III OZ 799/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 974/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przywrócić termin do uzupełnienia braków skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 974/22, odmówił [...] Sp. z o. o. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przekazana została skarga [...] Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r. w przedmiocie negatywnego zaopiniowania zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Z uwagi na to, że skarga zawierała braki formalne, Spółka została wezwana do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone dnia 28 sierpnia 2022 r. Zakreślony termin mijał z dniem 4 września 2022 r. Ponieważ była to niedziela, w istocie czynności należało dokonać do dnia 5 września 2022 r. W zakreślonym terminie czynności nie dokonano. Jednocześnie dnia 15 września 2022 r. do Sądu wpłynął wniosek Spółki o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Wniosek skarżąca uzasadniła chorobą Prezesa Zarządu, która trwała od 5 do 11 września 2022 r. (wirus SARS-COV-2 potwierdzony testem domowym). Na dowód powyższego przedłożyła zdjęcie otrzymanego scanem z biura wezwania do uzupełnienia braków wraz z pozytywnym wynikiem testu na obecność wirusa. Następnie Sądu pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej P.p.s.a.) - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Intencją bowiem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca jest osobą prawną, reprezentowaną przez Prezesa Zarządu zgodnie z załączonym KRS. Wezwanie zostało doręczone skarżącej na kilka dni przed chorobą Prezesa Zarządu. Spółka (jako osoba prawna) już począwszy od dnia 29 sierpnia 2022 r. miała wiedzę o konieczności uzupełnienia braków formalnych. Praktycznie cały okres wyznaczony na uzupełnienie braków nie był objęty przeszkodą, na którą powołuje się Spółka. Infekcja wystąpiła bowiem 5 września 2022 r., tymczasem termin upływał 4 września 2022 r. Ponieważ był to dzień wolny od pracy, termin upływał dopiero 5 września 2022 r., tj. w dniu kiedy pojawiła się przeszkoda. Oceniając powyższy stan faktyczny przez pryzmat przesłanek przywrócenia terminu, WSA w Krakowie stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem, w sprawie nie można mówić o braku winy. W przypadku podmiotu gospodarczego zwlekanie do ostatniej chwili z dokonaniem czynności jest obarczone ryzykiem. Skarżąca miała możliwość uczynienia zadość wezwaniu przez sześć na siedem dni. Przez większość czasu na dokonanie czynności przeszkoda nie występowała. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się Spółka, która wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W motywach zażalenia podniosła, że Zarząd Spółki jest jednoosobowy i Prezes Zarządu jest jedyną osobą uprawnioną do reprezentacji. Uzupełnienie braków skargi wymagało natomiast złożenia własnoręcznych podpisów Prezesa Zarządu, który w okresie od 5 do 11 września 2022 r. był chory, i nie mógł uzupełnić braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Z powołanych regulacji wynika, że aby wniosek o przywrócenie uchybionego terminu mógł zostać uwzględniony, przywołane przesłanki muszą być spełnione łącznie. Z brzmienia art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał jedynie uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12). Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie dokonano takiego uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez Spółkę. Bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi była choroba Prezesa Zarządu Spółki (koronawirus). Ze względu bowiem na ryzyko zarażenia innych Prezes Zarządu musiał pozostać w izolacji. To bowiem na skutek tej izolacji strona nie mogła uzupełnić braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, ani też ze względów bezpieczeństwa nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich w tym zakresie. Samoizolacja, w związku z wysokim prawdopodobieństwem zakażenia się koronawirusem jest zdarzeniem, którego nie sposób było wcześniej przewidzieć. Tym samym stanowi okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, na co zasadnie zwrócono uwagę we wniosku oraz w zażaleniu, że zarząd Spółki jest jednoosobowy, a zatem tylko Prezes Zarządu jest uprawniony do reprezentacji Spółki. Nie bez znaczenia jest również charakter wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd pierwszej instancji wezwał bowiem do nadesłania dwóch odpisów skargi własnoręcznie podpisanej przez osobę wnoszącą skargę. Skoro zatem Prezes Zarządu Spółki podpisał skargę, to tylko ten podmiot mógł wykonać wezwanie Sądu poprzez nadesłanie własnoręcznie podpisanych odpisów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu bez znaczenia pozostaje fakt, że objawy chorobowe wystąpiły w ostatnim dniu upływu terminu do uzupełnienia braków skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie można poczytać za zawinione zwlekanie przez stronę z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej (zob. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2022 r., II OZ 320/22; z dnia 28 kwietnia 2021 r., I FZ 83/21; z dnia 9 czerwca 2017 r., I OZ 982/17; z dnia 23 listopada 2016 r., II OZ 1321/16; z dnia 27 lipca 2010 r., II GZ 176/10; z dnia 26 lutego 2009 r., II OZ 178/09). Nie można bowiem z góry zakładać, iż podmiot, który planuje dokonać czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie. Przyjęcie innego stanowiska de facto doprowadziłoby do skrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Wystarczy zatem, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. Przeszkodą taką niewątpliwie jest natomiast wystąpienie nagłej choroby. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podnoszone przez Spółkę okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym niedochowanie terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.