III SA/Gd 604/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prorektora ds. Kształcenia i Studenckich z dnia 7 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana ds. Kształcenia i Studenckich z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr [...].

Decyzją z dnia 21 kwietnia 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3, ust. 3 i art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm., dalej jako "ustawa") oraz § 81 ust. 2 Statutu – dalej jako "Statut" i § 42 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów – dalej jako "Regulamin", Prodziekan ds. Kształcenia i Studenckich skreślił A. W. nr albumu [...] z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru 2 w określonym terminie. Od ww. decyzji A. W. złożyła odwołanie, zwracając się z prośbą o uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji, argumentując to sytuacją zdrowotną, czego konsekwencją było nierozliczenie się w wyznaczonym terminie z wymaganego zaliczenia przedmiotu, a nadto wskazując, że brak zaliczenia z przedmiotu "Budowa i stateczność jednostki pływającej" wynikał z uprzedzenia prowadzącego względem jej osoby. Decyzją z dnia 7 czerwca 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3, ust. 3 i art. 75 ust. 1 ustawy, § 81 ust. 2 Statutu oraz § 47 Regulaminu, Prodziekan ds. Kształcenia i Studenckich utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że skarżąca była wielokrotnie informowana o możliwości zaliczenia zajęć z przedmiotu objętego wpisem warunkowym, tj. "Budowa i stateczność jednostki pływającej". Prodziekan umożliwił skarżącej kontynuowanie studiów, m.in. poprzez wydanie decyzji o wyrażeniu zgody na Indywidualną Organizację Studiów (IOS) w semestrze zimowym roku akademickiego 2021/2022, a następnie wyrażenie zgody na wpis warunkowy, z terminem rozliczenia przedmiotu do dnia 15 marca 2022 r. Termin zaliczenia, na prośbę skarżącej, był kilkukrotnie przekładany: 28.03, 30.03, 04.04. i 06.04.2022 r. W ostatnim terminie, tj. 6 kwietnia 2022 r. A. W. podjęła próbę zaliczenia przedmiotu, jednak go nie uzyskała. Zgodnie z treścią art. 75 ust. 1 ustawy, organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa Regulamin studiów, który w § 42 ust. 2 pkt 1, wskazuje, że prodziekan właściwy do spraw kształcenia i studenckich lub doktorantów może podjąć decyzję o skreśleniu danej osoby z listy studentów w przypadku nieuzyskania przez nią zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy jak i § 42 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zaistniała podstawa formalna do skreślenia skarżącej z listy studentów. Organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji, gdyż w interesie społecznym jest to, aby studenci terminowo zaliczali poszczególne etapy nauki. Z uwagi na brak uzyskania zaliczeń we wskazanym terminie, jak i brak podstaw do uchylenia decyzji Prodziekana, należało podjąć decyzję jak w sentencji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając błędne zastosowanie art. 108 ustawy oraz § 42 Regulaminu w sytuacji, gdy nie było to uzasadnione okolicznościami sprawy. W uzasadnieniu skargi A. W. podniosła, że uczelnia poprzez brak należytej reakcji i zaniechanie działań przyzwalała kpt. ż. w. dr hab. inż. M. S. na niezgodne ze statutem uczelni postawy. Dotychczas, mimo upływu 9 miesięcy, nie zostały poczynione przez uczelnię realne działania w sprawie, a zarazem odpowiadające przedstawianym zarzutom. Brak adekwatnych działań po stronie [...] poskutkował uzyskaniem przez skarżącą negatywnej oceny z przedmiotu "Budowa i stateczność jednostki pływającej", dając sposobność wszczęcia postępowania skreślenia jej z listy studentów. Nadto w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do poruszonych przez skarżącą istotnych w jej ocenie kwestii. Skarżąca podniosła, że mimo zapisu w Regulaminie , konwencji STCW 1978/95 i rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz.U. z 2018 r. poz. 802), wedle których student, który opuścił zajęcia zobowiązany jest do ich odrobienia, prowadzący przedmiot "Budowa i stateczność jednostki pływającej" nie zgodził się choćby raz na przeprowadzenie dla skarżącej konsultacji, ani na odrabianie zajęć. Treść zadań w ramach zaliczeń poprawkowych przedmiotu wykraczała poza materiał zawarty w karcie przedmiotu I semestru nauki przedmiotu. Literatura tamże wspomniana, a także znajomość wszelkich udostępnionych studentom materiałów nie była dostateczna, aby zaliczyć na ocenę pozytywną wręczone nie tylko skarżącej , lecz też innym studentom zadania. Skarżąca wskazała, że zgodnie z § 40 Regulaminu urlop może być udzielony w dowolnym momencie roku akademickiego. Mimo to, zdaniem pracowników dziekanatu WNIUO skarżąca nie mogła przejść na urlop zdrowotny podczas trwania semestru letniego. Zdaniem pracowników podanie musiałoby wpłynąć do dziekanatu w semestrze zimowym. To sprawiło, że mimo choroby przystąpiła ona do terminu poprawkowego