III OZ 77/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1488/21 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 19 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia A. z siedzibą w K. (dalej: stowarzyszenie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stowarzyszenie jest reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarządzeniem z 12 marca 2021 r. Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała pełnomocnika stowarzyszenia do uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie legitymacji procesowej stowarzyszenia oraz prawidłowo podpisanego pełnomocnictwa, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie obejmowało: a. wyjaśnienie jaki był na dzień wniesienia skargi, tj. na dzień 5 lutego 2021 r. skład i liczba członków Stowarzyszenia A. z siedzibą w K., b. nadesłanie listy członków tworzących Stowarzyszenie, aktualnej na dzień 5 lutego 2021 r., c. nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. Ponadto poinformowano pełnomocnika skarżącego, że pełnomocnictwo procesowe powinno być podpisane przez wszystkich członków stowarzyszenia. Sąd I instancji wskazał, że stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych skargi. Postanowieniem z 12 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 331/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Zażalenie na to postanowienie wniosło stowarzyszenie. Postanowieniem z 22 września 2021 r., sygn. akt III OZ 505/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało doręczone pełnomocnikowi stowarzyszenia 23 marca 2021 r., a więc termin do uzupełnienia braków upływał 30 marca 2021 r. W tym terminie stowarzyszenie wniosło do Sądu I instancji pismo zawierające uzupełnienie braków skargi, co Naczelny Sąd Administracyjny ustalił na podstawie nadesłanych przez pełnomocnika stowarzyszenia poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów. Okoliczność, że pismo to nie wpłynęło do Sądu I instancji nie może mieć wpływu na zachowanie terminu. Strona nie może ponosić negatywnych następstw zaniechania doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego. Poświadczone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika będącego adwokatem odpisy dokumentów mają charakter dokumentu urzędowego i pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że stowarzyszenie uzupełniło braki formalne skargi. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadził ustalenia w wewnętrznym Systemie Obsługi Spraw Orzekanych. Wynika z nich, że stowarzyszenie brało udział jako strona postępowania w sprawie IV SA/Wa 2658/20, w której zarządzeniem z 12 lutego 2021 r. pełnomocnik został wezwany do nadesłania dokumentów, które zostały załączone do pisma z 27 lipca 2021 r. Pismo to zostało przedstawione Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w postępowaniu zażaleniowym. Sąd I instancji stwierdził, że stowarzyszenie nie uzupełniło braków formalnych skargi. Sąd z urzędu dopuścił dowód z akt sądowych sprawy o sygn. IV SA/Wa 2658/20, w której stowarzyszenie jest stroną postępowania i ustalił, że uzupełnienie braków nastąpiło w tej właśnie sprawie o sygn. IV SA/Wa 2658/20, a nie jak twierdzi pełnomocnik stowarzyszenia w rozpoznawanej sprawie IV SA/Wa 1488/21 (poprzednia sygn. akt IV SA/Wa 331/21). Z akt sprawy IV SA/Wa 2658/20 wynika, że 7 kwietnia 2021 r. wpłynęła przesyłka nadana 30 marca 2021 r. listem poleconym o numerze 00259007731976019851 do akt sprawy IV SA/Wa 2658/20, w której ten sam pełnomocnik reprezentuje stowarzyszenie i w której zarządzeniem z 12 lutego 2021 r. również został wezwany do nadesłania analogicznych dokumentów jak w sprawie IV SA/Wa 331/21. Strona uzupełniła braki formalne, ale w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 2658/20. Również poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia strony książki nadawczej nie potwierdza, że 30 marca 2021 r. pełnomocnik stowarzyszenia nadał przesyłkę poleconą w tej sprawie, ponieważ wpisany jest tylko adresat "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie". Brak jest natomiast adnotacji o rodzaju przesyłki, jak i informacji jakiej sprawy dotyczy korespondencja. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na postanowienie z 18 października 2021 r. zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma ustalenie, czy stowarzyszenie uzupełniło braki formalne skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] grudnia 2020 r. W tej sprawie orzekał już Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z 22 września 2021 r., sygn. akt III OZ 505/21 uchylił wcześniejsze postanowienie Sądu I instancji z 12 maja 2021 r. IV SA/Wa 331/21 o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że braki formalne skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] grudnia 2020 r. zostały uzupełnione, co skutecznie wykazał pełnomocnik skarżącego. Pomimo tego, Sąd I instancji przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające i na tej podstawie ustalił, że stowarzyszenie uzupełniło braki formalne, ale nie skargi wniesionej w tej sprawie, lecz zgłoszenia się pełnomocnika do postępowania dokonanego w sprawie IV SA/Wa 2658/20. Ustalenie to nie było jednak prawidłowe. Analiza akt sprawy IV SA/Wa 2658/20 prowadzi do wniosku, że stowarzyszenie występowało w tej sprawie jako uczestnik postępowania. Pismem z 25 stycznia 2021 r. swój udział w sprawie zgłosił pełnomocnik stowarzyszenia. W związku z tym zarządzeniem z 12 lutego 2021 r. Sąd I instancji w sprawie IV SA/Wa 2658/20 wezwał pełnomocnika stowarzyszenia "do złożenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania: a) listy członków Stowarzyszenia - wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania, b) nadesłanie stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia (np. uchwała, statut, lista), c) złożenia statutu Stowarzyszenia, d) nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o udzieleniu pełnomocnictwa adw. B.J. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, e) nadesłanie aktualnego zaświadczenia o wpisie Stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych, pod rygorem uznania, że uczestnik postępowania Stowarzyszenie A. z siedzibą w K. będzie występował w toku niniejszego postępowania samodzielnie." Jak wynika z akt sprawy IV SA/Wa 2658/20 zarządzenie zostało wykonane 15 lutego 2021 r., chociaż brak jest odpisu pisma przesłanego w tym przedmiocie do pełnomocnika stowarzyszenia, jak i zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki. Następnie wyrokiem z 9 marca 2021 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym Sąd I instancji oddalił skargę w sprawie IV SA/Wa 2658/20. Odpis sentencji wyroku został doręczony między innymi pełnomocnikowi stowarzyszenia w wykonaniu zarządzenia z 9 marca 2021 r. Doręczenie nastąpiło 23 marca 2021 r. Następnie do akt sprawy Sąd I instancji załączył pismo procesowe pełnomocnika stowarzyszenia z 5 lutego 2021 r., które wpłynęło 7 kwietnia 2021 r. i zostało nadane 30 marca 2021 r. Pismo to nie zawiera sygn. akt sprawy, do której miało zostać złożone. W jego treści wskazano natomiast, że "Działając jako pełnomocnik Skarżącego Stowarzyszenia A. (pełnomocnictwo w aktach sprawy), w odpowiedzi na wezwanie Sądu niniejszym przedkładam listę członków stowarzyszenia na dzień 5.02.2021r., uchwałę w sprawie wniesienia skargi oraz pełnomocnictwo procesowe podpisane przez wszystkich członków stowarzyszenia". Ponadto do pisma załączona została również kopia wyroku w sprawie IV SA/Wa 2658/20. Analiza złożonych przez pełnomocnika dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one złożone do sprawy IV SA/Wa 1488/21 (poprzednia sygn. akt IV SA/Wa 331/21), a nie jak przyjął Sąd I instancji do sprawy IV SA/Wa 2658/20. Wynika to z następujących okoliczności. Po pierwsze, brak jest dowodu, że wezwanie z 12 lutego 2021 r. w sprawie IV SA/Wa 2658/20 w ogóle zostało wykonane. Pomimo adnotacji pracownika o wykonaniu zarządzenia, brak jest odpisu wezwania stanowiącego wykonanie zarządzenia, jak i zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to wezwanie. Po drugie, w piśmie, które wpłynęło do Sądu I instancji 7 kwietnia 2021 r. pełnomocnik oświadczył, że składa listę członków stowarzyszenia na dzień 5 lutego 2021 r. Tego rodzaju zastrzeżenia co do daty nie zawierało zarządzenie w sprawie IV SA/Wa 2658/20 z 12 lutego 2021 r., natomiast w sprawie IV SA/Wa 331/21 pełnomocnik stowarzyszenia został wezwany między innymi do "wyjaśnienie jaki był na dzień wniesienia skargi, tj. na dzień 5 lutego 2021 r. skład i liczba członków Stowarzyszenia" oraz do nadesłania "listy członków tworzących Stowarzyszenie, aktualnej na dzień 5 lutego 2021 r.". Dodatkowo, do pisma, które wpłynęło 7 kwietnia 2021 r. nie dołączono statutu stowarzyszenia (Sąd I instancji nieprawidłowo wezwał do złożenia statutu, ponieważ jest to stowarzyszenie zwykłe, które działa na podstawie regulaminu) oraz aktualnego zaświadczenia o wpisie stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych, a więc dokumentów wymaganych przez wezwanie w sprawie IV SA/Wa 2658/21, a niewymaganych w sprawie IV SA/Wa 331/21. Po trzecie wreszcie, do pisma, które wpłynęło 7 kwietnia 2021 r. załączona została kopia wyroku w sprawie IV SA/Wa 2658/20 z odręczną adnotacją "wyrok w analogicznej sprawie, w kt. skarżący jest stroną". Oznacza to, że pismo to nie było składane do sprawy IV SA/Wa 2658/20. W konsekwencji przyjąć należy, że Sąd I instancji nieprawidłowo zadekretował pismo, które wpłynęło 7 kwietnia 2021 r. jako pismo złożone w sprawie IV SA/Wa 2658/20, zamiast w sprawie IV SA/Wa 331/21. Dlatego też brak było podstaw do ponownego odrzucenia skargi w sprawie IV SA/Wa 1488/21 (poprzednia sygn. akt IV SA/Wa 331/21), a zatem zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zasługiwał na uwzględnienie. Po zwrocie akt Sąd I instancji będzie zobowiązany nadać skardze stowarzyszenia dalszy bieg, dokonując uprzednio odpowiedniego zadekretowania pisma pełnomocnika stowarzyszenia oraz jego załączników. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.