III OZ 75/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji C. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1618/23 w sprawie ze skargi Fundacji C. z siedzibą w J. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2023 r., nr KWT.72.9.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1618/23 odrzucił skargę Fundacji C. z siedzibą w J. (dalej także jako: Fundacja oraz strona skarżąca) na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2023 r., nr KWT.72.9.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W piśmie z dnia 24 czerwca 2023 r. M.G., działając za Fundację, wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2023 r., nr KWT.72.9.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie punktu 2 zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. wezwał M.G. do nadesłania aktualnego na dzień wniesienia skargi dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynika uprawnienie do reprezentowania Fundacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz wykazania umocowania podpisanych pod nim osób do reprezentowania Fundacji (np. statut Fundacji, odpis pełny KRS), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania Sądu pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawartego w aktach sądowych sprawy (k. 30) wezwanie zostało doręczone Fundacji w dniu 28 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.G., działając za Fundację, w piśmie z dnia 29 sierpnia 2023 r. nadesłał udzielone mu pełnomocnictwo do reprezentowania Fundacji w niniejszym postępowaniu sądowym, które zostało sporządzone – jak wskazano w jego treści - w oparciu o umowę zlecenia zawartą z M.G. przez Fundację oraz podpisane przez S.J. działającego w imieniu Zarządu Fundacji, załączając jednocześnie "dokument wygenerowany z danych KRS" stanowiący wydruku zrzutu ekranu ze strony internetowej https://ekrs.ms.gov.pl/. W związku z treścią pełnomocnictwa nadesłanego w załączeniu do pisma z dnia 29 sierpnia 2023 r. i zawartą w jego treści informacją o łączącej M.G. z Fundacją umową zlecenia, Sąd I instancji na podstawie zarządzenia sędzi sprawozdawcy z dnia 27 września 2023 r. wezwał M.G. do wykazania spełnienia przez niego warunków przewidzianych w art. 35 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do pełnienia roli pełnomocnika Fundacji w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pouczając jednocześnie o treści art. 35 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym: "Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej". WSA w Warszawie poinformował jednocześnie, że zgodnie z poglądami orzecznictwa sądów administracyjnych, wyrażonymi m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 784/13 "Z definicji pracownika z art. 2 k.p. nie wynika, aby dana osoba uzyskiwała status pracownika poprzez sam fakt wykonywania pracy na rzecz określonego podmiotu. Ustawodawca wiąże bowiem pojęcie pracownika z prawną formą, poprzez którą dochodzi do zatrudnienia w tym charakterze. Dla ustalenia statusu pracownika nie wystarczy zatem wyłącznie świadczenie pracy, ale konieczne jest określenie warunków pracy w jednej z form przewidzianych w art. 2 k.p.". WSA w Warszawie pouczył jednocześnie, że w przypadku braku spełnienia ww. przesłanek przez M.G., Fundacja jest zobowiązana do nadesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi z dnia 24 czerwca 2023 r. podpisanej przez Prezesa Zarządu Fundacji oraz wyjaśnił, że zgodnie z brzmieniem art. 10 ustawy o fundacjach: "Zarząd fundacji kieruje jej działalnością oraz reprezentuje fundację na zewnątrz". Sąd I instancji zakreślił siedmiodniowy termin na wykonanie powyższego wezwania, licząc od daty jego otrzymania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sądowych sprawy (k. 44) wynika, że wezwanie zostało doręczone do adresata w dniu 6 października 2023 r. Pismem z dnia 10 października 2023 r. M.G., działający za Fundację, ponownie nadesłał udzielone mu pełnomocnictwo do reprezentowania Fundacji, m.in. w postępowaniach sądowych, podpisane przez S.J., jednak tym razem ze wskazaniem, że M.G. jest członkiem Rady Fundacji. Jak wskazał Sąd I instancji, dokument ten nie zawierał prawidłowego podpisu elektronicznego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1618/23 odrzucił skargę Fundacji na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 czerwca 2023 r., nr KWT.72.9.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że strona skarżąca nadesłała, w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji, dokument umocowania dla wnoszącego skargę do reprezentowania skarżącej Fundacji w niniejszym postępowaniu sądowym, ale nie zostało na jego podstawie wykazane spełnienie wymogów określonych w art. 35 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ponadto przesłany dokument nie został podpisany zgodnie z dyspozycją art. 46 § 2b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co doprowadziło WSA w Warszawie do konstatacji, że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Fundacji, która zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie oraz zarzuciła WSA w Warszawie niedokonanie wyczerpującej analizy sprawy, przede wszystkim poprzez brak sprawdzenia KRS Fundacji oraz tego, że M.G. jest członkiem organu nadzoru Fundacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione, mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W rozpatrywanej sprawie Fundacja wniosła skargę do Sądu I instancji dotkniętą brakiem formalnym, polegającym na niewykazaniu umocowania osoby, która podpisała skargę, do reprezentowania strony skarżącej, stosownie do przepisów art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organ lub osoby, o których mowa w ww. przepisie, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a). Niezłożenie zaś takiego dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania osoby prawnej stanowi brak formalny pisma (w tym zażalenia), który podlega uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego wydziału w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie, podlega odrzuceniu. Przywołane przepisy regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze, właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). W toku niniejszego postępowania Fundacja na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. została wezwana do nadesłania aktualnego na dzień wniesienia skargi dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynika uprawnienie do reprezentowania Fundacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz wykazania umocowania podpisanych pod nim osób do reprezentowania Fundacji (np. statutu Fundacji, czy odpisu pełnego KRS), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca nadesłała pełnomocnictwo udzielone M.G. przez osobę wskazującą, że działa w imieniu Zarządu Fundacji oraz wydruk zrzutu ekranu ze strony internetowej https://ekrs.ms.gov.pl/. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nadesłanie przez stronę skarżącą zrzutu ekranu ze strony internetowej https://ekrs.ms.gov.pl/, zamiast dokumentu wymaganego przez Sąd I instancji, tj. odpisu pełnego KRS aktualnego na dzień wniesienia skargi, z którego wynikałoby uprawnienie osoby podpisującej pełnomocnictwo do reprezentowania Fundacji, nie mogło oznaczać skutecznego zrealizowania wezwania Sądu I instancji w tym zakresie i tym samym uzupełnienia braków formalnych skargi wnoszonej przez Fundację i już samo to stanowiło podstawę do odrzucenia skargi w niniejszej sprawie – jako obarczonej brakami formalnymi – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy brak pełnomocnictwa upoważniającego osobę podpisującą skargę w imieniu Fundacji do reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi oraz brak odpisu KRS Fundacji w aktach sprawy, Sąd I instancji prawidłowo wezwał Fundację do usunięcia wskazanych braków formalnych oraz właściwie pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania w zakreślonym w nim terminie, tj. o rygorze odrzucenia wniesionej skargi. W sytuacji zasygnalizowanych w wezwaniu braków formalnych w przedstawionym zakresie, na Fundacji ciążył obowiązek zastosowania się do wezwań Sądu I instancji i przedłożenia wymaganego przez niego dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania strony w postępowaniu oraz określającego sposób tej reprezentacji, tj. właściwego pełnomocnictwa oraz odpisu KRS Fundacji. Nie ma bowiem podstaw, aby obowiązek polegający na wykazaniu umocowania do działania w imieniu strony przerzucać na sąd. Sąd administracyjny, wbrew stanowisku zawartym w zażaleniu, nie jest uprawniony do działania w imieniu stron tego postępowania, a do tego doprowadziłoby nałożenie na niego obowiązku weryfikacji danych osoby działającej za stronę z danymi wynikającymi z odpowiedniego rejestru, nawet tak dostępnego jak KRS. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i prawidłowe w świetle powołanych wyżej przepisów. W realiach niniejszej sprawy należy podkreślić, że dokument przedstawiający jedynie zrzut ekranu strony internetowej ekrs zawierającej część informacji zawartych w KRS oraz odsyłającej do linków pozwalających pobrać zainteresowanemu wydruk informacji pełnych lub wydruk informacji aktualnych, nie może stanowić dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 685 ze zm.), moc dokumentów urzędowych mają wydane przez Centralną Informację odpisy, wyciągi i zaświadczenia oraz udzielane informacje, jeżeli zostały wydane w postaci papierowej lub elektronicznej, z zastrzeżeniem, że z art. 4 ust. 4a ustawy wynika, że moc dokumentów urzędowych posiadają również pobrane samodzielnie wydruki komputerowe informacji o podmiotach wpisanych do rejestru, jeśli są aktualne i pełne, co – jak wynika z informacji znanej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu – było już wielokrotnie wyjaśniane Fundacji, m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2023 r. o sygn. akt III OZ 502/23, czy postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 18/23. W związku z powyższym w realiach niniejszej sprawy uznać należało, że mimo częściowo błędnego uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zapadłe na jego mocy rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi fundacji było prawidłowe. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.