i nie uzyskała zaliczenia. W odpowiedzi na wyżej opisaną sytuację w II połowie kwietnia 2022 r. zaproponowano skarżącej złożenie podania o powtarzanie semestru II wraz z uiszczeniem opłaty. Pracownik dziekanatu wspomniał o konieczności odrobienia zajęć w przypadku złożenia podania i uzyskania zgody na powtarzanie przedmiotu. Semestr letni trwa od lutego, a skarżąca nie ze swojej winy została dopuszczona do zaliczenia przedmiotu dopiero na początku kwietnia, zatem byłaby stratna o 2 miesiące nauki z prawdopodobieństwem braku sposobności nadrobienia braków w ramach konsultacji i regulaminowego odrabiania zadań. Powtarzanie przedmiotu i rzetelna nauka nie miałaby przełożenia na zdanie przedmiotu. Umożliwienie uczestnictwa w konsultacjach i dodatkowych godzinach poświęconych na odrabianie opuszczonych zajęć jest tu kluczowe. Skarżąca wyjaśniła, że wskazywany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kilkukrotnie przekładany termin zaliczenia wynikał z trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącej i pokrywających się terminów badań specjalistycznych z wyznaczonym terminem zaliczenia przedmiotu, o których informowała. W odpowiedzi na skargę Rektor – wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Po dokładnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, ze względów celowości i słuszności, należało podjąć decyzję w skarżonym kształcie. Organ przy podejmowaniu decyzji kierował się w szczególności interesem społecznym oraz interesem członków społeczności akademickiej. Organ dokonał oceny argumentów skarżącej zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i podjął decyzję w granicach uznania administracyjnego. Organ wskazał na treść dołączonej do akt skarżącej notatki sporządzonej przez prowadzącego niezaliczony przez skarżącą przedmiot. Nadto skarżąca nie złożyła w toku studiów wniosku o powtarzanie semestru albo przedmiotu w trybie § 22 ust. 2 i 3 Regulaminu. W piśmie z dnia 7 maja 2023 r. skarżąca odniosła się do notatki autorstwa prowadzącego niezaliczony przedmiot, dopatrując się w tejże notatce nieprawdy. Na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. skarżąca oświadczyła, że organy błędnie oparły się na stanowisku prowadzącego zajęcia, który wcześniej nie udzielał jej prawidłowych informacji o stanie jej wiedzy, a w lutym 2022 r. odmówił jej wyznaczenia terminu zaliczenia jako osobie, która nie jest studentem. Odrzucano jej prośby o konsultacje oraz wyznaczenie terminu egzaminu. Zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. , bowiem uzasadnienie decyzji nie obejmowało wszystkich aspektów sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie nie było sporne, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia semestru 2. w określonym terminie, co pociągnęło za sobą wydanie kontrolowanych w niniejszym postępowaniu decyzji. Ich podstawę prawną stanowił art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ( tj. Dz.U. z 2022., poz. 574 ze zm.), dalej jako "ustawa", pozwalający na skreślenie studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Przywołać należy treść całego przepisu art. 108 ustawy: 1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. 2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. 3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika , że ustawodawca przewidział, co do zasady, dwa przypadki skreślenia studenta z listy studentów : obligatoryjny ( związany) i fakultatywny ( uznaniowy). Podobne unormowanie przewidziano także w § 42 Regulaminu studiów. Zwrócić należy uwagę, że ustawodawca przez przyjęcie, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3 ustawy), odstąpił od wcześniej stosowanej zasady odpowiedniego stosowania ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego na rzecz stosowania przepisów k.p.a. wprost. Do decyzji takiej mają zatem w pełni zastosowanie przepisy k.p.a. Decyzja winna natomiast zawierać elementy określone art. 107 k.p.a., m.in. powołanie podstawy prawnej i uzasadnienie faktyczne i prawne obejmujące wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). To, że decyzja administracyjna ma charakter związany oznacza, że w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych prawem organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję określonej treści. Z kolei w przypadku wydania decyzji uznaniowej organ nie jest zobowiązany do załatwienia sprawy w konkretny sposób. Nie oznacza to jednak, że decyzja uznaniowa nie podlega żadnym rygorom. Jej ważnym elementem jest uzasadnienie, z którego powinno wynikać, że organ w pełni ustalił stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i w sposób zindywidualizowany wskazał, dlaczego wydał rozstrzygnięcie o takiej , a nie innej treści. Szczególnie istotne znaczenie ma treść uzasadnienia decyzji uznaniowej w przypadku, gdy organ wydaje decyzję niekorzystną dla jej adresata, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ujęcie