III OZ 72/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 368/24 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Rektora [...] z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr WL.D.SP.427.96.2024 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 368/24, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej p.p.s.a.), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Rektora [...] z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr WL.D.SP.427.96.2024 w przedmiocie skreślenia A. G. z listy studentów. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca mimo uzasadnienia wniosku nie uprawdopodobniła, że zachodzi w stosunku do niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała jedynie w sposób ogólny, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, powodujące trwałą zmianę rzeczywistości i w konsekwencji konieczność ponownego ubiegania się o wpis na listę studentów. Jednak w ocenie Sądu na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zakwestionowanego orzeczenia nie przywołała żadnych konkretnych okoliczności i dowodów, które mogłyby uzasadniać, że istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania wobec niej trudnych do odwrócenia skutków. Sąd dodał, że trudności w zaliczeniu roku, w przypadku odmowy wstrzymania wykonania decyzji o skreśleniu z listy studentów, nie mogą być uznane za powodującą niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie bowiem z § 41 ust. 2 Regulaminu studiów [...] student, który po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku przerwał studia lub został skreślony z listy studentów ma prawo ubiegać się o ich wznowienie nie później niż po upływie 3 lat od 1 dnia semestru, w którym nastąpiło skreślenie z listy studentów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez niewstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sytuacji wykazania przez skarżącą niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Rektora [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wskazała na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody polegającej na uniemożliwieniu kontynuowania edukacji. Skarżąca uczęszczała na zajęcia, podchodziła do kolokwiów, które zaliczała, jednakże uniemożliwiono jej kontynuowanie edukacji. Odnosząc się do stanowiska sądu wskazała, że nie jest prawdą, aby po skreśleniu z listy studentów mogła ona ubiegać się o wznowienie studiów. Jak wynika z treści § 41 ust. 5 Regulaminu studiów zezwolenie na ponowne podjęcie studiów nie jest udzielane w razie skreślenia bądź rezygnacji ze studiów po wykorzystaniu regulaminowych możliwości powtarzania, o których mowa w § 37 ust. 1, a także w razie skreślenia lub rezygnacji ze studiów po niezaliczeniu powtarzanego przedmiotu. W odpowiedzi na zażalenie Rektor [...] wniósł o oddalenie zażalenia. Wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzi w stosunku do niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Szkoda i skutki winny być kwalifikowane czyli przekraczać normalne następstwa związane z wykonaniem aktu. Rektor wyjaśnił, iż w wyniku niezaliczenia powtarzanego przedmiotu skarżąca nie uzyskała promocji na kolejny, tj. [...] semestr, brak jest zatem podstaw do kontynuacji przez skarżącą studiów na kolejnym semestrze, w tym zaliczania egzaminów i przedmiotów. W piśmie z 5 września 2024 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z indeksu elektronicznego studenta na dzień 7 sierpnia 2024 r., na okoliczność wykazania, że została wpisana na kolejny semestr studiów i uczęszczała na zajęcia, uzyskiwała zaliczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z ich wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnego aktu lub czynności, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 21 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1548/18, LEX nr 2513909, z 14 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 691/17, LEX nr 2639594). Jednocześnie, jak trafnie zauważył organ w odpowiedzi na zażalenie, szkoda i skutki winny być kwalifikowane, czyli przekraczać normalne następstwa związane z wykonaniem aktu. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązującą w tym zakresie zasadą jest wykonalność ostatecznych decyzji administracyjnych. Jednocześnie kompetencja do wstrzymania aktu lub czynności przez sąd na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd może, lecz nie musi udzielić skarżącemu ochrony tymczasowej (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 61, pkt 7). Podkreślić też należy, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony lub sam wniosek złożony w skardze. Wniosek ten musi zostać uzasadniony, a jego uzasadnienie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (zob. stanowisko NSA w postanowieniach: z 6 kwietnia 2022 r., II GZ 76/22, LEX nr 3341853 i z 8 listopada 2022 r., II OSK 2321/22, LEX nr 3433102). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca nie wykazała niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca wskazała na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polegającej na uniemożliwieniu kontynuacji edukacji. Jest to normalne następstwo wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów. Jakkolwiek niewątpliwie decyzja ta ma dla studenta charakter dolegliwy, to jej wydanie nie wiąże się z nadzwyczajną szkodą. O spełnieniu przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do decyzji o skreśleniu z listy studentów można by mówić np. w sytuacji wykazania przez stronę, że zaprzestanie kształcenia spowoduje utratę możliwości utrzymania się na skutek zaprzestania wypłaty przyznanego stronie stypendium. Dopiero taka kwalifikowana szkoda uzasadniałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie powołała się na jakiekolwiek skutki wykonania zaskarżonej decyzji, poza typowymi skutkami związanymi ze skreśleniem z listy studentów. Prawidłowo też ustalił Sąd I instancji, że zgodnie z § 41 ust. 2 Regulaminu studiów [...] student, który po zaliczeniu co najmniej pierwszego roku przerwał studia lub został skreślony z listy studentów ma prawo ubiegać się o ich wznowienie nie później niż po upływie 3 lat od 1 dnia semestru, w którym nastąpiło skreślenie z listy studentów. W przypadku uchylenia decyzji o skreśleniu z listy studentów powołany przez skarżącą § 41 ust. 5 Regulaminu studiów (nieprawidłowo powołany w zażaleniu jako § 41 ust. 2) nie znajdzie zastosowania, ponieważ w razie uwzględnienia skargi nie doszłoby do skutecznego skreślenia skarżącej z listy studentów. Uchylenie decyzji powoduje bowiem powrót do stanu sprzed skreślenia z listy studentów, tym samym skarżąca mogłaby wówczas kontynuować kształcenie. Przesądza to o odwracalności skutku prawnego skreślenia z listy studentów. Jednocześnie pod kątem udzielenia ochrony tymczasowej bez znaczenia są powołane w zażaleniu okoliczności związane z uczęszczaniem na zajęcia, pobraniem opłaty tytułem czesnego czy wpisaniem skarżącej na [...] semestr studiów. Okoliczności te w żaden sposób nie rzutują na ocenę, czy wykonanie decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy skarżącej na okoliczność wykazania, że została wpisana na kolejny semestr studiów i uczęszczała na zajęcia, uzyskiwała zaliczenia, gdyż okoliczność ta jest irrelewantna pod kątem oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Ocena ta sprowadza się bowiem wyłącznie do analizy spełnienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., podczas gdy uczęszczanie na zajęcia i wpisanie na kolejny semestr studiów nie są okolicznościami świadczącymi o znacznej szkodzie lub trudnych do odwrócenia skutkach, które mogą wiązać się z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.