III SA/Gd 151/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu J. K. i S. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 151/17, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w G. z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2017 r.

Wnioskami z dnia 28 luty i 1 marca 2017 r. złożonymi na urzędowych formularzach PPF skarżący J. i S. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczyli, że są emerytami, pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, osiągają miesięcznie łączny dochód w wysokości 3.467,19 zł, zaś po opłaceniu rachunków, za media (700 zł miesięcznie), leki (200 zł), ubezpieczenie (100 zł miesięcznie), podatki od gruntu i opłatę dzierżawy (250 zł rocznie i 80 zł wraz z VAT), pozostaje im niewielka kwota na skromne codzienne bytowanie. Ponadto ponoszą koszty drobnych remontów mieszkania. Oświadczyli, że są właścicielami segmentu w zabudowie szeregowej o pow. 152 m2, przydomowej oranżerii o pow. 22,27 m2 (o wartości 25.000 zł) oraz ogródka przydomowego o pow. 189 m2. Są nadto współwłaścicielami pojazdu samochodowego marki Ford Focus o wartości 10.000 zł. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 151/17 referendarz sądowy odmówił przyznania J. K. i S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że analiza sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawców nie przemawia za uznaniem, że nie mają oni możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Od powyższego postanowienia sprzeciw wnieśli J. K. i S. K. podnosząc, iż wraz z mężem zostali pokrzywdzeni i przez takie działanie organu zostali zmuszeni do działania w obronie swoich interesów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Co oczywiste, niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. obliguje referendarza sądowego, jak i Sąd, do odmowy uwzględnienia złożonego wniosku. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazali, że spełniają ustawowo określone przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zasadnie wskazano w postanowieniu referendarza sądowego, że wnioskodawcy posiadają majątek - są współwłaścicielami nieruchomości (segment w zabudowie szeregowej o pow. 152 m2), przydomowej oranżerii (o wartości 25.000 zł) oraz ogródka przydomowego o pow. 189 m2 oraz współwłaścicielami samochodu osobowego (marki Ford Focus o wartości 10.000 zł). Ponadto, osiągają dochód w wysokości 3.467,19 zł, który po odliczeniu różnych kosztów i wydatków, powinien wystarczyć na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do kwoty 200 zł wpisu sądowego od skargi. Z przedłożonych rachunków, faktur, dowodów wpłat wynika, że ponoszone w skali miesiąca koszty i wydatki, w tym na zakup leków, kształtują się na poziomie ok. 600 zł (niższym niż zadeklarowanym w formularzu urzędowym). W konsekwencji nie można zaliczyć wnioskodawców do osób bez majątku lub takich, które są całkowicie pozbawione środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpatrzył sprzeciw zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), obowiązującym w sprawach postępowań wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r. Na podstawie tego przepisu, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Orzeka przy tym jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 246 § 1 punkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.