III OZ 752/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 482/22 o stwierdzeniu swojej niewłaściwości i przekazaniu do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 7 czerwca 2022 r. nr 1/2022 w przedmiocie odmowy reklamowania od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 482/22, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] (Oddział w [...]) na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji – Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2022 r. nr 1/2022 w przedmiocie odmowy reklamowania od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu postanowienia podał, że o właściwości miejscowej sądów administracyjnych stanowi art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Stosownie natomiast do treści art. 59 § 1 p.p.s.a., jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja "Szefa Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji" z dnia 7 czerwca 2022 r. nr 1/2022, utrzymująca w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr 56/2022 o odmowie reklamowania żołnierzy rezerwy od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie pokoju. Przy czym Szef Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, podpisując w/w decyzję zaznaczył, że działa "z upoważnienia Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji". Do akt administracyjnych dołączył ponadto upoważnienie udzielone mu przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 27 kwietnia 2022 r., wydane na podstawie art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."). Poszukując odpowiedzi na pytanie, jaki organ administracji publicznej wydał w istocie zaskarżoną do Sądu decyzję i gdzie znajduje się jego siedziba, należy zwrócić uwagę na obowiązującą regulację prawną dotyczącą organów właściwych w tego typu sprawach, obsługujących ich urzędów, struktur i funkcjonowania. Jak wynika z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 655 ze zm., dalej w skrócie "u.o.o.") terenowymi organami wykonawczymi Ministra Obrony Narodowej w sprawach rekrutacji, operacyjno-obronnych i administracji niezespolonej są Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji oraz szefowie wojskowych centrów rekrutacji. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów k.p.a., w stosunku do szefów wojskowych centrów rekrutacji (art. 34 ust. 2 u.o.o.). Z przepisów przejściowych wynika również, że sprawy prowadzone przez wojskowych komendantów uzupełnień, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje właściwy miejscowo, ze względu na dotychczasowy terytorialny zasięg działania wojskowej komendy uzupełnień, szef wojskowego centrum rekrutacji, a sprawy prowadzone przez szefów wojewódzkich sztabów wojskowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (art. 779 ust. 1 i 2 u.o.o.). Tworzy się Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji oraz wojskowe centra rekrutacji (art. 777 ust. 2 u.o.o.). Przekształca się wojewódzkie sztaby wojskowe w Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji, a wojskowe komendy uzupełnień w wojskowe centra rekrutacji (art. 777 ust. 3 u.o.o.). Siedzibę i terytorialny zasięg działania Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji określa, w drodze rozporządzenia, Minister Obrony Narodowej (art. 35 ust. 2 pkt 2 u.o.o.). Poza siedzibą Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji mogą być tworzone ośrodki zamiejscowe (art. 35 ust. 1 u.o.o.). Z kolei Minister Obrony Narodowej określił, że Centralne Wojskowe Centrum Rekrutacji obejmuje swoim zasięgiem działania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a jego siedzibą jest Warszawa (§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2022 r. w sprawie Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji oraz wojskowych centrów rekrutacji – Dz. U. z 2022 r., poz. 856, dalej w skrócie "rozporządzenie"). Jednocześnie Minister Obrony Narodowej utworzył 15 ośrodków zamiejscowych Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (m.in. z siedzibą we Wrocławiu), które obejmuje terytorialnym zasięgiem działania województwo dolnośląskie (§ 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia). W ocenie Sądu pierwszej instancji, z przepisów u.o.o. wynika wyraźnie, że Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest organem administracji rządowej właściwym w sprawach określonych w ustawie o obronie Ojczyzny, obejmującym swoją właściwością obszar całego kraju. Jest on zatem organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a., który realizuje swoje zadania przy pomocy urzędu: Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Warszawie oraz 15 ośrodków zamiejscowych Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, w tym Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu. Pracownikom Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu, w tym osobom stojącym na jego czele, nie przysługuje przymiot organu administracji publicznej, nawet z racji pełnienia w nim funkcji kierowniczej. Osoby te wykonują bowiem tylko kompetencje organu, lecz same ich nie posiadają. Decyzje przez nich wydawane są więc traktowane jako rozstrzygnięcia organu upoważniającego. Zaskarżona do Sądu decyzja jest zatem decyzją Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, który ma swoją siedzibę w Warszawie. Wobec powyższego, stosownie do treści § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 ze zm.) dla obszaru województwa mazowieckiego właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a., stwierdził swoją niewłaściwość w przedmiotowej sprawie i przekazał ją do rozpoznania według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w/w organ ma siedzibę tylko w Warszawie, podczas gdy z § 2 ust. 3 pkt 13 rozporządzenia wynika, że Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji działa w terenie za pomocą utworzonego Ośrodka Zamiejscowego z siedzibą we Wrocławiu Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, obejmującego swym terytorialnym zasięgiem działania województwo dolnośląskie. Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w nim zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż organem w niniejszej sprawie jest Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, którego siedzibą jest Warszawa. Należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja z dnia 7 czerwca 2022 r. nr 1/2022 została wydana przez Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu nie w imieniu własnym, a z upoważnienia właśnie Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji. W aktach sprawy znajduje się upoważnienie nr 5/15/CWCR z dnia 27 kwietnia 2022 r., wydane przez Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji na podstawie art. 268a k.p.a., upoważniające Szefa Ośrodka Zamiejscowego Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu do załatwiania w imieniu organu administracji, jakim jest Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, wszelkich spraw, w tym wydawania decyzji administracyjnych w zakresie rozpatrywania w drugiej instancji środków zaskarżenia od rozstrzygnięć wydawanych na podstawie przepisów u.o.o. oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, przez szefów wojskowych centrów rekrutacji z obszaru województwa dolnośląskiego. Przedmiotowe upoważnienie dotyczy również spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.o.o. Jak już wskazano, zgodnie z art. 34 ust. 2 u.o.o. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji jest organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów k.p.a., w stosunku do szefów wojskowych centrów rekrutacji. Udzielone na podstawie art. 268a k.p.a. upoważnienie wywiera ten skutek, że piastun funkcji organu upoważnia określoną osobę do działania w jego imieniu i wykonywania kompetencji organu administracji publicznej, czyli w tym przypadku Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji. Z mocy takiego upoważnienia osoba działająca z upoważnienia organu nie staje się organem administracji publicznej właściwym w sprawie. Ubocznie zauważyć należy, iż sam składający niniejsze zażalenie zarówno w odpowiedzi na skargę, jak i właśnie w zażaleniu, jako organ skarżony w tej sprawie wskazuje Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji w Warszawie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.