III OZ 650/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1351/25 o odrzuceniu skargi K.R. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 kwietnia 2025 r., nr DSE.3.513.D753.2024.10.K1111 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1351/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), odrzucił skargę K.R. (dalej: skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 18 kwietnia 2025 r., nr DSE.3.513.D753.2024.10.K1111 w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Sąd wskazał, że w wykonaniu zarządzeń z 3 czerwca 2025 r. skarżący został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni, braku formalnego wniesionej przez siebie skargi przez podanie numeru PESEL oraz do uiszczenia, w tym samym terminie, wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania wróciła do Sądu nieodebrana, po podwójnym awizowaniu. Z uwagi na niewypełnienie przez doręczającego ww. przesyłkę pkt. 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru, 25 lipca 2025 r. do właściwego urzędu pocztowego została skierowana reklamacja i w jej wyniku w piśmie z 5 sierpnia 2025 r. poinformowano o jej uwzględnieniu. Wskazano również, iż postępowanie reklamacyjne wykazało nienależyte wykonanie usługi w zakresie powierzonej przesyłki, bowiem nieprawidłowo opracowano potwierdzenie odbioru. Wyjaśniono jednocześnie, iż przesyłka po nieudanej próbie doręczenia 1 lipca 2025 r. została zaawizowana do odbioru w placówce oddawczej adresata, zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Przesyłkę powtórnie awizowano 9 lipca 2025 r., a 17 lipca 2025 r. po upływie terminu do jej odbioru przesyłkę odesłano do nadawcy. Wobec powyższego, na podstawie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), przesyłka została uznana za doręczoną z dniem 15 lipca 2025 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu upływał zatem z dniem 22 lipca 2025 r. Mając na uwadze, że w zakreślonym w wezwaniu terminie skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi i nie uiścił wpisu od skargi, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił wniesioną przez niego skargę. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący podnosząc, że nie wykonał wezwań sądowych z uwagi na brak pozostawienia przez listonosza awizo przesyłki w skrzynce pocztowej, a tym samym brak możliwości odebrania przesyłki sądowej z poczty. Wskazał, że od 15 czerwca 2025 r. do chwili wniesienia zażalenia przebywał w miejscu zamieszkania i nie otrzymał żadnego awizo. Dlatego też, z uwagi na błędy ze strony Poczty Polskiej, skierował również skargę na pracownika poczty, której kopię załączył do zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Jednym z wymogów jest wynikający z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. obowiązek podania w pierwszym piśmie w sprawie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Numer PESEL jest więc obligatoryjnym elementem skargi jako pierwszego pisma w sprawie, co wynika wprost z cytowanych przepisów p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Ponadto należy wskazać, iż Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Ponadto zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należy wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3). Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, dlatego też Sąd I instancji pismami z 18 czerwca 2025 r. zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego złożonej przez niego skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 złotych, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania te uznano za doręczone skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 15 lipca 2025 r. Przy czym uznanie to zostało poprzedzone reklamacją skierowaną do właściwego urzędu pocztowego, w ramach której ustalono nienależyte wykonanie usługi pocztowej w zakresie opracowania potwierdzenia odbioru. Wyjaśniono jednocześnie, iż wskazana przesyłka po nieudanej próbie doręczenia 1 lipca 2025 r. została zaawizowana do odbioru w placówce oddawczej adresata, zawiadomienie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Przesyłkę powtórnie awizowano 9 lipca 2025 r., a 17 lipca 2025 r. po upływie terminu do jej odbioru przesyłkę odesłano do nadawcy (k. 14 i 15 akt sądowych sprawy). Zauważyć należy, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie jest oparte na domniemaniu, według którego zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2025 r., sygn. akt I OZ 585/25 14 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r., poz. 1640 oraz z 2024 r., poz. 467) przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z art. 65 § 2 p.p.s.a.) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 19; dalej: rozporządzenie). W myśl art. 73 § 1-4 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub w sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo urzędzie gminy. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Stosownie zaś do treści § 6 ust. 2 rozporządzenia, przewidziane w art. 139 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Doręczający pozostawia zawiadomienie w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej. W myśl natomiast § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Analogiczny tryb postępowania stosuje się w przypadku powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, z tym, że na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki doręczający zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Z treści powyższych przepisów wynika, że w wypadku braku zgłoszenia się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej, przy czym kolejne zawiadomienie nie otwiera kolejnego 7-dniowego terminu, a jedynie "przypomina" o biegnącym już terminie, który upływa 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz wyników reklamacji złożonej we właściwym urzędzie pocztowym, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że przesyłka pocztowa skierowana do skarżącego była prawidłowo dwukrotnie awizowana, zaś stosowne zawiadomienie w tym przedmiocie pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Na przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz do uiszczenia wpisu naniesiono adnotację: "zwrot – nie podjęto w terminie". Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w takim przypadku, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej bądź w urzędzie gminy. Słusznie zatem uznano, że doręczenie zostało dokonane 15 lipca 2025 r. Brak formalny skargi oraz należny wpis powinny być zatem uzupełnione do dnia 22 lipca 2025 r. Jednak w powyższym terminie skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi, jak też nie uiścił należnego wpisu od skargi. Wnoszący zażalenie, kwestionując brak pozostawienia awiza, przedstawił jedynie własne twierdzenia w sprawie wadliwości doręczenia, jednak z uwagi na przeprowadzone przez Sąd I instancji postępowanie reklamacyjne, pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne. Skoro skarżący nie uzupełnił we wskazanym terminie braku formalnego skargi (nie podał numeru PESEL), a także nie uiścił należnego wpisu od skargi w zakreślonym terminie, zatem to Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż podnoszone przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia okoliczności są w ramach niniejszego postępowania irrelewantne. Mogą zostać ewentualnie wzięte pod uwagę w ramach postępowania w sprawie przywrócenia uchybionego terminu do uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi, natomiast w niniejszym postępowaniu – dotyczącym wyłącznie formalnej kwestii odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia braku formalnego skargi i nieuiszczenia wpisu sądowego w wyznaczonym terminie – okoliczności te nie mogły podlegać ocenie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.