III SA/Gd 31/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

Wnioskiem z dnia 22 marca 2018 r. złożonym na formularzu urzędowym PPF, skarżący M. L. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni, załączonego zaświadczenia ZUS z dnia 20 marca 2018 r., kopii pisma z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 13 marca 2018 r. a nadto w oparciu o akta administracyjne sprawy ustalono, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Skarżący ani jego matka nie posiadają żadnego majątku – zajmują mieszkanie komunalne o powierzchni 31 m2. Matka skarżącego otrzymuje rentę z tytułu niezdolności do pracy, która - po uwzględnieniu dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, wynosi 562,50 zł netto miesięcznie, natomiast jej syn jest osobą bezrobotną, wykonującą prace społecznie użyteczne na podstawie skierowania Powiatowego Urzędu Pracy (co potwierdza kserokopia ww. pisma PUP), osiągając z tego tytułu dochód w wysokości 230 zł miesięcznie. Na opłaty za energię elektryczną, zakup gazu oraz środków czystości i higieny skarżący oraz jego matka przeznaczają średnio kwotę około 350 zł miesięcznie. Skarżący i jego matka korzystają z pomocy w formie dodatku mieszkaniowego, który został im przyznany w kwocie 160 zł i w całości przekazywany jest na rachunek zarządcy nieruchomości tytułem opłaty czynszowej. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że wnioskodawca jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku okoliczności faktyczne, w tym uzyskiwanie niewysokiego dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, a nadto fakt braku oszczędności i majątku, uznano, że wnioskodawca, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc wysokość zadeklarowanych przez wnioskodawcę wydatków związanych z kosztami utrzymania przyjąć należało, że wykazał on dostatecznie, że spełnia przesłankę przyznania jemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.