III SA/Gd 373/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 373/18 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 10 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych z rejestrów ewidencji ludności postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił J. J. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku i oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynikało, że wnioskodawca jest kawalerem bezdzietnym, odbywa karę pozbawienia wolności, nie pracuje ze względu na podstawowe wykształcenie bez zawodu i zły ogólny stan zdrowia. Dołączył do pisma zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z dnia 4 maja 2018 r., w którym podano, że skazany nie jest zatrudniony odpłatnie, posiada środki przekazywana z chwilą zwolnienia w kwocie 4.057,52 zł oraz wskazano, że posiada on trzy zajęcia komornicze na łączną kwotę 10.763,13 zł. Referendarz wezwał wnioskodawcę do przedstawienia informacji oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Oświadczeń w tym zakresie wnioskodawca nie złożył. W odpowiedzi nadesłał jedynie pismo w którym podał, że w ostatnim czasie nie otrzymał żadnych wpływów z uwzględnionych skarg na przewlekłość postępowania lub pozwu o zapłatę przed różnymi sądami. Załączył opinię lekarską o stanie swego zdrowia oraz zaświadczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w G. o tożsamej treści, jak opisane wyżej. Referendarz uznał, że nadesłane przez stronę oświadczenie i zaświadczenie tylko częściowo czynią zadość obowiązkowi nałożonemu w ww. zarządzeniu, przez co nie można było dokonać pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącego. W związku z tym, skoro wnioskodawca uchylał się od złożenia niezbędnych do oceny jego sytuacji majątkowej dokumentów, to w takiej sytuacji nie ma podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie jego sytuacji majątkowej. Zatem zasadnym było odmówienie mu przyznania prawa pomocy. Od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu zarzucił, że jego wniosek został potraktowany arbitralnie, gdyż z treści jego oświadczenia o stanie majątkowym i zaświadczenia z Aresztu Śledczego w W. jednoznacznie wynika brak możliwości opłacenia przez niego kosztów sądowych w całości. Jego warunki zdrowotne są złe i przemawiają za przyznaniem pełnomocnika z urzędu. Do sprzeciwu załączył zaświadczenie z Aresztu Śledczego w G. z dnia 13 lipca 2018 r., z którego wynika, że na ten dzień na koncie depozytowym wnioskodawcy znajdują się środki przekazywane z chwilą zwolnienia w kwocie 4.427,34 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy jest wydawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", która normuje postępowanie przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niezbędnym jest, aby oświadczenie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy było jak najbardziej wiarygodne, rzetelne i kompletne (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 164/13 oraz z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II OZ 740/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.gov.pl). Sąd rozpatrując sprzeciw w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko referendarza sądowego. Wnioskodawca, pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 21 czerwca 2017 r. nie złożył do akt sprawy wszystkich żądanych od niego oświadczeń i dokumentów. Co warte odnotowania, nie nadesłał jakiegokolwiek oświadczenia o zainicjowanych przez niego postępowaniach sądowych przed sądami powszechnymi oraz sądami administracyjnymi. W sprawie został on dokładnie poinformowany, jakie dokumenty oraz w jakim celu ma złożyć, a mimo to nie wykonał należycie nałożonego nań zobowiązania. Był on obowiązany podać przed jakimi sądami wskazane postępowania zostały zainicjowane, jakie zapadły w tych postępowaniach rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne w następstwie rozpoznania ewentualnych skarg zostały wnioskodawcy przyznane i wypłacone, jak również (w zakresie postępowań cywilnych z powództwa o zapłatę) winien był wskazać sądy, przed którymi przedmiotowe postępowania się toczą oraz sygnatury akt prowadzonych spraw, precyzyjne informacje o datach i treści zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć, w tym o wysokości kwot pieniężnych zasądzonych lub ewentualnie wypłaconych na jego rzecz. Sądowi, jak i referendarzowi sądowemu z urzędu znany jest fakt inicjowania przez skarżącego szeregu postępowań cywilnych zmierzających do uzyskania określonych środków pieniężnych tytułem odszkodowania. Zdaniem Sądu wnioskodawca w sposób selektywny i niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. Umyślnie pomija informację o wszczętych przez niego postępowaniach sądowych. W sytuacji, gdy wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym żądane od niego oświadczeń dotyczących zainicjowanych postępowań oraz ewentualnych kwot przyznanych lub zasądzonych na rzecz wnioskodawcy w postępowaniach sądowych, były nieodzowne dla ustalenia, czy i ewentualnie w jakiej części może on ponieść koszty postępowania przed Sądem. Z uwagi na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji