III OZ 789/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 395/22 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 grudnia 2021 r. nr DP-420/1578/2021/sj w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania i dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 395/22, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 grudnia 2021 r. nr DP-420/1578/2021/sj w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania i dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony w sprawie wydania decyzji o wstrzymaniu działalności podmiotu korzystającego ze środowiska – [...] Sp. z o.o. Oddział [...] ze względu na negatywne oddziaływanie eksploatowanej w zakładzie instalacji w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapobieżenia pogarszaniu stanu środowiska, uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1); zasądził od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Fundacji [...] z siedzibą w [...] kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł od w/w wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (pismo z dnia 17 czerwca 2022 r.). [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] w piśmie z dnia 22 lipca 2022 r. zwróciła się o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wnioskodawca wskazał, że nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, ale wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 395/22 odmówił dopuszczenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej w skrócie "p.p.s.a."), osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. W art. 33 § 2 p.p.s.a. przewidziano natomiast, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że niniejsze postępowanie zostało zakończone wyrokiem z dnia 13 maja 2022 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie została uznana za uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ Spółka ta nie brała udziału w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie zgłosiła też swojego udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie przed zamknięciem rozprawy. Tym samym żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym przez Sąd pierwszej instancji już po zakończeniu postępowania przed tym Sądem należało uznać za spóźnione. W świetle powyższego, Sąd nie był uprawniony do oceny, czy wnioskodawca ma interes prawny w rozpoznawanej sprawie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż wniosek Spółki o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu jest spóźniony, pomimo tego, iż ma ono swoją kontynuację na skutek wniesienia przez organ skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 maja 2022 r. Wskazując na powyższy zarzut, Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w nim zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji wyrażonego na tle powołanych przez niego orzeczeń, iż wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania można zgłosić wyłącznie do czasu zamknięcia rozprawy. Termin na wstąpienie w sprawie uczestników, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., nie jest określony w ustawie, co oznacza, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zainteresowany podmiot może złożyć w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowoadministracyjne się toczy, tj. do jego prawomocnego zakończenia w drugiej instancji (por. postanowienia NSA z dnia: 29 września 2022 r., sygn. akt II OZ 548/22 oraz 1 października 2014 r., sygn. akt I OZ 808/14; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2032/12). Ponadto zauważyć należy, iż już po przekazaniu akt niniejszej sprawy – wraz ze skargą kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku z dnia 13 maja 2022 r. oraz wnioskiem [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania – do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócono w/w wniosek Spółki o dopuszczenie do udziału w sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w celu jego rozpoznania przez ten Sąd. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni powyższe i rozpozna merytorycznie wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania, dokonując oceny, czy wynik tego postępowania dotyczy interesu prawnego w/w Spółki (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji weźmie ponadto pod uwagę etap postępowania, na jakim w/w wniosek został zgłoszony, bowiem okoliczność ta przesądza o zakresie czynności wnioskodawcy w przypadku dopuszczenia go przez Sąd do udziału w sprawie. W przypadku ewentualnego dopuszczenia Spółki do udziału w niniejszym postępowaniu, udział ten ograniczony będzie do przedstawienia własnego stanowiska co do skargi kasacyjnej wniesionej przez organ (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2032/12). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.