III OZ 664/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 582/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Z.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 9 listopada 2023 r., II SA/Wr 582/23, po rozpoznaniu wniosku Z. M. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") odmówił wstrzymania wykonania postanowienia SKO w [...] (dalej "organ") z [...] lipca 2023 r., nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] (dalej: "organ pierwszej instancji") z [...] czerwca 2023 r., nr [...] Postanowieniem tym organ pierwszej instancji, w oparciu o art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), nałożył na skarżącego grzywnę w kwocie [...] zł, wzywając do jej uiszczenia w terminie 21 dni do daty doręczenia postanowienia. Jednocześnie organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do wykonania tytułu egzekucyjnego z [...] listopada 2022 r., nr [...], nakazującego wnioskodawcy usunięcie będących w jego posiadaniu odpadów nielegalnie składowanych na nieruchomości nr [...] w obr. nr [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał przesłanek wskazujących na zasadność jego wniosku o wstrzymanie określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca uzasadniając swoje żądanie ograniczył się bowiem tylko i wyłącznie do zawnioskowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wskazując, że jego wykonanie spowoduje znaczną szkodę majątkową. Nie zostało zatem wyjaśnione, jakie realne, konkretne skutki, czy też szkodę pociągnie za sobą uiszczenie grzywny wymierzonej postanowieniem będącym przedmiotem skargi. Twierdzenie skarżącego, że poniesienie wydatku w kwocie [...] zł nie może nastąpić bez uszczerbku dla własnego utrzymania, WSA we Wrocławiu ocenił jako zbyt ogólnikowe. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że obciążenie finansowe, jeśli w wyniku kontroli sądowej okaże się niezasadne, podlega zwrotowi, co za tym idzie ma charakter odwracalny, nie można zatem mówić o skutku, którego usunięcie będzie co najmniej bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że przesłanką przemawiającą za zastosowaniem ochrony tymczasowej nie może być subiektywne przekonanie strony o zasadności wniesionej skargi, gdyż ocena wniosku następuje na etapie postępowania sądowego przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia organu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ustalenia organów obu instancji pozostają błędne, albowiem nie istnieje już przedmiot, do wykonania którego skarżący miałby zostać przymuszony, bowiem obowiązek nałożony na niego przez organy został już wykonany, o czym świadczy stan nieruchomości oraz zgromadzona w sprawie dokumentacja zdjęciowa. Ponadto sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie grzywny, która może być przez organ nakładana wielokrotnie. Dlatego zdaniem wnioskodawcy zobowiązywanie go do zapłaty jakiejkolwiek kwoty przed ostatecznym rozpatrzeniem skargi przez Sąd pierwszej instancji, spowoduje ryzyko wystąpienia po jego stronie znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków prawnych, a "skarżący kolejnymi grzywnami będzie nadal przymuszany do wykonania czegoś, co już zostało wykonane". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia z punktu zaistnienia określonych przesłanek wskazanych przepisami prawa. Stosownie bowiem do art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w ww. przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić należy, że wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T.Woś [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s. 335 i n.). Jednocześnie wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przedstawienia we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i poparcia ich wszelkimi możliwymi dowodami, na uprawdopodobnienie istnienia realnego i bezpośredniego zagrożenia wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków Przy czym okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni argumentację Sądu pierwszej instancji dotyczącą braku przedstawienia przez skarżącego odpowiednich argumentów, które przemawiałyby za istnieniem zdarzeń uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zamieszczając w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanego aktu skarżący nie wykazał przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek ten nie został bowiem poparty podaniem okoliczności, które uprawdopodobniałyby, a tym samym uzasadniały zastosowanie ochrony tymczasowej. Wskazane przez skarżącego przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia zostały oparte wyłącznie na lakonicznych twierdzeniach o negatywnych skutkach kary dla budżetu skarżącego. Tymczasem o spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. może przesądzić wyłącznie analiza skutków wiążących się z wykonaniem zaskarżonej decyzji dla sytuacji prawnej, przede wszystkim majątkowej, strony skarżącej. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego powinno odnosić się do ściśle określonych zdarzeń, świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – na czym konkretnie miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wnioskodawca nie może bowiem oczekiwać od Sądu, aby ten wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Ponadto jak słusznie zauważył to Sąd pierwszej instancji zapłata oznaczonej w zaskarżonym postanowieniu grzywny ma charakter odwracalny. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczona kwota będzie podlegać zwrotowi, co dodatkowo przemawia za odwracalnością skutków, które wykonanie zaskarżonego postanowienia może spowodować dla strony. Wbrew stanowisku skarżącego za uwzględnieniem wniosku nie może również przemawiać potencjalne ryzyko nakładania na niego przez organy kolejnych grzywien w celu przymuszenia. Sąd oceniając wniosek nie może bowiem brać pod uwagę zdarzeń przyszłych i niepewnych, lecz opierać swoje rozstrzygnięcie na analizie skutków wiążących się z wykonaniem zaskarżonego aktu dla sytuacji wnioskodawcy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jedynie środkiem ochrony tymczasowej. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie jego wykonania Sąd pierwszej instancji nie dokonuje oceny zasadności samej skargi, dlatego też bez wpływu na rozstrzygnięcie wniosku pozostaje stanowisko skarżącego, co do zarzutów i argumentów przytoczonych w skardze m. in. tych powtórzonych w zażaleniu o bezprzedmiotowości nałożenia grzywny z uwagi na wykonanie przez skarżącego obowiązku uprzątnięcia odpadów. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.