunikaty zamieszczane w Internecie nie stanowią źródeł prawa. Skoro Izba Celna w G. nie jest jednostką badającą, brak jest podstaw do obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo podkreślił, że przepis art. 23 b ustawy o grach hazardowych był notyfikowany Komisji Europejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r. , poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 17 czerwca 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 30 marca 2015 r., w którym ustalono wobec skarżącej wysokość kosztów postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o numerze poświadczenia rejestracji [...] w wysokości 900 zł. Istota sporu w przedmiotowej sprawie dotyczy tego, czy w związku z przeprowadzonym badaniem automatu istniały podstawy do obciążenia spółki jego kosztami (koszty postępowania). Zaskarżone postanowienia wydane zostały w oparciu o art. 269 , 270 a, 267 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2012 r. , poz.749 ze zm.) w zw. z art. 8, art. 23b ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz.1540 ze zm.), jak również w oparciu o § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ( Dz. U. nr 94 poz.913 ze zm.). W myśl art. 8 ustawy o grach hazardowych , do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepis art. 267 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że stronę obciążają koszty: 1) które zostały poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie; 1a) stawiennictwa uczestników postępowania na rozprawę, która nie odbyła się w wyniku nieusprawiedliwionego niestawiennictwa strony, która złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy; 2) (uchylony) 3) sporządzania odpisów lub kopii, o których mowa w art. 178; 4) przewidziane w odrębnych przepisach; 5) powstałe z jej winy, a w szczególności koszty: a) o których mowa w art. 268, b) wynikłe wskutek zatajenia lub nieprzedstawienia dowodu w wyznaczonym terminie, c) wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. W sprawie kosztów postępowania wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie ( art. 270 a O.p.). Organ podatkowy ustala, w drodze postanowienia, wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia ( art. 269 O.p. ). Badanie sprawdzające automatu do gier o niskich wygranych nastąpiło w toku postępowania w sprawie cofnięcia jego rejestracji. Koszty postępowania - koszty badania sprawdzającego - ustalono kontrolowanymi w niniejszej sprawie postanowieniami na podstawie art. 23b ust. 5 ustawy o grach hazardowych, który stanowi , że w przypadku potwierdzenia w wyniku badania sprawdzającego, że automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie. Przepis ten - w rozumieniu art. 267 § 1 pkt 4 O.p. - jest przepisem odrębnym. Postanowienie w sprawie kosztów postępowania jest odrębnym aktem administracyjnym (ma odrębny byt) dotyczącym kwestii incydentalnej, nie związanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają rozstrzygnięcia o kosztach postępowania od wyniku sprawy- w tym przypadku od wyniku sprawy dotyczącej cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z katalogu kosztów wymienionych w art. 267 § 1 O.p. wynika, że obciążenie nimi strony nie jest związane z wynikiem postępowania "głównego" Z art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych wynika jednoznacznie, że obciążenie podmiotu eksploatującego automat lub urządzenie kosztami badania sprawdzającego wymaga jedynie ustalenia, że wynik tego badania potwierdza, że automat lub urządzenie nie spełnia warunków określonych w ustawie. W treści opinii Izby Celnej w B. Wydziału Laboratorium Celne, na którą powołały się organy obu instancji stwierdzono, że wynik badania potwierdza, że automat nie spełnia warunków określonych w ustawie. Z art. 23 b ust. 3 w zw. z art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, że badanie sprawdzające przeprowadzane jest przez jednostkę badającą, upoważnioną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Badanie sprawdzające w niniejszej sprawie nastąpiło na zlecenie naczelnika urzędu celnego. Zostało ono wykonane przez Izbę Celną w B., Wydział Laboratorium Celne, dysponującą upoważnieniem Ministra Finansów nr [...] z dnia 27 listopada 2012 r. Zauważyć należy, że skarżąca przeprowadziła w skardze wywód kwestionujący kompetencje Izby Celnej w G. do przeprowadzenia badania sprawdzającego i wydania opinii z powodu braku właściwej akredytacji oraz zarzucając, że nie można przypisać jej statusu jednostki badającej. Do skargi dołączyła zakres akredytacji Izby Celnej w G., wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu. Argumentacja skarżącej dotycząca Izby Celnej w G. jest całkowicie chybiona, bowiem jednostka ta nie sporządzała w niniejszej sprawie opinii z badania sprawdzającego. Niezasadne było również przeprowadzanie dowodu dotyczącego zakresu akredytacji Izby Celnej w G. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że z przepisu art. 23 f ust. 1 ustawy o grach hazardowych wynika, że upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia wymienione w przepisie tym warunki, m.in. dotyczące akredytacji. Z kolei art. 23 f ust. 2 tej ustawy stanowi, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1 (...). Upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji ( art. 23f ust. 3 w/w ustawy). Odmowa udzielenia upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier następuje w drodze decyzji ( art. 23f ust. 4 w/w ustawy). Wynika z powyższego, że spełnienie warunków określonych w ustawie przez podmiot ubiegający się o udzielenie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier podlega weryfikacji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Po dokonaniu pozytywnej weryfikacji minister ten udziela upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a następnie podaje ten fakt do publicznej wiadomości. Żaden z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska ministra finansów i samodzielnej oceny, czy podmiot ubiegający się o udzielenie mu upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier spełnił wymogi ustawowe do uzyskania takiego upoważnienia. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu podmiotowi, któremu minister udzielił upoważnienia, a nie weryfikacja upoważnienia udzielonego przez ministra, czy też ocena kompetencji takiego podmiotu do przeprowadzenia badań. Brak też podstaw do przyjęcia, by kontroli takiej dokonywał Sąd w niniejszym postępowaniu. Ponadto ani organy administracji, ani Sąd w niniejszym postępowaniu nie mają kompetencji do stwierdzenia nieważności czynności Ministra Finansów , dotyczącej udzielenia jednostce badającej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Nie ma w tej sytuacji podstaw do uznania, by opinię sprawdzającą sporządziła nieuprawniona jednostka badająca. Skarżąca nie kwestionowała wysokości kosztów, którymi ją obciążono. Ustalona przez organy wysokość kosztów postępowania – 900 zł - jest zgodna z pkt 136 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne ( Dz.U. nr 94 poz. 913 ze zm.) , który przewiduje ryczałtową stawkę opłat za badania automatów lub urządzeń do gier w w/w wysokości. Mając na uwadze powyższe Sąd , nie podzielając zarzutów skargi co do naruszenia przez organy wymienionych w skardze przepisów, ani nie stwierdzając naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.