przez ustawodawcę w art. 108 ust.2 ustawy przypadków , w których student "może być " skreślony z listy studentów oznacza, że nawet gdy zachodzą okoliczności wymienione w punktach 1-4 wyżej przywołanego przepisu organ ma wybór sposobu postępowania i nie musi takiego rozstrzygnięcia podejmować. Jeżeli jednak organ wybiera rozstrzygnięcie polegające na skreśleniu studenta z listy studentów, ma on obowiązek w sposób przekonujący wykazać, że swój wybór oparł na wszechstronnym, wyczerpującym i wieloaspektowym rozważeniu okoliczności danej sprawy. Przechodząc do meritum zauważyć należy, że decyzja organu pierwszej instancji została uzasadniona tak, jakby miała charakter związany – organ wskazał jedynie, że skarżąca nie uzyskała zaliczenia semestru 2 w określonym terminie, wobec czego "należało" podjąć decyzję o skreśleniu jej listy studentów. Uzasadnienie to zamyka się dosłownie w dwóch zdaniach i nie wynika z niego w żaden sposób, by organ rozważał jakiekolwiek inne możliwości sposobu rozwiązania zaistniałej sytuacji, w której znalazła się skarżąca, co w sposób oczywisty sprzeczne jest z warunkami podejmowania decyzji uznaniowej. Z kolei decyzja organu drugiej instancji ograniczyła się do przedstawienia w jednym akapicie , że skarżąca wielokrotnie informowana była o możliwości zaliczenia zajęć z przedmiotu objętego wpisem warunkowym, że umożliwiono jej kontynuowanie studiów m.in. przez wyrażenie zgody na indywidualną organizację studiów i wpis warunkowy z terminem zaliczenia do dnia 15 marca 2022 r., który to termin był kilkukrotnie przekładany, a ostatecznie skarżąca przedmiotu tego nie zaliczyła. Także organ drugiej instancji powołał się na spełnienie przesłanek z art. 108 ust.2 pkt 3 ustawy dodatkowo wskazując, że "w interesie społecznym jest to, aby studenci terminowo zaliczali poszczególne etapy nauki". Uzasadnienie także tej decyzji nie spełnia wymogów , jakie stawiane jest uzasadnieniu decyzji uznaniowej. Należy podkreślić, że podstawy i motywy rozstrzygnięcia powinny być zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji. Nie można ich domniemywać czy też wyprowadzać z innego rodzaju dokumentów pochodzących od organu. Nie mogą ich też zastępować argumenty podnoszone w odpowiedzi na skargę, bowiem to nie pismo procesowe jest przedmiotem oceny sądu rozpoznającego wniesioną skargę, lecz kontrolowane decyzje. W niniejszej sprawie ani organ pierwszej, ani organ drugiej instancji nie poddał ocenie twierdzeń skarżącej związanych z problemami, jakie napotkała w roku akademickim 2021/2022. W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi znajdują się zaświadczenia lekarskie, obejmujące następujące okresy: 29.11.2021r. – 3.12.2021 r. ( zwolnienie od zajęć z powodu choroby) , zaświadczenie z dnia 6 grudnia 2021 r. - izolacja do 14 grudnia 2021 r. ( rozpoznanie - COVID -19, zwolniona od zajęć z powodu choroby ), 15.12.2021 r. – 22.12.2021r. ( zwolnienie z zajęć na uczelni), 6.01.2022r. – 31.01.2022 r. ( zwolnienie z zajęć na uczelni), z których wynika, że skarżąca praktycznie przez dwa miesiące przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby , m.in. z powodu COVID -19. O problemach zdrowotnych informowała uczelnię, o czym świadczy treść pism skarżącej, znajdujących się w aktach administracyjnych. Z pism skarżącej kierowanych do władz uczelni wynika również, że napotykała ona problemy z komunikacją z osobą prowadzącą zajęcia oraz na brak możliwości uzyskania wymaganych materiałów potrzebnych do zaliczeń. Z przedłożonego e-maila z dnia 7 lutego 2022 r. ( czyli bezpośrednio po zakończeniu okresu przebywania skarżącej na zwolnieniach lekarskich ) wynika m.in., że prowadzący zajęcia udzielił jej odpowiedzi, że warunkowe uczestnictwo w zajęciach już minęło i że nie widzi on możliwości "zaliczania komuś, kto nie jest już studentem". Wskazać wobec powyższego należy, że brak odniesienia się przez organy obu instancji do sytuacji życiowej skarżącej, jej długotrwałych problemów zdrowotnych, uniemożliwiających, czy też znacznie utrudniających uczestniczenie w prawidłowym toku studiów, postawy prowadzącego zajęcia, który jeszcze przed wydaniem decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów założył, że zajęć zaliczyć jej nie można - a które to okoliczności znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych – dyskwalifikują wydane decyzje. W decyzjach tych zabrakło ustalenia wszystkich okoliczności sprawy , ustosunkowania się do nich w sposób wszechstronny, rzeczowy i obiektywny oraz należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ( art. 7 k.p.a.). Oznacza to, że kontrolowane rozstrzygnięcia noszą cechy dowolności. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę. O ile właściwy organ uzna, że skarżąca może być skreślona z listy studentów z przyczyn określonych art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce , będzie miał na uwadze powyższe stanowisko Sądu.