III SA/Gd 339/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w postaci egzaminu państwowego postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem z dnia 15 maja 2017 r. skarżący M. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów wnioskodawcy ustalono, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkując w mieszkaniu udostępnionym przez rodzinę, nie pracuje, nie posiada aktywów majątkowych, ani żadnych przedmiotów wartościowych, które mógłby spieniężyć, nie posiada żadnych oszczędności, na co wskazują przedstawione wyciągi z rachunków bankowych. Nadto wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych dla wnioskodawcy zostały zajęte przez komornika sądowego w celu wyegzekwowania należności wynikających z nałożonej grzywny oraz opłat egzekucyjnych i innych kosztów. Obecnie wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu najbliższej rodziny i osób trzecich, które ponoszą koszty jego utrzymania, a także częściowo należności z tytułu czesnego, przy czym wnioskodawca posiada z tego tytułu zaległości, na co przedłożył stosowny dokument. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie pobiera stypendium naukowego ani socjalnego. Dodał, że jest właścicielem uszkodzonego motocykla marki Suzuki o wartości około 1200 zł. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawcy, w szczególności fakt braku dochodów, braku oszczędności i znaczącego majątku, jak również fakt dokonanych zajęć komorniczych wierzytelności z rachunków bankowych oraz okoliczność, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawca jest obowiązany uiścić w trzech sprawach łącznie kwotę 300 zł tytułem wpisu sądowego od wniesionych skarg, należało uznać, że wykazał on, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawca wykazał bowiem dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oznaczałaby zamknięcie wnioskodawcy prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji postanowienia przyznając wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.