III OZ 714/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 736/20 o odrzuceniu skargi K.P. na bezczynność Platformy Obywatelskiej Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w Warszawie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: 1) podjąć zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2) oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 736/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi K.P. na bezczynność Platformy Obywatelskiej Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 października 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił stronie skarżącej kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi te zostały sprecyzowane w art. 46 P.p.s.a. W świetle art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Z kolei przepis art. 46 § 2a P.p.s.a. stanowi, że w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, to powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania pism, przewidziane w w/w przepisie, dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (art. 46 § 2b P.p.s.a.). Wobec powyższego uznać należy, że skarga – jako pismo w postępowaniu sądowym – musi być opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W przypadku braku tego elementu, sąd wzywa stronę skarżącą do podpisania skargi w przewidziany prawem sposób. Nieuzupełnienie w terminie tego braku formalnego skargi skutkuje jej odrzuceniem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W niniejszej sprawie K.P. wniósł za pośrednictwem organu skargę, która nie zawierała prawidłowego podpisu strony. Wezwanie Sądu do usunięcia braku formalnego skargi, przez jej podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, doręczono skarżącemu w dniu 25 stycznia 2021 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia w/w braku formalnego skargi upłynął zatem w dniu 1 lutego 2021 r. Skarżący w dniu 25 stycznia 2021 r. skierował do Sądu drogą elektroniczną przez ePUAP pismo zatytułowane "Odpowiedź na wezwanie", w którym wskazał, że w załączeniu przesyła skargę podpisaną podpisem elektronicznym. Z akt sprawy wynika jednak, że załącznik do pisma z dnia 25 stycznia 2021 r. zatytułowany "Skarga na bezczynność" nie zawiera podpisu strony. Podpisane zostało jedynie pismo przewodnie. W konsekwencji skarga nie została podpisana przez skarżącego, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia K.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając Sądowi pierwszej instancji nadmierny formalizm i w konsekwencji nieprawidłowe odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt III OZ 714/21 zawiesił postępowanie w sprawie rozpoznania zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W rozpoznawanej sprawie Sądowi wiadomy z urzędu jest fakt, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I FPS 2/21 zawisło postępowanie z wniosku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I FZ 92/21, na podstawie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którymi podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?". Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z dnia 30 czerwca 2021 r. oraz argumentację skarżącego podniesioną w zażaleniu uznał, że w tej sprawie zasadne jest zawieszenie postępowania sądowego. Zagadnienie będące przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów NSA dotyczy bowiem wykładni art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., a więc kwestii prawnej mającej istotne znaczenie w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. akt I FPS 2/21 w dniu 6 grudnia 2021 r. podjął następującą uchwałę: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 P.p.s.a., sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie. Z uwagi na fakt wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 6 grudnia 2021 r. uchwały w sprawie o sygn. akt I FPS 2/21, w oparciu o art. 128 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzeczono, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do rozpoznania zażalenia K.P., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, o czym stanowi art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2a P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W świetle art. 46 § 2b P.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Z art. 49 § 1 P.p.s.a. wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Stosownie do jego treści, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższy przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd jest zobowiązany do odrzucenia skargi. W rozpoznawanej sprawie K.P. – na skutek wykonania wezwania Sądu pierwszej instancji do podpisania skargi – nadesłał skargę drogą elektroniczną, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego zatytułowanego: "Odpowiedź na wezwanie", zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod tym właśnie pismem przewodnim, a nie pod załączoną do niego skargą. Należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 6 grudnia 2021 r. sygn. akt I FPS 2/21 stwierdził, że: "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Wobec powyższego, stanowisko Sądu pierwszej instancji o niedopuszczalności skargi K.P. z uwagi na jej niepodpisanie – należało uznać za prawidłowe. Pismo ogólne zawierające wyłącznie informację o załączonej do tego pisma niepodpisanej skardze nie jest odrębnym zbiorem danych zawierającym całość znaczeniową komunikatu kierowanego do sądu administracyjnego. Brak podpisania skargi stanowi brak formalny, w każdym przypadku uzasadniający wezwanie strony do uzupełnienia skargi. Jednocześnie informacja o tym, w jaki sposób podpisać załączniki oraz następnie załączyć je do pisma głównego może stanowić przedmiot odpowiedniego pouczenia. Natomiast naruszenie powyższego wymogu można by rozważyć również w kontekście przyczyny usprawiedliwiającej nieuzupełnienie braku formalnego, uzasadniającej przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. uzasadnienie w/w uchwały). Kwestia ewentualnego przywrócenia terminu nie jest jednak przedmiotem niniejszego postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem dotyczącym wyłącznie odrzucenia skargi z powodu niespornego uchybienia terminu do uzupełnienia jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 2 postanowienia.