III OZ 739/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1195/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 24 maja 2024 r. nr DKS-DKSZK.0134.149.2023.DD w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 5 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1195/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia [...] ("skarżąca") na decyzję Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 24 maja 2024 r. nr DKS-DKSZK.0134.149.2023.DD w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W piśmie z dnia 24 września 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że wyrok został ogłoszony w dniu 5 września 2025 r., a uczestnictwo w rozprawie nie było obowiązkowe, zaś rozprawa nie była zorganizowana w formie elektronicznej z możliwością zdalnego uczestnictwa. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej brak uczestnictwa w rozprawie nie może być uznany za jakiekolwiek uchybienie strony czy jej pełnomocnika. Dalej pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że już następnego dnia została podjęta próba dowiedzenia się o treści rozstrzygnięcia w sprawie, jednak telefonicznie nie uzyskano żadnej informacji, zaś na portalu internetowym Passa do dnia dzisiejszego nie pojawiła się ani treść wyroku, ani nagranie posiedzenia, ani skan protokołu z rozprawy. To powoduje, iż pełnomocnik strony nie miał w ogóle wiedzy, co do faktu ogłoszenia oraz pełnej treści wyroku. Co istotne, jeden z pełnomocników, aby uniknąć takiej sytuacji założył konto na Portalu Passa, właśnie po to, by w każdej chwili mieć stały podgląd w aktualne akta sprawy. Tymczasem ostatni wpis w Portalu jest datowany na dzień 21 marca 2025 r., a zatem nawet nie ma zawiadomienia o rozprawie. Pełnomocnik strony skarżącej zwrócił uwagę, że według zasad prowadzenia Portalu przez sąd, informacje w sprawie powinny pojawiać się na bieżąco, automatycznie, bez konieczności składania kolejnych wniosków. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej skoro w systemie Passa nie było żadnej informacji o wydaniu wyroku, to uzasadnione było przyjęcie, że nie został on jeszcze ogłoszony. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał również, że szczególnego podkreślenia wymaga, iż sam status sprawy "zakończona" nie przesądza o wydaniu wyroku, a jedynie o zamknięciu rozprawy. Zgodnie bowiem z art. 139 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) ogłoszenie wyroku może zostać odroczone na czas do czternastu dni. Następnie pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że w dniu 18 września 2025 r. doręczono mu wniosek o sporządzenie uzasadnienia złożony przez pełnomocnika KNF i dopiero z tego pisma strona powzięła wiedzę, iż jej skarga została oddalona. Wobec tego dopiero wówczas powstała przyczyna, dla której zasadne jest złożenie wniosku o uzasadnienie. Dotychczas nie było podstaw do składania wniosku o uzasadnienie wyroku będącego zapowiedzią wniesienia środka odwoławczego, skoro nie było informacji o wyroku i jego treści, a zatem brak byłoby gravamen. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej nie ma winy w braku złożenia wniosku o uzasadnienie w terminie tygodniowym od dnia 5 września 2025 r. Postanowieniem z 13 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że strona, która została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, należycie dbająca o własne interesy, nie może jako usprawiedliwienie uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazywać, że udostępnione jej akta w postaci elektronicznej nie były na bieżąco aktualizowane i w związku z tym nie była świadoma, że w dniu, w którym miała odbyć się rozprawa, wydany został wyrok. Skoro zatem pełnomocnik strony skarżącej był zawiadomiony o terminie rozprawy, to winien zdawać sobie sprawę z tego, że we wskazanym w tym zawiadomieniu dniu mógł zostać wydany wyrok. W tej sytuacji możliwe było uzyskanie wiedzy o fakcie wydania wyroku i jego treści choćby drogą telefoniczną. Pełnomocnik strony skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje wprawdzie, że "już następnego dnia została podjęta próba dowiedzenia się o treści rozstrzygnięcia w sprawie, jednak telefonicznie nie uzyskano żadnej informacji", jednakże nie podaje żadnych szczegółów na temat podjętego kontaktu telefonicznego i nie wyjaśnia dlaczego nie zakończył się on uzyskaniem informacji na temat wyroku wydanego w sprawie. Sąd w tej sytuacji nie może ocenić, czy taka okoliczność mogła mieć wpływ na możliwość zachowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, aby niedokonanie przedmiotowej czynności procesowej w terminie nastąpiło bez jego winy. Z treści wniosku o przywrócenie terminu nie wynika bowiem aby dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Pismem z 1 grudnia 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z 13 listopada 2025 r. zarzucając naruszenie przepisów prawa, tj. 1) przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nastąpiło w sposób zawiniony przez stronę skarżącą; 2) naruszenie przepisu art. 12a § 5 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż informacja w systemie informatycznym nie jest miarodajna dla strony postępowania i jej pełnomocnika; 3) naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości postanowienia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Arkadiusza Koziarskiego i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie; 2) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania skargowego oraz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. 