III OZ 841/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 40/21 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia formularza PPF w sprawie ze skargi K.K. na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły [...] w [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zaliczeniu semestru postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek.

Postanowieniem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt III SPP/Łd 40/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił K.K. (skarżący) przywrócenia terminu do złożenia formularza PPF w sprawie z jego skargi na bezczynność Rektora Wyższej Szkoły [...] w [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o zaliczeniu semestru. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z [...] marca 2021 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF), w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi, pismem z [...] marca 2021 r., skarżący przesłał drogą elektroniczną formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (PPF), który jednak nie został prawidłowo podpisany podpisem elektronicznym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z [...] marca 2021 r. skarżący wezwany został do podpisania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie formularza PPF w formie dokumentu elektronicznego, podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu), bądź nadesłania wypełnionego formularza PPF w postaci papierowej podpisanego własnoręcznym podpisem i przesłanego do Sądu za pośrednictwem poczty, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący nie złożył prawidłowo podpisanego formularza wniosku. Zarządzeniem z [...] kwietnia 2021 r. starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego tego wniosku. Odpis zarządzenia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu [...] maja 2021 r., zaś [...] czerwca 2021 r. wniósł on o przywrócenie terminu do złożenia podpisanego formularza PPF, wskazując na ograniczenia w elektronicznym złożeniu formularza PPF. Dodatkowo skarżący wskazał, iż z uwagi na zły stan zdrowia nie mógł złożyć formularza w terminie. Do wniosku załączony został podpisany formularz PPF. Zarządzeniem z [...] czerwca 2021 r. wezwano skarżącego do wskazania okoliczności uzasadniających dopuszczalność wniosku ze względu na zachowanie terminu tj. kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a także uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżący w piśmie z [...] lipca 2021 r. wyjaśnił, że choroba trwa, a rozpoczęła się przez złożeniem formularza PPF. Zarządzeniem z [...] lipca 2021 r. wezwano skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy przez załączenie zwolnienia lekarskiego na które strona powołuje się w piśmie z [...] lipca 2021 r. - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Do pisma z [...] lipca 2021 r. skarżący załączył 3 zwolnienia lekarskie: nr [...] wskazujące na niezdolność od 1.04.2021 r. do [...].04.2021 r., wskazania lekarskie "2", numer statystyczny choroby "[...]", nr [...] od [...].04.021 r. do [...].06.2021 r., wskazania lekarskie "2", numer statystyczny choroby "[...]" oraz [...] od [...].06.2021 r. do [...] lipca 2021 r. wskazania lekarskie "2", numer statystyczny choroby "[...]". Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że pomimo wezwania skarżącego do sprecyzowania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, nie można ustalić momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia, bowiem choroba skarżącego trwała od [...] kwietnia do [...] lipca 2021 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu wniesiono [...] czerwca 2021 r. Merytorycznie rozpoznając wniosek Sąd zauważył, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, bowiem z jego wyjaśnień wynika, że przyczyną uchybienia był zły stan zdrowia oraz ograniczenia w elektronicznym przesyłaniu formularzy PPF. Sąd wyjaśnił, iż system ePUAP nie przewiduje ograniczeń w wielkości plików. Wskazał, że skarżący nie wykazał, iż nie mógł posłużyć się inną osobą w celu dochowania terminu. Jednocześnie zauważył, iż skarżący już w trakcie trwania pierwszego ze Zwoleń wysłał pismo do Sądu za pomocą platformy e PUAP ([...] kwietnia 2021 r.). W ocenie Sądu ze zwolnień nie wynika również aby jego choroba była na tyle poważna, tj. mająca na tyle poważny charakter i przebieg oraz niespodziewany charakter, że przy dołożeniu najwyższych starań uniemożliwiła mu osobiste działanie i złożenie w terminie wniosku. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że na zwolnieniu nie zostało zawarte zalecenie "chory musi leżeć". Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." - zdanie 1 jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie natomiast do art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Mając na uwadze treść wyżej cytowanych przepisów wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do nadesłania formularza PPF jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi, nie powoduje dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 104/13; 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 305/14; 22 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 24/16). Przypomnieć również trzeba, iż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zakreślają terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, to nie jest również możliwe przywrócenie uchybionego terminu. Po myśli art. 234 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, zatem skarżący ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w każdym momencie postępowania sądowoadministracyjnego. Na marginesie zauważyć należy, że skarżący w rezultacie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Tym samym wniosek ten powinien zostać rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, pomimo nadesłania go po terminie zakreślonym w wezwaniu z [...] marca 2021 r. W konsekwencji powyższych rozważań należało uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 88 p.p.s.a.