III SA/Gd 199/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 26 listopada 2018 r., nr [...].

Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r., wydaną na podstawie art. 61 i art. 106 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) – dalej: u.p.s., Burmistrz Miasta zmienił decyzję własną z dnia 1 sierpnia 2018 r. w sprawie ustalenia odpłatności S. D. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w L. w ten sposób, że ustalił wysokość tej odpłatności na kwotę 558,60 zł miesięcznie. Organ I instancji stwierdził, że w październiku 2018 r. dochód strony uległ zmianie i wyniósł łącznie 798 zł, więc odpłatność od 1 listopada 2018 r. winna wynosić 558,60 zł, czyli 70% dochodu. Decyzją z dnia 15 stycznia 2019 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. D. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że dochód skarżącego - początkowo zwolnionego na mocy decyzji z dnia 1 sierpnia 2018 r. z wnoszenia opłat za pobyt w DPS z uwagi na brak własnego dochodu – uległ zwiększeniu i wynosi aktualnie 798 zł, na który składa się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł i zasiłek stały w wysokości 645 zł. Z wyliczenia dochodu strony na podstawie dokumentów zebranych przez organ w toku postępowania wynika, że 70% dochodu stanowi kwotę 558,60 zł. Istniały zatem podstawy do podjęcia przez organ działań w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., za pomocą których dokonano zmiany i ustalono odpłatność na kwotę 558,60 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję S. D. wskazał, że jest mieszkańcem domu pomocy społecznej od 7 sierpnia 2018 r. W trakcie pobytu w DPS uzyskał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a decyzją z 30 sierpnia 2018 r. przyznano mu zasiłek stały. W dniu 26 listopada 2018 r. została zmieniona decyzja o wysokości odpłatności za pobyt w DPS na 70% kwoty 798 zł, tj. 558,60 zł. Jednak w tym samym dniu dochód skarżącego uległ zmianie i wyniósł 732,42 zł (648 zł zasiłku stałego i 184,42 zł zasiłku pielęgnacyjnego). W tej sytuacji jego odpłatność za pobyt w DPS od 1 listopada 2018 r. wynosi 558,60 zł, czyli 76% dochodu, co narusza art. 61 u.p.s. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, że organ I instancji do podstawy obliczenia odpłatności przyjął dochód z października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było , czy skarżącemu zasadnie podwyższono opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej od dnia 1 listopada 2018 r. Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. 2. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Skarżącego S. D. decyzją z dnia 1 sierpnia 2018 r. zwolniono z wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej . Decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia 26 września 2018 r. w ten sposób, że skarżącego zobowiązano do wnoszenia opłat za pobyt w DPS w wysokości 70 % otrzymywanego dochodu, tj. w kwocie 422,80 zł. Następnie kwestionowaną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. organ pierwszej instancji, powołując się na art. 61 i art. 106 ust. 5 ustawy, zmienił decyzję własną z dnia 1 sierpnia 2018 r. ze zmianami m.in. w ten sposób, że zmienił wysokość ustalonej odpłatności na kwotę 558,60 zł miesięcznie – od dnia 1 listopada 2018 r. Data zmiany wysokości opłaty wyraźnie wynika z uzasadnienia decyzji. Przywołany przepis art. 106 ust. 5 ustawy stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W niniejszej sprawie nastąpiła zmiana decyzji na niekorzyść strony, bowiem doszło do podwyższenia odpłatności za pobyt skarżącego w DPS z kwoty 422,80 zł na kwotę 558,60 zł. Organ odwoławczy decyzję organu pierwszej instancji zaakceptował wskazując, że dochód skarżącego uległ zwiększeniu i wynosi aktualnie 798 zł, na który składa się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł i zasiłek stały w wysokości 645 zł, zatem 70 % dochodu to kwota 558,60 zł. Jednak zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja organu pierwszej instancji - także z dnia 26 listopada 2018 r. - na podstawie której decyzję z dnia 30 sierpnia 2018 r., przyznającą skarżącemu zasiłek stały, zmieniono w ten sposób, że wysokość zasiłku stałego ustalono na kwotę 548 zł miesięcznie – również od dnia 1 listopada 2018 r. Wynika z powyższego, że w czasie wydania kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji, a dotyczącej odpłatności za pobyt skarżącego w DPS od dnia 1 listopada 2018 r. jego dochód ( od 1 listopada 2018 r. ) nie wynosił 798 zł , jak na podstawie dochodu skarżącego za październik 2018 r. przyjęły organy. Skarżący w skardze podał, że od dnia 1 listopada 2018 r. zmieniła się wysokość przyznanego mu zasiłku pielęgnacyjnego – na kwotę 184,42 zł .W takim przypadku dochód skarżącego od 1 listopada 2018 r. , w czasie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji wynosiłby 732,42 zł ( 184,42 zł – zasiłek pielęgnacyjny + 548 zł – zasiłek stały). Brak uwzględnienia powyższej wysokości dochodu skarżącego , obowiązującej od 1 listopada 2018 r., a istniejącej w dniu 26 listopada 2018 r. – dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji - spowodował, że organ ten, zmieniając wysokość odpłatności skarżącego za pobyt w DPS od dnia 1 listopada 2018 r. , ustalił wysokość tej odpłatności w istocie nie na 70 % dochodu skarżącego, a na około 76 % jego dochodu, co jest sprzeczne z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy. Organ odwoławczy wadliwie zaś decyzję tę zaakceptował. W tym stanie rzeczy Sąd, stwierdzając naruszenie przez organy przepisów postępowania – art. 7 , art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego , a w przypadku organu odwoławczego – ponadto art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe stanowisko Sądu.