III SA/Gd 122/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. J. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 122/17 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 122/17.

Skarżący M. J. wniósł o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację finansową i brak zatrudnienia. Skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje dwoje dzieci. Oświadczył również, że nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, nie osiąga dochodów, zaś w rubryce nr 11 formularza urzędowego PPF dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków dokonał wpisu "zadłużenia w ZUS". Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 maja 2017 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że oświadczenia skarżącego zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączony do niego dokument były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zatem zarządzeniami z dni 7 i 28 kwietnia 2017 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie wymienionych w pismach dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na pierwsze z wezwań, w piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nie składał zeznań podatkowych za lata 2015 i 2016, ponieważ nie pozostawał w stosunku pracy; z dwójką dzieci zamieszkuje wraz z żoną w domu, który jest własnością żony, zaś lokal przy ul. [...] 1/[...] jest własnością jego matki; skarżący nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, nie posiada rachunków bankowych, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna; żona wnioskodawcy pokrywa koszty opłat za korzystanie z energii, gazu i innych mediów, a dzieci korzystają z pomocy w ramach programu "500+". Udzielone przez wnioskodawcę wyjaśnienia spowodowały, zdaniem referendarza, konieczność ustalenia sytuacji majątkowej żony i matki skarżącego. Wezwanie skierowane w tym zakresie do wnioskodawczy w dniu 28 kwietnia 2017 r. pozostało jednak bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 122/17 referendarz sądowy odmówił M. J. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego wyjaśnienia wnioskodawcy budziły wątpliwości i były niewystarczające dla ustalenia, czy strona spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie dołożył bowiem należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z wyjaśnień wnioskodawcy wynikało bowiem, że skarżący nie ponosi kosztów utrzymania domu stanowiącego własność jego żony, w którym – według oświadczenia - zamieszkuje wraz z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, albowiem koszty te są ponoszone ze środków będących w dyspozycji żony skarżącego. Natomiast lokal mieszkalny przy ul.[...] 1/[...] w G. jest własnością matki M. J., przy czym skarżący nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, czy - wobec deklarowaniu o zamieszkiwaniu wraz żoną i dziećmi, zamieszkuje również w ww. lokalu mieszkalnym. Lokal położony pod tym adresem skarżący wskazuje bowiem w pismach kierowanych do Sądu, jak miejsce zamieszkania. Wnioskodawca, pomimo oświadczenia, że członkowie jego rodziny partycypują w kosztach utrzymania nieruchomości zajmowanych przez wnioskodawcę, nie przedstawił żadnych oświadczeń ani dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób, wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla tych osób, wysokości stałych wydatków ponoszonych przez te osoby, czy też oświadczenia co do korzystanie przez te osoby ze świadczeń z pomocy społecznej. Ze względu na oświadczenia skarżącego niezbędnym było bowiem dokonanie oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych żony oraz matki wnioskodawcy. M. J. w dniu 26 czerwca 2017 r. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku od powyższego postanowienia referendarza sądowego. Sprzeciw nie został uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w tym przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, co nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale - więcej, formułuje obowiązek wskazania przez stronę obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie wnioskodawca został wezwany o dodatkowe dokumenty i oświadczenia, te nadesłane w ocenie referendarza sądowego nie dały podstaw do przyznania prawa pomocy. Części żądanych danych skarżący nie przedstawił. Stanowisko referendarza sądowego Sąd uznaje za słuszne. Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca nie nadesłał wszystkich dokumentów i oświadczeń, o które był wzywany, zaś przedłożone oświadczenia nie pozwalają na ustalenie faktycznej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy, wnioskodawca, pomimo oświadczenia, że członkowie jego rodziny partycypują w kosztach utrzymania nieruchomości zajmowanych przez wnioskodawcę i w kosztach utrzymania wnioskującego, nie przedstawił żadnych oświadczeń ani dokumentów dotyczących sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób, wyciągów z rachunków bankowych dla nich prowadzonych, wysokości stałych wydatków ponoszonych przez te osoby, czy też oświadczenia co do korzystanie przez te osoby ze świadczeń z pomocy społecznej. Sąd podkreśla, że w we wniesionym sprzeciwie skarżący nie wskazał żadnych argumentów przemawiających za jego uwzględnieniem, ani też nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Sąd w pełni podziela tym samym stanowisko, że oświadczenia skarżącego zawarte w formularzu PPF, jak również w piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. są niespójne i budzą wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Wynikało z nich bowiem z jednej strony, że skarżący nie ponosi kosztów utrzymania domu stanowiącego własność jego żony, w którym jednak – według oświadczenia - zamieszkuje wraz z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, albowiem koszty te są ponoszone ze środków będących w dyspozycji jego żony. Jednocześnie skarżący nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny, czy zamieszkuje (również) w lokalu przy ul. [...] 1/[...]w G., który konsekwentnie wskazuje we wszystkich pismach sądowych jako miejsce swojego zamieszkania. W odpowiedzi na wezwanie odpowiedział bowiem tylko, że lokal stanowi własność jego matki. Okoliczność ta w żaden sposób nie wyjaśnia jednak, gdzie rzeczywiście mieszka skarżący i kto ponosi koszty utrzymania lokalu zajmowanego przez skarżącego. Wnioskodawca nie wyjaśnił również, kto ponosi koszty jego utrzymania, w sytuacji, gdy on sam nie osiąga żadnych dochodów, nie dysponuje żadnym majątkiem, nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie korzysta też z pomocy społecznej. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o braku środków pieniężnych strony, bez przedstawienia dowodów na tę okoliczność, są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. W konsekwencji przytoczonych okoliczności sprzeciw wnioskodawcy od postanowienia referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając na względzie wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.