III SA/Gd 526/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 12 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. T. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 września 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów z tytułu usunięcia z drogi i dozoru pojazdu postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 września 2018 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 wrzenia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał na brak osób we wspólnym gospodarstwie domowym, brak majątku, oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz brak dochodu, jak i zobowiązań i stałych wydatków. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że aktualnie zatrudniony jest w zakładzie karnym i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 400 zł. Z tej kwoty spłaca swe zobowiązania, utrzymanie w zakładzie karnym oraz odkłada na środki przeznaczone do wpłaty przy opuszczeniu zakładu karnego. Referendarza wyjaśnił, że wnioskodawca, pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu nie złożył do akt sprawy żądanych od niego dokumentów. Nie nadesłał żądanego zaświadczenia administracji aresztu śledczego sprecyzowanego w zarządzeniu referendarza sądowego. Z tych względów należało uznać, że skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób danych żądanych w tym zaświadczeniu, w tym wysokości uzyskanego i uzyskiwanego aktualnie dochodu z odpłatnej pracy, wysokości posiadanych środków pieniężnych, kwot pieniężnych otrzymanych lub przekazanych osobom trzecim. Wskazał też, że w sytuacji kiedy wnioskodawca uchyla się od złożenia niezbędnego do oceny jego sytuacji majątkowej dokumentu, to nie ma podstaw do prowadzenia z tego postępowania z urzędu. Gdy oświadczenie o sytuacji finansowej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do dokonania pełnej oceny jego możliwości płatniczych, referendarz sądowy, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać wyłącznie na niepopartych wiarygodnymi dokumentami, gołosłownych twierdzeniach strony. Wnioskodawca, nie wykonując zarządzenia z dnia 23 sierpnia 2018 r., zaniechał współpracy z Sądem. W związku z tym w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Wnioskodawca wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że nie zgadza się z jego rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako -"p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcy prawnego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Rzeczą wnioskodawcy, jako podmiotu zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy - na podstawie art. 255 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a. - jest uprawniony do wezwania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wskazywane przez dany podmiot okoliczności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, prawidłowe było wezwanie skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów w celu dokonania oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że skarżący żądanych dokumentów nie przedłożył. W tej sytuacji skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Jego oświadczenie zawarte w urzędowym formularzu PPF nie mogło być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co skutkowało brakiem możliwości ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Referendarz sądowy, z uwagi na to, że skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów, nie był w stanie ustalić sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego. Na zmianę powyższego stanowiska nie mogła wpłynąć argumentacja zawarta we wniesionym sprzeciwie, nie zawiera bowiem ona żadnych istotnych okoliczności ani konkretnych informacji o sytuacji finansowej skarżącego. Z powyższych względów uznać należy, że postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy jest prawidłowe. Nadmienić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi gwarancję dostępu do sądu wyłącznie dla tych podmiotów, które ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Takiej sytuacji skarżący, o czym była mowa powyżej, wbrew swym deklaracjom nie wykazał. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.