III OZ 82/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 108/24 w przedmiocie zbadania spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Tomasza Jana Judeckiego, asesora sądowego Anny Komorowskiej-Kaczkowskiej, asesora sądowego Remigiusza Cypriana Mazura i sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztofa Sobieralskiego w sprawie ze skargi M.J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Jadwigi w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji prasowej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 30 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek M.J. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Tomasza Jana Judeckiego, asesora sądowego Anny Komorowskiej-Kaczkowskiej, asesora sądowego Remigiusza Cypriana Mazura i sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Krzysztofa Sobieralskiego. Postanowienie zostało wydane w sprawie ze skargi M.J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" (dalej: skarżący) na bezczynność Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Jadwigi w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji prasowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z 13 grudnia 2024 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie wskazanych w nim osób. Sąd I instancji przedstawił stan prawny dotyczący instytucji wyłączenia sędziego oraz tzw. testu niezawisłości regulowanego art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, dalej: p.u.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że wniosek skarżącego podlegał odrzuceniu, ponieważ zawierał braki formalne. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku o wyłączenie. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podkreślił, że nie składał wniosku w trybie art. 5a p.u.s.a., tylko na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Argumenty skarżącego zawarte we wniosku z 13 grudnia 2024 r. dotyczą ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Jednocześnie wniosek ten został w sposób niebudzący wątpliwości oparty na podstawie art. 19 p.p.s.a. i nazwany "wniosek o wyłączenie". Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których stanowi art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492, dalej: p.u.s.a.). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, mając na uwadze treść wniosku o wyłączenie i jego podstawę prawną, Sąd I instancji nie mógł badać niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Sąd I instancji w obszernym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, odnoszącym się także do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sposób co do zasady prawidłowo opisał obecny stan prawny oraz wątpliwości podnoszone w związku z trybem powołania Krajowej Rady Sądownictwa. Nie wyjaśnił jednak z jakich powodów potraktował wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów, oparty jednoznacznie na podstawie art. 19 p.p.s.a., jako wniosek złożony w odrębnym trybie na podstawie art. 5a p.u.s.a. Natomiast nie ulega wątpliwości, że intencją skarżącego było uzyskanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia sędziów, co skarżący podkreślił również w zażaleniu. Dokonanej przez Sąd I instancji kwalifikacji wniosku skarżącego nie można nawet potraktować jako działania na korzyść strony, skoro wniosek złożony w trybie art. 5a p.u.s.a. podlegał, w ocenie Sądu I instancji, odrzuceniu, a zatem nie mógł być w ogóle rozpoznany. Ponadto, brak wyjaśnienia tego rodzaju kwalifikacji wniosku powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ z jednej strony Sąd I instancji odrzuca wniosek w przedmiocie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu, z drugiej natomiast wskazuje w tzw. części historycznej (sprawozdawczej) uzasadnienia postanowienia, że skarżący wystąpił o wyłączenie sędziów. Należy także zauważyć, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że to od woli strony zależy wybór, czy występuje z wnioskiem o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., czy też z wnioskiem w trybie art. 5a p.u.s.a. Brak jest jednak wyjaśnienia, z jakich powodów w tej sprawie Sąd I instancji pominął wolę strony i dokonał kwalifikacji wniosku we własnym zakresie. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego Sąd I instancji dokona oceny tego wniosku w kontekście przesłanek z art. 19 p.p.s.a. uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w niniejszym postanowieniu oraz ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie.