III OZ 748/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 710/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 lipca 2025 r. nr SKO Gd/2767/25 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 710/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku"), po rozpoznaniu wniosku A.M. (dalej: "skarżąca"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 lipca 2025 r. nr SKO Gd/2767/25 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Gdańsku wskazano, że skarżąca nieodwracalnego skutku, o którym mowa art. 61 § 3 p.p.s.a. upatruje w konsekwencjach uzyskania przez decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 18 kwietnia 2025 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia waloru ostateczności oraz niemożności zrealizowania uprawnienia w postaci rozpoznania odwołania od tej decyzji. Odnośnie skutków uzyskania cechy ostateczności przez decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 18 kwietnia 2025 r., Sąd I instancji zauważył, że skutki te nie wynikają wprost z zaskarżonego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ale z potencjalnego zrealizowania inwestycji dla której wydano decyzję środowiskową. Zagrożenie wystąpieniem przesłanek wstrzymania, tj. znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków jest związane z innym aktem niż zaskarżony w niniejszej sprawie oraz z innym przedmiotem sprawy. Z tego powodu nie jest możliwa ocena tych okoliczności w kontekście wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Powołując się na uchwałę NSA z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22 WSA w Gdańsku wskazał, że nie można przy tym zaakceptować sytuacji, w której skarżąca domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, w istocie zmierza do wstrzymania wykonania decyzji, której nie zaskarżyła do sądu administracyjnego i która nie mieści się granicach rozpoznawanej sprawy. Podkreślone przez Sąd I instancji zostało, że jeśli zaskarżone postanowienie zostanie prawomocnie wyeliminowane z obrotu prawnego przez sąd administracyjny i jeżeli wskazany w nim powód stanowił jedyną przesłankę uniemożliwiającą rozpoznanie odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Gdańska z 18 kwietnia 2025 r., to obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie rozpoznanie wniesionego przez Skarżącą odwołania. Ta okoliczność nie nosi zatem znamion nieodwracalnego skutku, uzasadniającego wstrzymanie zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie odnotowane zostało, że postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania od decyzji stanowi rozstrzygnięcie formalne, nie odnoszące się w ogóle do istoty sprawy, a zatem nie jest oparte na przepisie prawa materialnego. W związku z tym nie przyznaje uprawnień, ani nie nakłada na nikogo obowiązku. Adresat takiej postanowienia nie nabywa na jego podstawie żadnych uprawnień, zatem nie może dobrowolnie go wykonać. Postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji nie może być również wykonywane w drodze egzekucji administracyjnej, ponieważ nie nakłada na nikogo żadnych obowiązków, a jedynie oznacza, że adresat nie może skutecznie wnieść odwołania od decyzji. Pismem z 13 października 2025 r. skarżąca wywiodła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 października 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 710/25 wnosząc o jego zmianę bądź uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia sprawia, że decyzja organu I instancji staje się ostateczna i prowadzi do realizacji inwestycji sprzecznej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącej, inwestycja w sposób realny i znaczący będzie negatywnie oddziaływać na środowisko, tj. na życie i zdrowe mieszkańców dzielnicy. Wskazała, że cały ruch pojazdów transportujących odpady będzie odbywał się bezpośrednio pod oknami jej mieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma uchwała podjęta w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22, zgodnie z którą: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania, – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 (...) (p.p.s.a. – przyp. NSA), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." Jak wynika z uzasadnienia cytowanej uchwały "sprawa zainicjowana skargą na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, czy też postanowienie o niedopuszczalność odwołania ma charakter procesowy, w takim przypadku złożony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być uwzględniony, albowiem zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, nie ma bowiem charakteru materialnoprawnego. Natomiast złożony w takich okolicznościach wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, dotyczy decyzji, która nie została podjęta w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy, a więc sprawy zainicjowanej wniesioną skargą.". W tym stanie rzeczy argumentacja skarżącej odwołująca się do skutków wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na skutek stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.