III SA/Gd 569/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Jolanta Górska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 15 czerwca 2022 r., nr WZON.9531.1.1090.2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim, rozpatrując odwołanie M.P. (zwanej dalej także "skarżącą"), postanowieniem z dnia 15 czerwca 2022 r. (nr WZON.9531.1.1090.2022) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni w dniu 29 kwietnia 2022 r. (nr PZON.7121.1059.2022). Uzasadniając swoje postanowienie organ podał, że w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni zawarto pouczenie o przysługującym prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, iż przedmiotowe orzeczenie doręczono 11 maja 2022 r., natomiast odwołanie zostało złożone 31 maja 2022 r., tj. po upływie terminu do wniesienia odwołania, kiedy zaskarżone orzeczenie uprawomocniło się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie M.P. w pierwszej kolejności przedstawiła argumenty, które jej zdaniem świadczą o zasadności uchylenia orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni i przyznania jej znacznego stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się natomiast do kwestii uchybienia terminu do złożenia odwołania skarżąca wskazała, że jest osobą niechodzącą, poruszającą się na wózku inwalidzkim. Odwołanie w jej imieniu złożył osobiście w siedzibie organu jej syn, natomiast osoba, która przyjęła dokumenty poinformowała go, że 31 maja 2022 r. jest ostatnim dniem na wniesienie odwołania, zatem "zmieścili się w czasie". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane w sprawie postanowienie w oparciu o wyżej wskazane kryterium, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 15 czerwca 2022 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm. - dalej jako: "ustawa o rehabilitacji") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej w skrócie jako: "k.p.a."). Tryb postępowania w sprawach orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności został uregulowany także w wydanym - na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji - rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 857 - dalej także jako: "rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r."). Wskazane powyżej akty prawne, tj. rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. oraz ustawa o rehabilitacji, regulują postępowanie przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Stosownie do treści § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Z kolei § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. przewiduje, że wojewódzki zespół wydaje postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że w odniesieniu do niektórych postanowień procesowych i incydentalnych, których nie reguluje ustawa o rehabilitacji, z racji odesłania, mają zastosowanie przepisy ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego. Jednym z tego typu orzeczeń jest właśnie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stąd też w tych sprawach przysługują środki prawne przewidziane w k.p.a., a następnie skarga do sądu administracyjnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. akt OPS 12/99, ONSA 2000/2/47). W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje zatem art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z przekazanych tutejszemu Sądowi akt sprawy wynika bezsprzecznie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni w dniu 29 kwietnia 2022 r., wraz z należytym i jasnym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania, zostało doręczone skarżącej w dniu 11 maja 2022 r. (skarżąca odebrała przesyłkę pocztową zawierającą przedmiotowe orzeczenie osobiście). Wobec tego 14-dniowy termin do złożenia odwołania, o którym mowa w powołanym powyżej § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., upłynął skarżącej w dniu 25 maja 2022 r. W sytuacji, gdy odwołanie zostało złożone w dniu 31 maja 2022 r. wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia tegoż odwołania - w świetle zapisów art. 134 k.p.a. - było obligatoryjne. Treść normy prawnej wynikającej z art. 134 k.p.a. wskazuje bowiem, że ma ona charakter kategoryczny i bezwarunkowy, dlatego też każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Zatem stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 134/16). Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 134 k.p.a., organ odwoławczy ogranicza się zatem wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie orzeczenia oraz ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tego orzeczenia. Są to elementy kluczowe przy ocenie dochowania lub niedochowania terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu zauważyć należy, że w treści złożonego przez skarżącą odwołania nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do tutejszego Sądu, nie podjęła próby wyjaśnienia przyczyn, dla których spóźniła się z odwołaniem. W odwołaniu skarżąca skupiła się wyłącznie na wykazaniu, że organ I instancji powinien zaliczyć ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Natomiast w skardze skarżąca, oprócz zarzutów skierowanych do orzeczenia organu I instancji, wytłumaczyła jedynie dlaczego to jej syn, a nie ona, złożył bezpośrednio w siedzibie organu I instancji odwołanie, sygnalizując przy tym, że pracownik Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności poinformował jej syna o terminowości wniesienia odwołania. Problemy zdrowotne skarżącej nie mogą powodować, że organ odwoławczy może rozpatrzyć merytorycznie odwołanie złożone po terminie. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, a rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie terminu musi być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1878/11). W konsekwencji, Sąd nie może przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy wziąć pod uwagę zarzutów skarżącej odnoszących się bezpośrednio do orzeczenia organu I instancji. Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest ocena pod względem zgodności z prawem wyłącznie kwestii "formalnej" stwierdzenia przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim zaskarżonym postanowieniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania od postanowienia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni, nie zaś kontrola tego ostatniego postanowienia i rozstrzyganej nim kwestii "merytorycznej", dotyczącej zaliczenia do stopnia niepełnosprawności. Tym samym granice tej sprawy wyznaczają okoliczności faktyczne i prawne dotyczące stosowania przepisów regulujących uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a więc kwestie nie odnoszące się do samego orzeczenia, od którego odwołanie to złożono. Poza granicami sprawy w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania pozostaje zatem ocena legalności orzeczenia, od którego odwołanie wniesiono (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1145/21). Konkludując, skoro w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania (czego skarżąca nie kwestionowała w skardze), zasadnie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim uznał, kierując się dyspozycją art. 134 k.p.a., że odwołanie skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną. Na marginesie jedynie Sąd pragnie wskazać, że skarżąca nie musi czekać ze złożeniem wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności do daty zakreślonej w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdyni z dnia 29 kwietnia 2022 r. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w § 15 przewidują, że w przypadku zmiany stanu zdrowia, osoba posiadająca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może wystąpić z wnioskiem do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wydanie ponownego orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia. W takiej sytuacji wystarczy wskazać, że stan zdrowia uległ pogorszeniu, a dołączona do wniosku dokumentacja medyczna to potwierdza. W przypadku wystąpienia o wydanie nowego orzeczenia ze względu na pogorszenie stanu zdrowia, zespół orzekający może wydać orzeczenie uwzględniające te zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).