III SA/Gd 433/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 30 stycznia 2018 r. nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 marca 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 30 stycznia 2018 r. , którą organ ten, po wznowieniu postępowania, uchylił własną decyzję z dnia 1 października 2015 r. nr [...], przyznającą M. J. zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne oraz przyznał M. J. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 462,37 zł miesięcznie, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z dnia 30 października 2017 r. wznowione zostało postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną z dnia 1 października 2015 r. Organ pierwszej instancji podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku stałego posiadał jedynie decyzję ZUS o odmowie prawa do emerytury z dnia 3 września 2015 r. W piśmie z dnia 29 maja 2017 r. ZUS wskazał natomiast, że M. J. od dnia 17 czerwca 2015 r. przysługuje emerytura. Fakt ten nie był znany organowi w dniu wydania decyzji z dnia 1 października 2015 r., którą przyznano wnioskodawczyni zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 1 września 2015r. do 30 września 2015 r. w kwocie 369,47 zł i od dnia 1 października 2015 r. bezterminowo w kwocie 432,32 zł oraz objęto ją ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. Organ odwoławczy wskazując na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stwierdził, że nawet jeżeli dany dowód nie istniał w dniu wydania decyzji, a został wygenerowany w terminie późniejszym, to wynikająca z niego okoliczność faktyczna, jako mogąca istnieć w dniu wydania decyzji, może uzasadniać wznowienie postępowania. Wskazał następnie, że - zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały, które nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu - wówczas istnieje obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Składki nie opłaca się osobie pobierającej zasiłek stały, jeżeli podlega ona ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. Z dokumentów wynika natomiast, że M. J. podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pobierania emerytury od dnia 17 czerwca 2015 r. Z przeprowadzonego w dniu 15 stycznia 2018 r. wywiadu środowiskowego wynika, że M. J. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą długotrwale chorą, nie pracuje, nie jest zarejestrowana w PUP. Na jej dochód składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 152,87 zł, dodatek energetyczny w wysokości 11,22 zł oraz emerytura z ZUS w wysokości 7,54 zł. Łącznie jej dochód to 171,63 zł, przy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 634,00 zł. Wysokość zasiłku ustalono w tej sytuacji na kwotę 462,37 zł (634,00 zł - 171,63 zł). Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie , a następnie - na podstawie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. - uchylił decyzję ostateczną przyznającą zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, jednocześnie przyznając stronie zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 462,37 zł. M. J. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarzuciła, że wywiad środowiskowy przeprowadzony został w związku z jej innym wnioskiem i nie było na nim mowy o zasiłku stałym. Zarzuciła też błędne - zbyt niskie - ustalenie wysokości zasiłku stałego oraz nie uwzględnienie zmian w naliczaniu dodatków czy waloryzacji wysokości emerytury. Podała, że decyzja z dnia 1 października 2015 r. posiadała wady, o czym orzekł sąd, a organ wznowił postępowanie lekceważąc wyrok i powołując się na decyzję ZUS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone decyzje wydane zostały po wznowieniu postępowania, a organy prowadząc postępowanie w tym trybie odniosły się do decyzji Prezydenta Miasta z dnia 1 października 2015 r., składającej się z trzech punktów - w pierwszym decyzja ta przyznawała skarżącej zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej, w drugim postanawiała, że wypłata zasiłku będzie realizowana zgodnie z harmonogramem wypłat, a wypłata za wrzesień 2015 r. nastąpi 7 września 2015 r., w trzecim - obejmowała skarżącą ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9% kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia. Organ pierwszej instancji - Prezydent Miasta - decyzją z dnia 30 stycznia 2018 r. uchylił powyższą decyzję wskazując na tę jej część, która dotyczyła przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Decyzja z dnia 30 stycznia 2018 r. została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Stwierdzenia wymaga, że – zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. - postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jak wynika z kolei z art. 150 § 1 k.p.a., organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W zaskarżonych decyzjach organy obu instancji przyjęły, że decyzją ostateczną jest decyzja Prezydenta Miasta z dnia 1 października 2015 r. Skarżąca w toku postępowania wskazywała jednak, że decyzja ta podlegała kontroli sądu administracyjnego. Musiała być ona wobec tego poddana też kontroli organu odwoławczego. Podnoszona przez skarżącą kwestia nie została przez organy w żaden sposób wyjaśniona, mimo że przestrzeganie właściwości przez organy administracji publicznej ma podstawowe znaczenie dla ważności wydawanych przez organy te decyzji. Zauważyć też należy, że w myśl art. 151 § 1 k.p.a. właściwy organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji, za akceptacją organu odwoławczego, wydając decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił dotychczasową decyzję i wydał nową decyzję przyznającą skarżącej zasiłek stały. Ze sposobu sformułowania rozstrzygnięcia: "przyznaje" – bez wskazania daty oraz z powołania się przy ustaleniu wysokości zasiłku stałego ( 462,37 zł) na dane z aktualnie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że zasiłek stały przyznany został skarżącej od dnia wydania decyzji z dnia 30 stycznia 2018 r. Jednak decyzja z dnia 1 października 2015 r. przyznawała skarżącej to świadczenie od dnia 1 września 2015 r., a z uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wynika, by uznały one, że zasiłek stały od dnia 1 września 2015 r. skarżącej nie przysługiwał. Wobec powyższego Sąd, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy , uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rzeczą organów będzie wyjaśnienie, czy decyzja uznana przez nie za ostateczną podlegała kontroli instancyjnej i sądowej , a ustalenie to zdeterminuje dalsze działania organów w kwestii przestrzegania swojej właściwości w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania. Choć obecnie przedwczesne jest rozstrzyganie, czy możliwe i zasadne było wydanie decyzji w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazania wymaga, że w przypadku orzekania na podstawie tego przepisu organy muszą wydać nową decyzję, która faktycznie rozstrzygnie o istocie sprawy i będzie oparta na prawidłowo dokonanych ustaleniach faktycznych, które w sposób rzetelny i zrozumiały zostaną przedstawione w uzasadnieniu decyzji.