III OZ 696/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1770/25 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 września 2024 r. nr 2212.DSS w przedmiocie odmowy przyznania emerytury wojskowej w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 października 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1770/25 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący 1 września 2025 r. wniósł skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 17 września 2024 r. nr 2212.DSS w przedmiocie odmowy przyznania emerytury wojskowej w drodze wyjątku. Jeszcze przed wniesieniem skargi, w piśmie z 14 lipca 2025 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd nie podzielił jednak stanowiska skarżącego, który podnosił, że uchybienie terminu wynikało z błędu, w jaki został wprowadzony treścią pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, bowiem sądził, że może zwrócić się do sądu o przyznanie pomocy finansowej. Dopiero po uzyskaniu informacji telefonicznej z sądu zrozumiał, że w pouczeniu zawartym w decyzji nie chodziło o pomoc finansową lecz o pomoc prawną. Pomoc taka została następnie skarżącemu przyznana w osobie rady prawnego Odmawiając przywrócenia terminu Sąd zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 26 września 2024 r., a więc termin do wniesienia skargi upłynął 28 października 2024 r. Skarga została natomiast wniesiona, za pośrednictwem organu, w dniu 1 września 2025 r. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, aby skarżący został błędnie pouczony przez organ. Treść pouczenia była jasna i jednoznaczna. Organ wskazał w nim, że "Od niniejszej decyzji stronie służy prawo złożenia skargi (w 2 egz.) za pośrednictwem organu, który wydał decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji stronie." Następnie organ zawarł pouczenie o przysługującym stronie prawie do zwrócenia się do sądu administracyjnego o przyznanie prawa pomocy, jednak – zdaniem Sądu – wobec wyżej przywołanej formuły pouczenia o trybie i terminie wniesienia skargi, nieuprawnione było twierdzenie skarżącego, że z treści pouczenia nie dowiedział się o przysługujących mu środkach zaskarżenia. Sąd dodał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy 2 września 2024 r., a więc na 15 dni przed wydaniem zaskarżonej w sprawie decyzji. Zażalenie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu że skarżący nie wykazał braku zawinienia w dochowaniu terminu do wniesienia skargi, pomimo iż uchybienie terminu nastąpiło w związku z niejasną i niepełną treścią pouczenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z 17 września 2024 r., nr 2212/DSS, co wzbudziło u skarżącego usprawiedliwione, błędne przekonanie odnośnie do charakteru prawa pomocy, które jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący utożsamiał z uzyskaniem wsparcia finansowego (przysporzeń na swoją rzecz), nie zaś instytucją określoną w art. 244 oraz art. 245 p.p.s.a., zwalniającą z obowiązku ponoszenia kosztów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem ograniczyło konstytucyjne prawo do sądu. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o oddalenie zażalenia. Podniósł, że Sąd dokonał prawidłowej oceny winy strony w zachowaniu terminu do dokonania czynności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. "Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu". Wymogiem przywrócenia terminu do dokonania czynności (tu: wniesienia skargi o wznowienie postępowania) jest brak winy. Strona składając wniosek o przywrócenie terminu zobligowana jest do uprawdopodobnienia braku winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2010 r., II OZ 352/10 oraz z 7 sierpnia 2008 r., I OZ 581/08). Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony (tak NSA w postanowieniu z 16 maja 2024 r., I OZ 239/24). W niniejszej sprawie strona nie powołała się na okoliczności uprawdopodobniające brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Jak to trafnie przyjął Sąd I instancji, zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie co do prawa wniesienia do sądu administracyjnego skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W pouczeniu wskazano ponadto: "Strona ma możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy lub o zwolnienie od kosztów postępowania. Wniosek w tej sprawie składa się bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przed wszczęciem postępowania lub w trakcie postępowania" (k. 165 akt administracyjnych). Wobec jednoznacznego pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu za pozbawione podstaw należy ocenić stanowisko skarżącego, jakoby uchybienie terminu wynikało z błędu, w jaki został wprowadzony treścią pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że decyzje administracyjne są niekiedy pisane skomplikowanym językiem, zaś adresat decyzji ma prawo do jej niezrozumienia. Niemniej, w okolicznościach niniejszej sprawy wspomniany przez stronę wniosek "o przyznanie prawa do pomocy finansowej" wpłynął do WSA w Warszawie jeszcze przed wydaniem i doręczeniem decyzji, a więc pouczenie zawarte w tej decyzji nie mogło stanowić podstawy działania skarżącego. W ww. wniosku skarżący wskazuje, że o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa do pomocy dowiedział się na podstawie pisma organu z 13 sierpnia 2024 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że strona ma na myśli decyzję wydaną w I instancji z 13 sierpnia 2024 r. Jednakże zgodnie z prawidłowym pouczeniem zawartym w tej decyzji, skarżący zwrócił się do organu o ponowne rozpoznanie sprawy (i jednocześnie do sądu o przyznanie owej "pomocy"). W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została wydana decyzja Ministra Obrony Narodowej z 17 września 2024 r. nr 2212.DSS utrzymująca w mocy decyzję I instancji. Otrzymując tę decyzję i zapoznając się z zawartym w niej pouczeniem, skarżący powinien mieć świadomość konieczności wniesienia skargi na tę decyzję do sądu. Podsumowując, brak jest podstaw do przyjęcia, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło pomimo braku winy strony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.