III OZ 90/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X.X na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 61/23 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi X.X na uchwałę Miejskiej Komisji Wyborczej w [...] z dnia 19 sierpnia 2022 r., nr 5 w przedmiocie wyboru nowego zastępcy przewodniczącego Miejskiej Komisji Wyborczej w [...] postanawia: oddalić zażalenie.

X.X (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na uchwałę Miejskiej Komisji Wyborczej w [...] z 19 sierpnia 2022 r. nr 5 w przedmiocie wyboru nowego zastępcy przewodniczącego Miejskiej Komisji Wyborczej w [...] W toku postępowania skarżący wystąpił o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego WSA Adama Gołucha oraz sędzi WSA Doroty Fleszer. Postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o wyłączenie sędzi WSA Doroty Fleszer, w punkcie drugim postanowienia wyłączył od rozpoznania sprawy sędziego WSA Adama Gołucha. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że z oświadczenia sędziego WSA Adama Gołucha wynika, iż sędzia zna skarżącego osobiście, ponieważ skarżący był jego studentem w [...] Natomiast odmawiając wyłączenia sędzi WSA Doroty Fleszer, WSA w Gliwicach uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby wywoływać wątpliwości co do jej bezstronności. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w zakresie punktu pierwszego, tj. co do odmowy wyłączenia sędzi WSA Doroty Fleszer od rozpoznania sprawy. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania, uchylenie ww. postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku o wyłączenie. Skarżący wnioskował także o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., w odróżnieniu od przepisu art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego, reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., dotyczy więc względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Zaznaczyć należy, że instytucja wyłączenia sędziego, tak z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gliwicach prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi WSA Doroty Fleszer od rozpoznania sprawy. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd pierwszej instancji. Jednocześnie oświadczenie złożone w tej sprawie przez sędziego WSA Dorotę Fleszer, z którego wynika, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumenty skarżącego przedstawione w środku zaskarżenia dotyczą w decydującym zakresie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Skarżący prezentuje pogląd, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja ta nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wyłączenia sędziego. Skarżący, zasadniczo zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego o przesłankę nieznaną ustawie, co należy uznać za niedopuszczalne. Jedyną przesłanką wyłączenia sędziego na wniosek, przewidzianą w art. 19 p.p.s.a., jest zaistnienie okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Celem tego przepisu jest wyłączenie sędziego, który w konkretnych okolicznościach sprawy, uprawdopodobnionych przez wnioskodawcę, nie gwarantowałby bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., II FZ 593/10). O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, kwestionowany przez skarżącego sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Zaznaczyć należy, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). W uzasadnieniu uchwały NSA wykazał, że zakresy przedmiotowe okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a p.u.s.a. są rozłączne (por. glosa W. Chróścielewskiego aprobująca stanowisko NSA, OSP 2024/1, s. 170 i n.). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. Wobec tego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności sędziego w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego na tak sformułowanej podstawie jest bezzasadny. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.