III SA/Gd 527/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku okresowego oddala skargę.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2017 r. (nr [...]) Wójt Gminy – działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 14 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") - umorzył postępowanie w sprawie przyznania na wniosek A. M. (dalej zwanego "stroną", "wnioskodawcą", "skarżącym") zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby. W uzasadnieniu wskazał, że strona w dniu 31 lipca 2017 r. złożyła podanie o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. We wniosku A. M. wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca wskazał przy tym, że cierpi na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby, wymagające stałych wizyt lekarskich, badań specjalistycznych oraz stałego przyjmowania różnego rodzajów leków. Do wniosku dołączono kserokopie: zaświadczenia lekarskiego z dnia 13 czerwca 2016 r. o stanie zdrowia, wydanego dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 30 stycznia 2017 r., dotyczącego stanu zdrowia wnioskodawcy. Organ wskazał, że w dniu 4 sierpnia 2017 r. wszczęto postępowanie administracyjne o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałego i nie rokującego poprawy stanu zdrowia (wg treści zawiadomienia z dnia 4 sierpnia 2017 r., [...]). Jednocześnie organ zauważył, że stronie przyznano decyzją (nr [...]) z dnia 29 marca 2017 r. świadczenia w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres od 1 stycznia do 31 maja 2017 r., a następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. (nr [...]) wydłużonego okres wypłaty świadczenia okresowego do czasu przedłożenia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do dnia uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia będącego podstawą do przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego, nie dłużej niż 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. W ocenie organu – mając na uwadze zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne i prawne - postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 31 lipca 2017 r. stało się bezprzedmiotowe, gdyż nie ma potrzeby wydawania decyzji merytorycznej rozstrzygającej co do istoty tej sprawy, co w konsekwencji uzasadnia wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania (art. 105 § 1 k.p.a). W odwołaniu od ww. decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, podnosząc zarzut naruszenia art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 100 ust. 1 u.p.s. oraz art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1 i § 3, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Decyzją z dnia 9 marca 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38, art. 106 ust. 7 u.p.s. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie w toku postępowania, że sprawa administracyjna dotycząca zasiłku okresowego została rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, przyznającą to samo świadczenie za ten sam okres, powoduje konieczność umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. M. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. oraz art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, że rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji, jako rażąco naruszające szereg obowiązujących regulacji prawnych, jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej. Skarżący spełnia bowiem kryteria pozwalające na przyznanie zasiłku okresowego zgodnie ze złożonym wnioskiem. Artykuł 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. określa jakie kryteria winna spełniać osoba samotnie gospodarująca, aby nabyć prawo do zasiłku okresowego, a kwota zasiłku okresowego wynosząca 317 zł, wskazanego w decyzji nr [...], wydanej przez organ I instancji w dniu 5 lipca 2017 r. jest niższa od kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, która wynosi 634 zł. Poza tym wypłata świadczenia na podstawie decyzji z dnia 5 lipca 2017 r. nie została dokonana przez organ pomocy społecznej w miesiącu, którego ona dotyczyła (w miesiącu czerwcu skarżący nie uzyskał, żadnego dochodu z innych źródeł). W konsekwencji nie wyjaśniono czy organ dokonał bądź nie dokonał wypłaty świadczenia z decyzji z dnia 5 lipca 2017 r. i w jakim czasie oraz nie wzięto pod uwagę, że świadczenie w kwocie 317 zł określone ww. decyzją jest niższe od kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i nie wzięto pod uwagę występowania u skarżącego długotrwałych, nie rokujących poprawy stanu zdrowia chorób. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wyżej wskazane kryterium kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 7 sierpnia 2017 r. umarzającą w całości postępowanie w sprawie przyznania na wniosek A. M. zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby. Istota kontroli w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy w występującym w niniejszej sprawie stanie faktycznym organ I instancji był uprawniony do umorzenia postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego złożonym w dniu 31 lipca 2017 r. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej w skrócie jak "k.p.a.") gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak przedmiotu postępowania, którym zazwyczaj jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przy bezprzedmiotowości postępowania nie można zatem wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości może zaistnieć zarówno w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, jak i może powstać na skutek zdarzeń prawnych. Użycie przez ustawodawcę we wskazanym przepisie słowa "wydaje" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania (będącej aktem formalnym) jest obligatoryjne, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Określona sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, decyzyjnej ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne (pozytywne albo negatywne) staje się prawnie niedopuszczalne. Niezależnie od powyższego należy nadto wskazać, że w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, to strona w swym podaniu podaje zazwyczaj jego przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Jest to o tyle istotne, że decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez stronę (zgodnie z art. 104 k.p.a.). Oceniając decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego uwzględniać zatem należy także przedmiot i zakres postępowania administracyjnego. Z ustalonych w sprawie i niekwestionowanych przez skarżącego okoliczności faktycznych wynika, że decyzją Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r. (nr [...]) została przyznana skarżącemu pomoc finansową w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres od 1 stycznia do 31 maja 2017 r. w wysokości 317 zł miesięcznie w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego wszczętego w dniu 1 lutego 2017 r., a następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. (nr [...]) zmieniono (wydłużono) okres wypłaty ww. świadczenia okresowego skarżącemu do czasu uzyskania przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania świadczenia, nie dłużej jednak niż na okres 3 lat od dnia zawieszenia postępowania. Co istotne, decyzjom tym nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że stały się wykonalne z dniem ich wydania. Stan faktyczny sprawy wskazuje zatem, że zarówno niniejsza sprawa administracyjna (czyli sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 31 lipca 2017 r.), jak i sprawa, w której wydano ww. decyzję z dnia 29 marca 2017 r., zmienioną następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r., są z punktu widzenia podmiotowego oraz przedmiotowego tożsame. Tożsamość sprawy zachodzi bowiem wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym, istotnym z punktu widzenia rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Mając więc na uwadze treść wyżej wskazanych decyzji, a w szczególności decyzji z dnia 5 lipca 2017 r., na mocy której okres przyznanego uprzednio skarżącemu świadczenia pomocowego w formie zasiłku okresowego został wydłużony, oraz nadanego tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności służącego ochronie skarżącego, należało przyjąć, że umorzenie postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 31 lipca 2017 r. było uzasadnione. Zauważyć nadto należy, że zgodnie z art. 106 ust. 3 zd. 1 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem decyzją z dnia 29 marca 2017 r. zmienioną następnie decyzja z dnia 5 lipca 2017 r. przyznano skarżącemu zasiłek okresowy (obejmujący m.in. miesiąc złożenia przez skarżącego wniosku o świadczenie, tj. lipiec 2017 r.) i nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, to Wójt Gminy miał obowiązek umorzyć kolejne postępowanie w tym samym przedmiocie (dotyczącym przyznania zasiłku okresowego). W konsekwencji zatem decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji jest w ocenie Sądu zgodna z prawem. Za niezasadne należało w związku z tym poczytać zarzuty naruszenia art. 1 pkt 1, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. Organy działając w zgodzie ze wskazanymi regulacjami podjęły bowiem wszelkie czynności konieczne do wydania rozstrzygnięcia. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.