III OZ 65/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 306/21 o odrzuceniu skargi H. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

. Postanowieniem z 10 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę H. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, w każdym przypadku dotyczącym uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeka w drodze decyzji administracyjnej (art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. 2021 r., poz. 423 ze zm.). Co istotne, postępowanie w zakresie ubezpieczeń społecznych ma charakter hybrydowy. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 2 ww. ustawy od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 1, przysługuje odwołanie nie do organu wyższego stopnia lecz do sądu ubezpieczeń społecznych – sądu powszechnego – według zasad uregulowanych w ustawie z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021, poz. 1805). Kontroli sądów administracyjnych podlegają natomiast sprawy dotyczące skarg na decyzje w przedmiocie przyznania lub nie przyznania świadczenia w drodze wyjątku oraz skarg na decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Niniejsza sprawa nie dotyczy ani przyznania świadczenia w drodze wyjątku, ani umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a w związku z tym na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. skarga, jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu z pouczeniem, że przysługuje od niego środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Pismem z 1 grudnia 2021 r. zatytułowanym "przedskargowe zażalenie powoda" H. B. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając "Rzeczypospolitej Polskiej / Sądowi Okręgowemu w Świdnicy i Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu solidarnie, oczywiste naruszenie art. 6 i art. 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności". Nadto skarżący "oskarża Rzeczpospolitą Polską / Sąd Okręgowy w Świdnicy i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu o solidarne znieważenie art. 13 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych poprzez nierówne traktowanie i dyskryminację praw i wolności w związku oczywistym pozbawieniem prawa dostępu do Sądów Polskich oraz prawa do odwołania od decyzji administracyjnej Funkcjonariusza Publicznego – stanowiącej prawo do egzystencji w RP". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wskazać należało, że zgodnie z treścią art. 173 § 1 P.p.s.a. "[o]d wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Z kolei zgodnie z art. 194 § 1 pkt 1a P.p.s.a. "[z]ażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest: "odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2 – 4 oraz art. 220 § 3". W świetle powyższych przepisów od postanowienia wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a., a na takie podstawy odrzucenia skargi wskazał Sąd pierwszej instancji, przysługuje skarga kasacyjna a nie zażalenie. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można było uznać, iż pismo skarżącego stanowiące środek odwoławczy mogło zostać uznane za skutecznie wniesioną skargę kasacyjną, bowiem nie spełniało ono wymagań stawianych przez ustawodawcę dla tego rodzaju środka zaskarżenia, już chociażby z tego względu że zostało ono sporządzone osobiście przez skarżącego. Zgodnie z art. 175 § 1 P.p.s.a. "[s]karga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3". Sporządzenie, jak w niniejszej sprawie, skargi kasacyjnej przez samą stronę, nie będącą jednocześnie adwokatem, radcą prawnym, sędzią, prokuratorem, notariuszem, radcą Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych oznacza, że nie został spełniony warunek z art. 175 P.p.s.a. Skarżący nie miał wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia przedmiotowej skargi kasacyjnej, co stanowi formalny warunek wniesienia środka zaskarżenia od odrzuconej na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 P.p.s.a. skargi. Ponieważ zgodnie z art. 180 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony by na posiedzeniu niejawnym odrzucić skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 178 w związku z art. 180 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Wyjaśnić również należy stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika (art. 6 P.p.s.a.), że błędne pouczenie jej o przysługującym od postanowienia Sądu pierwszej instancji środku zaskarżenia w postaci zażalenia może być podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wymaga to jednak skierowania do Sądu pierwszej instancji stosownego wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a.), tj. w okolicznościach niniejszej sprawy od dnia doręczenia stronie niniejszego postanowienia.