3) dopuszczenie dowodu z print screen'a systemu Passa z dnia 23 września i 16 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do złożenia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw, w sytuacji gdy upływ określonego terminu procesowego wywołuje dlań negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma zatem ustalenie, że uchybienie nastąpiło (rozpoczął i zakończył bieg termin procesowy) i że zdarzenie to nie nastąpiło z winy strony. Stosowanie omawianej instytucji winno odbywać się wyjątkowo i być traktowane w sposób ścisły, ograniczony tylko do szczególnych okoliczności, w sposób niewypaczający zasady wyważonego formalizmu i dyscypliny procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu w kontekście badania zasadności jego przywrócenia winien być oceniany przez pryzmat wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy, biorąc przy tym pod uwagę także uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. W procesie oceny występowania ewentualnego zawinienia należy uwzględniać, że winą może być obarczona również osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej, co dotyczy w szczególności działania profesjonalnego pełnomocnika umocowanego w sprawie. Ponadto w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy osoby te dochowały reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącej z uchybieniem terminu złożył wniosek o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazuje, że skarżącej nie można przypisać jakiejkolwiek winy, a jej brak dodatkowo uzasadniają następujące okoliczności faktyczne: - brak obowiązku stawiennictwa na rozprawie, co powoduje, że samo doręczenie zawiadomienia o rozprawie nie wyłącza możliwości przywrócenia terminu do założenia wniosku i nie determinuje winy skarżącego w uchybieniu terminu; - brak uzyskania informacji telefonicznej, przy czym wbrew twierdzeniom Sądu dla uprawdopodobnienia braku winy nie są wymagane dowody na negatywną okoliczność nieuzyskania informacji; - brak informacji o wydaniu i treści wyroku w sprawie w Systemie Passa utrzymujący się na dzień 23 września 2025 r., a następnie pojawienie się antydatowanych na dzień 15 lipca 2025 r. i 8 września 2025 r. wpisów w tymże Systemie zawierających skany akt sprawy wraz z wyrokiem. Zdaniem strony skarżącej brak winy został przez nią uprawdopodobniony, gdyż oparcie się na informacji dostępnej w Systemie Passa powinno w pełni uzasadniać jej zachowanie potwierdzając dołożenie przez pełnomocnika należytej staranności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie jest nieuzasadnione, a argumentacja w nim podniesiona nietrafna. Na wstępie należy wskazać, że pełnomocnikowi strony skarżącej doręczono 21 lipca 2025 r. zawiadomienie o terminie rozprawy. Był on zatem w posiadaniu informacji o dacie rozprawy, na której istniała możliwość wydanie wyroku w sprawie. Rację ma pełnomocnik strony skarżącej, że stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe, jednak w świetle powyżej opisanych kryteriów staranności, nie zwalnia to pełnomocnika z obowiązku dbania o interesy podmiotu, który reprezentuje, m.in. poprzez posiadanie aktualnej wiedzy o stanie sprawy, czemu wydatnie mogłoby pomóc stawienie się na rozprawie przed sądem. Brak udziału pełnomocnika w rozprawie jest okolicznością, której ewentualnych negatywnych skutków nie można przerzucać na sąd. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Natomiast zgodnie z art. 12a § 5 p.p.s.a. sąd, w odniesieniu do akt w postaci elektronicznej, udostępnia stronom akta sprawy w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 307). Z powyższych przepisów nie wynika, że brak zaktualizowanych akt sprawy w systemie teleinformatycznych wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Udostępnienie, lub nie, akt sprawy sądowej w postaci elektronicznej nie ma związku ze sposobem liczenia terminów do dokonania czynności procesowych określonych w p.p.s.a. Ustawa ta nie zawiera regulacji prawnej, która odnosiłaby się do takiej sytuacji i nakazywałby liczenie jakiegokolwiek terminu procesowego od daty udostępnienia akt w portalu teleinformatycznym. Jest to argumentacja całkowicie chybiona. Akceptując argumentację skarżącej należałoby przykładowo przyjąć, że datą, która decyduje o rozpoczęciu biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest data ogłoszenia wyroku, ale data dołączenia do akt sprawy pisemnej wersji odpisu wyroku, czyli czynność czysto techniczna, niemająca żadnego wpływu na byt prawny wyroku. Mając na uwadze powyższe należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), należycie dbająca o własne interesy, nie może jako usprawiedliwienie uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazywać, że udostępnione jej akta w postaci elektronicznej nie były na bieżąco aktualizowane i w związku z tym nie była świadoma, że w dniu, w którym miała odbyć się rozprawa, wydany został wyrok. Dodatkowo należy podkreślić, że istnieją również inne sposoby uzyskania informacji o orzeczeniu zapadłym w sprawie, np. poprzez ePUAP, który jest powszechną już drogą komunikacji z sądami administracyjnymi w całej Polsce. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że próbował uzyskać informację telefoniczną o zapadłym rozstrzygnięciu w sprawie, jednak lakoniczne wskazanie, że "telefonicznie nie uzyskano żadnej informacji" jest niewystarczające do uznania, że w sprawie dochowano należytej staranności, wymaganej od profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącej nie przedstawił okoliczności z jakich powodów podjęta próba uzyskania informacji zakończyła się niepowodzeniem. Ponadto pomimo ww. niepowodzenia pełnomocnik skarżącej nie podjął ponownej próby skontaktowania się z sądem celem uzyskania informacji o ewentualnie zapadłym orzeczeniu, co nie wypełnia opisywanej powyżej przesłanki dochowania należytej staranności. Profesjonalny pełnomocnik, jako osoba dbająca należycie o interesy swojego mocodawcy, winien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia terminowości dokonywanych czynności procesowych, czego w niniejszej sprawie nie można stwierdzić. Stąd prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, że nie był w stanie ocenić, czy taka okoliczność mogła mieć wpływ na możliwość zachowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym należy uznać, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, aby niedokonanie przedmiotowej czynności procesowej w terminie nastąpiło bez jego winy. Tym samym nie wykazano zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu. W sprawie nie zaistniała przeszkoda nie do przezwyciężenia, uniemożliwiająca dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.. ----------------------- 7